به گزارش خبرگزاری ایمنا، سالهاست با آغاز روزهای گرم تابستان واژه «خاموشی» دوباره به ادبیات روزمره مردم بازمیگردد؛ خاموشیهایی که تنها چند ساعت بیبرقی نیستند، بلکه زندگی، کسبوکار، آموزش، درمان و آرامش شهروندان را تحت تأثیر قرار میدهند.
گرمای هوا تنها مهمان ناخوانده شهرها نیست؛ خاموشی هم آرامآرام به بخشی از روزمرگی مردم تبدیل میشود. پیش از آنکه عقربههای ساعت به ظهر برسند، کولرها از کار میافتند، آسانسورها متوقف میشوند و سکوتی سنگین جای صدای وسایل برقی را میگیرد؛ روایتی تکراری از روزهایی که ناترازی برق، زندگی و کسبوکار شهروندان را تحت تأثیر قرار داده است.
در خانهها، خاموش شدن کولر در میانه روز تنها به معنای تحمل چند ساعت گرما نیست؛ برای خانوادههایی که کودک، سالمند یا بیمار دارند، قطع برق میتواند شرایط دشوارتری ایجاد کند. در محلهای کار نیز ماجرا متفاوت نیست، توقف رایانهها، تجهیزات سرمایشی و دستگاههای مورد استفاده در واحدهای تولیدی و خدماتی، گاهی فعالیت روزانه را مختل و هزینههای مضاعفی به کسبوکارها تحمیل میکند.
در این میان، افزایش مصرف برق در روزهای گرم سال یکی از مهمترین عوامل تشدیدکننده فشار بر شبکه است. استفاده گسترده از وسایل سرمایشی، بهویژه در ساعات اوج مصرف، تقاضا برای برق را به شکل چشمگیری افزایش میدهد؛ در حالی که ظرفیت تولید و زیرساختهای انتقال و توزیع همواره متناسب با رشد مصرف توسعه پیدا نکرده است.
نتیجه، فاصلهای است که میان میزان برق مورد نیاز و توان تأمین آن شکل گرفته و از آن با عنوان «ناترازی برق» یاد میشود، با این حال خاموشی تنها یک مسئله فنی در شبکه برق نیست، آثار آن به اقتصاد، آسایش شهروندان و حتی کیفیت زندگی در شهرها کشیده میشود.
پرسش اصلی اینجاست که در کنار مدیریت مصرف و برنامههای کوتاهمدت برای عبور از روزهای اوج گرما، چه اقداماتی برای افزایش ظرفیت تولید، نوسازی شبکه و کاهش این فاصله در بلندمدت در نظر گرفته شده است، چراکه تکرار خاموشیها در هر تابستان، نشان میدهد مسئله برق دیگر یک مشکل مقطعی نیست و به راهکاری پایدار نیاز دارد.
صرفهجویی؛ کوچکترین اقدام بجا و بزرگترین اثر
علی عظیمی، کارشناس شرکت توزیع نیروی برق به خبرنگار ایمنا میگوید: بخش قابل توجهی از مصرف برق کشور در ساعات اوج بار اتفاق میافتد؛ یعنی زمانی که میلیونها کولر، وسایل سرمایشی و تجهیزات برقی به طور همزمان روشن هستند، اگر هر خانواده تنها چند درصد مصرف خود را کاهش دهد، در مقیاس ملی هزاران مگاوات از بار شبکه کاسته میشود.
وی ادامه میدهد: تنظیم دمای کولرهای گازی روی ۲۴ تا ۲۶ درجه، استفاده از دور کند کولرهای آبی، خاموش کردن وسایل غیرضروری، استفاده از لامپهای LED و جابهجایی برخی مصارف پرمصرف به ساعات کمباری، از سادهترین اقداماتی است که میتواند به پایداری شبکه برق کمک کند.
به گفته این کارشناس، فرهنگسازی باید از مدارس، رسانهها و خانوادهها آغاز شود، چراکه مدیریت مصرف یک رفتار اجتماعی است و تنها با صدور بخشنامه محقق نخواهد شد.
توسعه خورشیدی؛ سرمایهگذاری برای آینده
در کنار مدیریت مصرف، توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر نیز یکی از مهمترین راهکارهای کاهش ناترازی برق محسوب میشود. ایران با برخورداری از بیش از ۳۰۰ روز آفتابی در بسیاری از مناطق، ظرفیت قابل توجهی برای تولید برق خورشیدی دارد؛ ظرفیتی که میتواند بخشی از برق مورد نیاز ساختمانهای اداری، صنایع، مراکز خدماتی و حتی منازل را تأمین کند.
کارشناسان انرژی معتقدند نصب پنلهای خورشیدی روی پشتبام ساختمانهای عمومی، مدارس، بیمارستانها، سولهها، پارکینگها و مجتمعهای تجاری، علاوهبر کاهش وابستگی به شبکه سراسری، هزینههای انرژی را نیز در بلندمدت کاهش خواهد داد.
در این میان، شهرداریها میتوانند نقشی فراتر از یک مصرفکننده برق ایفا کنند، اگرچه مسئولیت تولید برق بر عهده وزارت نیرو است، اما مدیریت مصرف در شهرها بدون مشارکت مدیریت شهری امکانپذیر نیست.
روشنایی هزاران کیلومتر معبر، پارکها، ساختمانهای اداری، فرهنگسراها، ایستگاههای حملونقل عمومی، تقاطعهای هوشمند و المانهای شهری، سهم قابل توجهی از مصرف انرژی شهرها را به خود اختصاص میدهد.
جایگزینی چراغهای پرمصرف با تجهیزات LED، استفاده از سامانههای هوشمند روشنایی، کاهش نورپردازیهای غیرضروری در ساعات کمتردد، نصب پنلهای خورشیدی بر ساختمانهای شهرداری، بهینهسازی سیستمهای سرمایشی و طراحی ساختمانهای کممصرف از جمله اقداماتی است که مدیریت شهری میتواند در دستور کار قرار دهد.
از سوی دیگر، شهرداریها به واسطه ارتباط مستقیم با شهروندان، یکی از مؤثرترین نهادها در فرهنگسازی مصرف بهینه انرژی هستند. استفاده از ظرفیت بیلبوردهای شهری، رسانههای محیطی، فرهنگسراها و برنامههای آموزشی میتواند رفتار مصرفی شهروندان را در بلندمدت اصلاح کند.
توان مدیریت شهری در ایجاد شهر کممصرف
مهرداد کیانی، شهردار کرج بر ضرورت حرکت مدیریت شهری به سمت استفاده از انرژیهای پاک و بهینهسازی مصرف انرژی تأکید میکند و توسعه زیرساختهای خورشیدی، نوسازی سیستم روشنایی معابر، کاهش مصرف برق در مجموعههای وابسته به شهرداری و بهرهگیری از فناوریهای نوین را از برنامههای مدیریت شهری میداند.
وی معتقد است: شهرداریها باید علاوهبر ارائه خدمات شهری، در حوزه حفاظت از منابع انرژی نیز مسئولیت اجتماعی خود را ایفا کنند و با اجرای پروژههای بهرهور، الگویی برای سایر دستگاههای اجرایی باشند.
ناترازی برق، مسئله یک وزارتخانه یا یک دستگاه اجرایی نیست. این چالش نتیجه سالها افزایش مصرف، رشد تقاضا و محدودیت توسعه زیرساختهاست و حل آن نیز نیازمند همکاری همه بخشهاست؛ از دولت و صنایع گرفته تا شهرداریها، رسانهها و شهروندان.
شاید خاموش کردن یک لامپ اضافی یا تنظیم چند درجهای دمای کولر، در نگاه اول اقدامی کوچک به نظر برسد، اما وقتی میلیونها نفر همزمان همین رفتار را تکرار کنند، نتیجه آن میتواند به اندازه ساخت یک نیروگاه جدید در کاهش فشار بر شبکه برق مؤثر باشد.
امروز بیش از هر زمان دیگری، عبور از خاموشیها تنها با افزایش تولید برق ممکن نیست؛ آینده روشنتر، از دل فرهنگ مصرف درست، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و مدیریت هوشمند شهری خواهد گذشت؛ مسیری که اگر از همین امروز آغاز شود، شاید تابستانهای آینده، خاطره خاموشیها را به گذشته بسپارد.
نظر شما