اختلاف نظر زوجین؛ آغاز فاصله یا فرصتی برای مهارت‌افزایی؟

به گزارش خبرگزاری ایمنا، هیچ زندگی مشترکی بدون اختلاف نظر شکل نمی‌گیرد و تفاوت در شخصیت، شیوه تربیت، باورها، تجربه‌های گذشته و انتظارات، موجب می‌شود زوجین در طول زندگی با دیدگاه‌های متفاوتی روبه‌رو شوند که این تفاوت‌ها نه‌تنها نشانه ضعف یک رابطه نیست، بلکه بخشی طبیعی از کنار هم قرار گرفتن دو انسان با پیشینه‌های متفاوت به‌شمار می‌رود.

آنچه کیفیت یک زندگی مشترک را تعیین می‌کند، تعداد اختلاف‌ها نیست، بلکه شیوه روبه‌رو شدن با آن‌هاست. زوج‌هایی که می‌آموزند به جای سرزنش، گفت‌وگو کنند و به‌جای تقابل، به دنبال درک متقابل باشند، روابطی پایدارتر، آرام‌تر و رضایت‌بخش‌تر را تجربه می‌کنند.

بسیاری از تنش‌های زندگی مشترک، ریشه در ضعف مهارت‌های ارتباطی دارد و گاهی موضوعی که در ظاهر منشأ اختلاف است، تنها بهانه‌ای برای بیان احساساتی همچون نادیده گرفته شدن، بی‌احترامی یا شنیده نشدن است و مسئله اصلی، کیفیت ارتباط میان زوجین محسوب می‌شود، از سوی دیگر، نحوه برخورد والدین با اختلاف‌ها تنها بر رابطه خود آن‌ها اثر نمی‌گذارد، بلکه الگوی رفتاری فرزندان را نیز شکل می‌دهد. کودکان از رفتار والدین می‌آموزند که در رویارویی با تعارض‌ها چگونه فکر و چگونه احساسات خود را بیان کنند و چگونه برای حل مشکلات به راه‌حل برسند.

اختلاف نظر؛ واقعیتی طبیعی در زندگی مشترک / زوج‌های موفق می‌توانند درباره اختلاف‌های خود گفت‌وگو و احساسات یکدیگر را درک کنند و به راه‌حل مشترک برسند

عاطفه سادات هاتف‌الحسینی، روان‌شناس و مشاور خانواده در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه یکی از مهم‌ترین واقعیت‌های زندگی مشترک این است که اختلاف نظر میان زوجین طبیعی و اجتناب‌ناپذیر است، اظهار کرد: گاهی افراد تصور می‌کنند زوج‌های خوشبخت هرگز با یکدیگر اختلافی ندارند، در حالی که چنین برداشتی نادرست است.

وی افزود: هر زن و مرد با پیشینه‌ای متفاوت، سبک تربیتی متفاوت، ارزش‌ها، باورها، تجربیات و نگرش‌های خاص خود وارد زندگی مشترک می‌شوند و طبیعی است که این تفاوت‌ها در بسیاری از موضوعات به اختلاف نظر منجر شود، اما آنچه یک زندگی را موفق می‌کند، نبود اختلاف نیست، بلکه توانایی مدیریت و حل اختلاف‌ها است.

روان‌شناس و مشاور خانواده تصریح کرد: زوج‌های موفق کسانی نیستند که کمتر اختلاف پیدا می‌کنند، بلکه کسانی هستند که می‌توانند درباره اختلاف‌های خود گفت‌وگو و احساسات یکدیگر را درک کنند و در نهایت به راه‌حلی مشترک برسند، حتی در تجربه‌های مشاوره‌ای، بارها مشاهده شده است که زوج‌ها با موضوعی به‌ظاهر مشخص به جلسات مشاوره مراجعه می‌کنند، اما پس از بررسی دقیق مشخص می‌شود که مسئله اصلی، ضعف در مهارت گفت‌وگو و حل مسئله میان زوجین است.

گفت‌وگوی سالم؛ کلید حل تعارضات میان زوجین

هاتف‌الحسینی ادامه داد: به عنوان مثال ممکن است مادر از این موضوع گلایه داشته باشد که برای استفاده فرزند از تلفن همراه قانون تعیین می‌کند، اما پدر این قوانین را نادیده می‌گیرد؛ در ظاهر، اختلاف بر سر تربیت کودک است، اما با ادامه گفت‌وگو روشن می‌شود که هر یک از زوجین احساس می‌کند از سوی دیگری دیده و درک نمی‌شود و محترم شمرده نمی‌شود.

وی گفت: زن انتظار دارد همسرش به دیدگاه و تلاش‌های او احترام بگذارد و مرد نیز احساس می‌کند جایگاه و نقش او در خانواده مورد توجه قرار نمی‌گیرد و در چنین شرایطی، اختلاف اصلی نه درباره فرزند، بلکه درباره کیفیت رابطه زوجین است.

روان‌شناس و مشاور خانواده اضافه کرد: تا زمانی که زوجین نتوانند با یکدیگر گفت‌وگویی سالم داشته باشند، از واژه‌های مناسب استفاده و احساسات یکدیگر را درک کنند و مسائل را از زاویه دید طرف مقابل ببینند، حل مسائل مربوط به فرزند نیز دشوار خواهد بود.

یکی از رایج‌ترین مشکلات زوج‌ها، نداشتن مهارت حل مسئله است

هاتف‌الحسینی افزود: کودکی که هر روز شاهد تحقیر، سرزنش، داد و فریاد و ناتوانی والدین در حل اختلاف‌هاست، به‌تدریج می‌آموزد که مشکلات راه‌حل ندارند و تنها واکنش مناسب، قهر، پرخاشگری یا کناره‌گیری است، البته مشاهده اختلاف نظر برای کودک، به خودی خود آسیب‌زا نیست و آنچه اهمیت دارد این است که کودک علاوه بر مشاهده اختلاف، فرایند حل آن را نیز ببیند.

وی تصریح کرد: اگر فرزند شاهد باشد که والدین پس از گفت‌وگو به تفاهم می‌رسند، دوباره با احترام و محبت با یکدیگر رفتار و رابطه خود را ترمیم می‌کنند، می‌آموزد که اختلاف بخشی طبیعی از زندگی است و می‌توان آن را با گفت‌وگو و احترام حل کرد.

روان‌شناس و مشاور خانواده با بیان اینکه یکی از رایج‌ترین مشکلات زوج‌ها، نداشتن مهارت حل مسئله است، ادامه داد: بسیاری از افراد هنگام بروز اختلاف، به جای تمرکز بر موضوع اصلی، شخصیت یکدیگر را هدف قرار می‌دهند، در حالی که باید میان رفتار نادرست و شخصیت فرد تفاوت قائل شد. نقد رفتار، امکان اصلاح را فراهم می‌کند، اما تخریب شخصیت، احساس امنیت و احترام را از بین می‌برد.

خانواده نخستین مدرسه مهارت‌های ارتباطی برای هر انسان است و کیفیت روابط میان زوجین، تأثیر مستقیمی بر آرامش روانی همه اعضای خانواده دارد. زمانی که اختلاف‌ها با احترام، گفت‌وگو و درک متقابل مدیریت شود، فضای خانه به محیطی امن برای رشد عاطفی و روانی تبدیل خواهد شد.

حل تعارض، مهارتی آموختنی است و هیچ زوجی از ابتدای زندگی مشترک به‌طور کامل بر آن مسلط نیست. گوش دادن فعال، بیان محترمانه احساسات، پرهیز از سرزنش و تمرکز بر یافتن راه‌حل، از مهم‌ترین ابزارهایی است که می‌تواند اختلاف‌ها را به فرصتی برای تقویت رابطه تبدیل کند، در مقابل، تحقیر، توهین، برچسب زدن و حمله به شخصیت طرف مقابل نه‌تنها اختلاف‌ها را برطرف نمی‌کند، بلکه اعتماد، امنیت عاطفی و احساس ارزشمندی را در رابطه تضعیف می‌کند و به همین دلیل، حفظ احترام حتی در اوج اختلاف، یکی از مهم‌ترین اصول یک رابطه سالم و پایدار است.

موفقیت یک زندگی مشترک در نبود اختلاف معنا پیدا نمی‌کند، بلکه در توانایی زوجین برای عبور از اختلاف‌ها با گفت‌وگو، همدلی و احترام متقابل نهفته است. فرزندانی که شاهد چنین رفتاری باشند، می‌آموزند که تعارض پایان رابطه نیست، بلکه فرصتی برای شناخت بیشتر، حل مسئله و استحکام پیوندهای انسانی است.