به گزارش خبرگزاری ایمنا، شهرهای امروز بیش از هر زمان دیگری با یک واقعیت انکارناپذیر روبهرو هستند؛ آب دیگر تنها یک منبع طبیعی نیست، بلکه به یکی از مهمترین مؤلفههای پایداری شهری تبدیل شده است. رشد جمعیت، توسعه کالبدی شهرها، افزایش دمای هوا، تغییر الگوی بارش و تداوم خشکسالیها، مدیریت منابع آب را به یکی از اصلیترین دغدغههای مدیران شهری در سراسر جهان تبدیل کرده است.
در چنین شرایطی، حفظ فضای سبز شهری دیگر تنها یک اقدام زیباسازی نیست، بلکه ضرورتی برای تداوم حیات شهر، ارتقای سلامت عمومی، کاهش آثار تغییرات اقلیمی و حفظ کیفیت زندگی شهروندان بهشمار میرود.
فضای سبز ریه تنفسی شهرهاست؛ درختان و بوستانها علاوه بر تولید اکسیژن و جذب آلایندهها، در کاهش دمای محیط، مقابله با پدیده جزیره گرمایی، افزایش رطوبت نسبی هوا، کاهش گردوغبار و ایجاد آرامش روانی شهروندان نقش انکارناپذیری دارند.
با این حال، بقای این سرمایه ارزشمند بیش از هر چیز به تأمین پایدار آب وابسته است؛ موضوعی که در اقلیم خشک و نیمهخشک ایران بهویژه در کلانشهرهایی همچون اصفهان، به یکی از پیچیدهترین چالشهای مدیریت شهری تبدیل شده است.
اصفهان طی سالهای اخیر همزمان با کاهش بارندگی، افت منابع آب زیرزمینی، تداوم خشکی زایندهرود و افزایش دمای هوا، بیش از بسیاری از شهرهای کشور آثار بحران آب را تجربه کرده است.
این شرایط، مدیریت شهری را ناگزیر کرده است تا به جای اتکا به شیوههای سنتی تأمین آب، به سمت راهکارهایی حرکت کند که بر پایه بهرهوری، بازچرخانی و استفاده از منابع آب غیرمتعارف استوار باشد؛ راهکارهایی که امروز در بسیاری از شهرهای پیشرو جهان بهعنوان یکی از ارکان توسعه پایدار شناخته میشود.
در ادبیات نوین مدیریت شهری، آینده فضای سبز با توسعه زیرساختهای بازچرخانی آب گره خورده است. استفاده از پساب تصفیهشده برای آبیاری، توسعه سامانههای نوین انتقال آب، افزایش ظرفیت ذخیرهسازی و مدیریت هوشمند توزیع منابع، دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی برای حفظ تابآوری شهرها در برابر بحرانهای اقلیمی محسوب میشود.
هر متر مکعب آبی که دوباره به چرخه مصرف بازمیگردد، به معنای کاهش فشار بر منابع آب شیرین و افزایش توان شهر برای عبور از دورههای خشکسالی است.
در همین چارچوب، شهرداری اصفهان طی سالهای اخیر یکی از بزرگترین برنامههای زیرساختی مدیریت آب فضای سبز کشور را در دستور کار قرار داده است؛ برنامهای که بر پایه تدوین طرح جامع آبیاری، توسعه شبکه انتقال پساب، افزایش ظرفیت ذخیرهسازی آب، احداث تصفیهخانههای تکمیلی و بهرهگیری از سامانههای نوین آبیاری شکل گرفته و هدف آن، ایجاد یک نظام یکپارچه برای تأمین پایدار آب فضای سبز شهر است.
اجرای این طرح تنها به معنای انتقال آب نیست، بلکه تلاشی برای ایجاد شبکهای هوشمند است که بتواند منابع موجود را متناسب با نیاز هر منطقه مدیریت و توزیع کند.
یکی از مهمترین ارکان این برنامه، ایجاد رینگ انتقال پساب شهری است؛ زیرساختی که قرار است منابع مختلف آب بازچرخانیشده را به یکدیگر متصل کرده و امکان انتقال، توزیع و مدیریت متمرکز آب را در سراسر شهر فراهم کند.
این شبکه، علاوه بر افزایش انعطافپذیری در شرایط کمآبی، زمینه استفاده بهینه از ظرفیت تصفیهخانهها و تأمین پایدار آب مورد نیاز درختان، بوستانها و عرصههای سبز شهری را فراهم میکند.
با وجود آنکه اجرای چنین پروژههایی کمتر در معرض دید مستقیم شهروندان قرار دارد، اما آثار آن در سالهای آینده بر سیمای شهر، پایداری فضای سبز، کاهش برداشت از منابع آب زیرزمینی و افزایش تابآوری اصفهان در برابر بحران آب نمایان خواهد شد.
تکمیل رینگ پساب اصفهان تا پایان سال؛ ۳ تصفیهخانه جدید وارد مدار میشود
مهدی بقایی، معاون محیط زیست و خدمات شهری شهردار اصفهان با اشاره به اجرای طرح جامع آبیاری و تأمین آب مورد نیاز درختان شهر به خبرنگار ایمنا اظهار میکند: این طرح با هدف مدیریت پایدار منابع آبی در حال اجرا است و بخشی از آن از طریق تصفیههای تکمیلی پساب دنبال میشود که تصفیهخانههای پیشبینیشده یکی پس از دیگری وارد مدار بهرهبرداری میشوند.
وی ادامه میدهد: در حوزه آبرسانی پساب، دو رینگ اصلی در قالب طرح جامع برای شهر اصفهان پیشبینی شده است که یکی رینگ بیرونی به طول ۹۶ کیلومتر و دیگری رینگ داخلی به طول ۲۶ کیلومتر است و هر دو نقش مهمی در انتقال آب تصفیهشده به فضای سبز شهری دارند.
معاون محیط زیست و خدمات شهری شهردار اصفهان با تاکید بر اینکه رینگ بیرونی بهطور کامل اجرا شده است، تاکید میکند: عملیات اجرایی رینگ بیرونی ۹۶ کیلومتری به پایان رسیده و هماکنون در مرحله بهرهبرداری قرار دارد و توانسته است بخش مهمی از نیاز شبکه انتقال پساب شهر را تأمین کند.
بقایی میگوید: رینگ داخلی همچنان در چند نقطه نیازمند تکمیل است و شهروندان نیز در برخی مسیرهای شهری در حال مشاهده عملیات اجرایی آن هستند که یکی از مهمترین این بخشها، حدفاصل پل خواجو تا سیوسهپل است و عملیات اجرایی آن در حال انجام است.
وی اضافه میکند: بخش دیگری از عملیات تکمیل رینگ داخلی در مسیر خیابان آتشگاه تا پل وحید در حال اجرا است و همچنین اجرای این شبکه در خیابان چمران نیز با جدیت دنبال میشود تا سریعتر به مرحله بهرهبرداری برسد.
معاون محیط زیست و خدمات شهری شهردار اصفهان خاطرنشان میکند: بخشی از مسیر رینگ داخلی از خیابان رباط تا قلمستان نیز در دست اجرا است و این سه نقطه باقیمانده باید تکمیل شود تا شبکه انتقال پساب در محدوده داخلی شهر بهصورت کامل به هم متصل شود.
۹۶ کیلومتر رینگ انتقال پساب اصفهان به بهرهبرداری رسید
بقایی میگوید: هرچند در مقاطعی به دلیل شرایط ناشی از جنگ، پیمانکاران با مشکلاتی در روند اجرای پروژهها روبهرو شدند، اما اکنون تلاش میشود عملیات اجرایی با سرعت بیشتری دنبال شود تا عقبماندگیهای ایجادشده جبران شود.
وی ادامه میدهد: پیشبینی میکنیم سال جاری تمام بخشهای باقیمانده رینگ داخلی با سرعت مناسبی تکمیل و آماده بهرهبرداری شود، زیرا همزمان پروژههای مرتبط با تصفیهخانههای تکمیلی نیز در مراحل پایانی قرار دارند.
معاون محیط زیست و خدمات شهری شهردار اصفهان تاکید میکند: بر اساس برنامهریزی انجامشده، دستکم سه تصفیهخانه جدید نیز تا پایان سال جاری به بهرهبرداری خواهد رسید و با راهاندازی آنها، نیاز به انتقال آب تصفیهشده به تمام نقاط شهر بیش از گذشته احساس میشود.
بقایی میگوید: با تکمیل این زیرساختها، امکان تأمین آب پایدار برای آبیاری فضای سبز شهری فراهم خواهد شد و شبکه انتقال پساب نیز با ظرفیت کامل فعالیت خواهد کرد.
وی اضافه میکند: امیدواریم در آینده نزدیک خبر رونمایی و افتتاح تصفیهخانههای جدید را به شهروندان اعلام کنیم و با تکمیل کامل رینگ پساب، تا پایان سال شاهد بهرهبرداری کامل این پروژه مهم زیرساختی در شهر اصفهان باشیم.
اصفهان با ۱۶۷ هزار متر مکعب مخزن ذخیره آب، رکورددار مدیریت آب فضای سبز کشور
مجتبی حقشناس، مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری اصفهان با اشاره به اقدامات گسترده انجامشده در حوزه مدیریت منابع آب فضای سبز اظهار میکند: طی چند سال اخیر حدود ۱۶۷ هزار مترمکعب مخزن ذخیره آب در سطح شهر احداث شده که این میزان در میان شهرهای کشور یک رکورد محسوب میشود و ابرمخزن باغ رضوان نیز از جمله پروژههایی است که توان ذخیرهسازی آب را به میزان دو تا سه ماه افزایش میدهد.
وی ادامه میدهد: احداث مخازن محلی دیگر نیز در دستور کار قرار دارد تا با افزایش ظرفیت ذخیرهسازی آب، نیاز به تردد تانکرهای آبرسان در سطح شهر به حداقل برسد و فرآیند آبیاری فضای سبز با کیفیت و بهرهوری بیشتری انجام شود.
مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری اصفهان با تأکید بر توسعه روشهای نوین آبیاری تأکید میکند: امروز حدود ۶۰ درصد فضای سبز شهر با استفاده از سامانههای آبیاری مدرن و تحت فشار آبیاری میشود که بخش عمده این اقدام در جنگلهای پیرامونی شهر اجرا شده و نقش مؤثری در صرفهجویی مصرف آب و افزایش راندمان آبیاری داشته است.
حقشناس میگوید: دستیابی به الگوی پایدار آبیاری فضای سبز اصفهان نتیجه یک برنامه کوتاهمدت نبوده، بلکه تدوین طرح جامع آبیاری فضای سبز این کلانشهر حدود یک دهه زمان برده است تا مجموعهای از مطالعات فنی، اقلیمی، هیدرولوژیکی و زیستمحیطی کنار یکدیگر قرار گیرد و نقشه راه مدیریت منابع آب فضای سبز شهر تدوین شود.
وی اضافه میکند: امروز این طرح جامع بهعنوان یکی از کاملترین اسناد مدیریت آب فضای سبز شهری کشور شناخته میشود و بسیاری از پروژههای زیرساختی سالهای اخیر بر پایه همین سند راهبردی تعریف، طراحی و اجرا شده است.
مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری اصفهان خاطرنشان میکند: یکی از مهمترین دستاوردهای این طرح جامع، طراحی و اجرای شبکه یکپارچه انتقال پساب یا رینگ پساب شهر اصفهان است؛ پروژهای که از نظر گستره اجرایی، حجم عملیات و اهداف تعریفشده در سطح کشور کمنظیر بهشمار میرود و میتواند الگویی برای مدیریت منابع آب سایر کلانشهرهای کشور باشد.
حقشناس میگوید:طی سالهای اخیر مدیریت شهری اصفهان اقدامات مؤثری برای ایجاد زیرساختهای حفظ و توسعه فضای سبز انجام داده و از نظر فنی در جایگاه نخست کشور قرار گرفته است، زیرا طرح جامع آبیاری فضای سبز اصفهان به یکی از برندهای تخصصی شهر تبدیل شده و تدوین آن حدود ۱۰ سال زمان برده است؛ موضوعی که در هیچ کلانشهر دیگری با این سطح از جامعیت وجود ندارد.
وی ادامه میدهد: عملیات اجرایی این طرح در دوره ششم شورای اسلامی شهر آغاز شد و تاکنون ۹۰ کیلومتر رینگ پیرامونی شهر با لولههای ۳۱۵ و ۴۰۰ میلیمتری بهصورت کامل اجرا شده است، همچنین اجرای ۲۵ کیلومتر رینگ داخلی یا مرکزی با لولههای ۵۰۰ و ۷۰۰ میلیمتری نیز در حال انجام است.
۶۰ درصد فضای سبز اصفهان با سامانههای نوین آبیاری میشود
مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری اصفهان تأکید میکند: رینگ پساب تنها برای انتقال پساب طراحی نشده است، بلکه امکان انتقال آب و سایر منابع آب غیرمتعارف را نیز فراهم میکند و با ایجاد سیستم یکپارچه مدیریت آبیاری، توزیع منابع آبی میان مناطق مختلف شهر بهصورت کنترلشده، هدفمند و عادلانه انجام خواهد شد.
حقشناس میگوید: با تکمیل این شبکه، مناطقی که با کمبود منابع آبی روبهرو هستند، از جمله ناژوان و مناطق ۱۲، ۱۳ و ۱۵، میتوانند از منابع موجود در مناطق دارای دسترسی بیشتر به پساب بهرهمند شوند و این فرایند از طریق «میرآب» و تجهیزات کنترلی نصبشده در مسیرهای انتقال مدیریت و پایش میشود.
وی اضافه میکند: کیفیت پساب مورد استفاده نیز مستمر پایش میشود و تمام مراحل کنترل کیفی آن تحت نظارت آزمایشگاههای معتمد سازمان حفاظت محیطزیست و مراکز مورد تأیید وزارت بهداشت انجام میشود تا استفاده از این منابع هیچگونه آسیبی به فضای سبز شهری وارد نکند.
مدیرعامل سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری اصفهان خاطرنشان میکند: مهمترین ویژگی رینگ پساب، ایجاد یک سیستم متمرکز مدیریت آبیاری در مقیاس شهری است؛ بهگونهای که برخلاف گذشته که هر منطقه یا پارک به منابع مستقل خود متکی بود، اکنون امکان مدیریت متمرکز، توزیع عادلانه آب و جابهجایی منابع آبی در سراسر شهر فراهم خواهد شد.
حقشناس میگوید: نیاز آبی سالانه فضای سبز شهر اصفهان حدود ۷۲ میلیون متر مکعب است که این میزان نیز از سوی وزارت نیرو تأیید شده، اما اکنون تنها حدود ۳۰ میلیون متر مکعب آب شامل پساب و منابع آب زیرزمینی در اختیار مدیریت شهری قرار دارد و امید است با تکمیل رینگ پساب بتوان بخش مهمی از این چالش را برطرف کرد و پایداری فضای سبز شهر را تضمین ساخت.
وی اضافه میکند: نتایج پایشهای انجامشده تاکنون نشان داده است که استفاده از پساب در چارچوب استانداردهای تعریفشده، هیچ مشکلی برای فضای سبز شهری ایجاد نکرده است و این موضوع میتواند پشتوانهای مطمئن برای توسعه پایدار فضای سبز اصفهان در سالهای آینده باشد.
زیرساختی برای فردای اصفهان
شاید ارزش واقعی چنین پروژههایی امروز به چشم نیاید، اما سالها بعد، زمانی که شهرهای بیشتری با محدودیت منابع آبی روبهرو شوند، اهمیت تصمیمهایی که امروز برای مدیریت آب گرفته میشود، بیش از گذشته آشکار خواهد شد. آینده شهرها دیگر تنها با ساخت خیابان، پل یا ساختمان تعریف نمیشود؛ بلکه توان آنها در حفظ منابع طبیعی، تابآوری در برابر تغییرات اقلیمی و صیانت از سرمایههای زیستمحیطی، معیار اصلی توسعه خواهد بود.
اصفهان سالهاست با خشکسالی، افت منابع آب و فشارهای اقلیمی دستوپنجه نرم میکند؛ شرایطی که مدیریت شهری را ناگزیر کرده است نگاه خود را از تأمین مقطعی آب به ایجاد زیرساختهای پایدار تغییر دهد. در چنین مسیری، هر شبکه انتقال، هر مخزن ذخیره و هر متر لولهگذاری، تنها یک پروژه عمرانی نیست، بلکه بخشی از سرمایهگذاری برای حفظ هویت سبز شهری است که حیات آن با درختان، بوستانها و فضاهای عمومی گره خورده است.
شهری که بتواند آب را هوشمندانه مدیریت کند، در واقع آینده خود را مدیریت کرده است. حفظ درختان کهنسال، تداوم طراوت بوستانها، کاهش جزیره حرارتی، بهبود کیفیت هوا و ارتقای زیستپذیری، همه حلقههایی از زنجیرهای است که نقطه آغاز آن، مدیریت پایدار منابع آب است، از همینرو توسعه زیرساختهای بازچرخانی و استفاده از منابع آب غیرمتعارف را باید نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی برای ادامه حیات شهرهای خشک و نیمهخشک ایران دانست؛ ضرورتی که میتواند اصفهان را به الگویی ملی در مدیریت هوشمند آب و حفاظت از سرمایههای طبیعی تبدیل کند.
نظر شما