از تابلوهای شهر تا حافظه جمعی؛ چرا نامگذاری معابر به نام شهدا اهمیت دارد؟

به گزارش خبرگزاری ایمنا، هر نام، روایتی از تاریخ، فرهنگ و حافظه جمعی یک ملت را با خود حمل می‌کند و به همین دلیل، نامگذاری معابر در بسیاری از شهرهای جهان یکی از ابزارهای مهم برنامه‌ریزی فرهنگی و مدیریت شهری به شمار می‌رود.

در ایران نیز نامگذاری خیابان‌ها و میدان‌ها به نام شهدا، علاوه بر پاسداشت ایثار و فداکاری، تلاشی برای ماندگار کردن بخشی از تاریخ معاصر در فضای عمومی شهرهاست؛ اقدامی که باعث می‌شود شهروندان در جریان زندگی روزمره، پیوند خود را با هویت تاریخی و ملی حفظ کنند.

در روزهای اخیر، موضوع نامگذاری معبری در تهران به نام رهبر شهید نیز مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس اعلام مدیریت شهری، این اقدام پس از انجام هماهنگی‌های لازم با مراجع ذی‌ربط و اعلام نظر نهایی، در دستور بررسی و تصویب قرار خواهد گرفت.

همچنین عنوان شده است که پیشنهادهای مختلفی برای نامگذاری معبری به نام رهبر شهید ارائه و به صورت کارشناسی بررسی شده است، اما تصمیم نهایی پس از طی مراحل قانونی و دریافت نظر نهایی اتخاذ می‌شود.

کارشناسان برنامه‌ریزی شهری می‌گویند نامگذاری معابر، تنها یک اقدام نمادین نیست، بلکه بخشی از سیاست‌های هویت‌ساز شهرها محسوب می‌شود. شهرها از طریق نام خیابان‌ها، میدان‌ها، بوستان‌ها و دیگر فضاهای عمومی، روایت تاریخی خود را حفظ کرده و آن را به نسل‌های بعد منتقل می‌کنند.

از نگاه متخصصان، این نامگذاری‌ها چندین کارکرد مهم در مدیریت شهری دارند؛ تقویت حافظه جمعی، افزایش حس تعلق شهروندان به محیط زندگی، حفظ هویت فرهنگی شهر و ثبت رویدادهای مهم تاریخی در کالبد شهری از جمله مهم‌ترین این کارکردهاست.

در بسیاری از کشورهای جهان نیز خیابان‌ها به نام شخصیت‌های تأثیرگذار ملی، دانشمندان، هنرمندان یا قهرمانان تاریخی نامگذاری می‌شوند تا شهر، علاوه بر کارکرد خدماتی، نقش یک روایتگر تاریخی را نیز ایفا کند.

با این حال، متخصصان تأکید می‌کنند که اثرگذاری این نامگذاری‌ها زمانی بیشتر خواهد بود که به نصب تابلو محدود نشود و با اقدامات فرهنگی همچون معرفی زندگی و آثار شخصیت‌ها، نصب المان‌های شهری، تولید محتوای فرهنگی و روایتگری در فضاهای عمومی همراه باشد.

بر همین اساس، نامگذاری معبری به نام رهبر شهید را نیز می‌توان بخشی از فرایند ثبت یک مقطع مهم از تاریخ معاصر در حافظه کالبدی پایتخت دانست؛ فرایندی که در صورت نهایی شدن، نه تنها یک نام جدید به نقشه شهر اضافه می‌کند، بلکه روایتی ماندگار از یک برهه تاریخی را در فضای عمومی تهران ثبت خواهد کرد.