به گزارش خبرگزاری ایمنا، جدیدترین یافتههای پژوهشی در حوزه پدافند غیرعامل اقتصادی، ابعاد نوینی از تابآوری اقتصادی در رویارویی با تهدیدات غیرنظامی را ترسیم کرده است. این پژوهش که حاصل یک پروژه میدانی و شبیهسازیهای چندلایه است، برای نخستین بار در کشور، ساختاری عملیاتی و برپایه سناریو برای مقابله با بحرانهایی نظیر تحریمهای همهجانبه، حملات سایبری به زیرساختهای مالی و اختلال در زنجیره تأمین کالاهای اساسی ارائه میدهد.
در این پژوهش تأکید شده است که دشمن امروز دیگر از مسیر تحریمهای مالی وارد نمیشود، بلکه با ترکیبی از ابزارهای سایبری، اختلال در شبکههای ارتباطی، جعل اطلاعات و حتی هدفگیری زنجیرههای سرد دارویی، بهدنبال ایجاد ناامیدی و فروپاشی تدریجی زیرساختهای حیاتی کشور است. به همین دلیل، رویکرد سنتی «واکنش پس از بحران» دیگر کارایی ندارد و ضرورت دارد، نظام اقتصادی کشور به سمت الگویی از «بازدارندگی فعال و توزیعشده» حرکت کند.
آنچه این طرح را از دیگر طرحهای مشابه متمایز میسازد، تمرکز آن بر سه اصل بنیادین «توزیع آسیبپذیری»، «پنهانسازی جریانهای حیاتی» و «بازدارندگی از طریق ابهام» است. در این چارچوب، تحقق این اصول نیازمند بازطراحی ساختارهای سازمانی، سرمایهگذاری در فناوریهای بومی و تغییر نگاه از تمرکزگرایی به توزیعشدگی در شبکههای تأمین و مالی دانسته شده است، همچنین بر ضرورت عملیاتیشدن هر چه سریعتر این الگوها در دستگاههای اجرایی و شرکتهای دانشبنیان تأکید شده است.
«پیمان» و «قلعهدارو»؛ ۲ پروژه راهبردی برای عبور از بحرانهای ترکیبی
سید مهرداد هاشمیان، کارآفرین و فعال اقتصادی در گفتوگو با خبرنگار ایمنا از تدوین یک پژوهش علمی-کاربردی در حوزه پدافند غیرعامل اقتصادی خبر داد و اظهار کرد: این پژوهش با بررسی دهها سناریوی واقعی تهدید و اجرای شبیهسازیهای رایانهای، چارچوبی جامع برای افزایش تابآوری اقتصاد کشور ارائه کرده است. این چارچوب در قالب ۱۰ محور عملیاتی طراحی شده و حوزههایی همچون تنوعبخشی به منابع ارزی، امنیت غذایی، امنیت انرژی، پدافند سایبری، مدیریت زنجیره تأمین و حفاظت از زیرساختهای حیاتی را در بر میگیرد.
وی افزود: بر اساس نتایج این پژوهش، کاهش وابستگی به دلار از طریق توسعه مبادلات دوجانبه و استفاده از ابزارهای مالی نوین، تقویت امنیت غذایی با ذخایر راهبردی و کشاورزی قراردادی و ایجاد شبکههای هوشمند توزیع برق و مخازن سیار سوخت، از مهمترین ارکان پدافند غیرعامل اقتصادی به شمار میروند.
این کارآفرین و فعال اقتصادی با تأکید بر ضرورت هماهنگی میان این بخشها تصریح کرد: اجرای موفق این برنامهها مستلزم ایجاد ساختاری یکپارچه است. در این الگو، «شورای عالی امنیت اقتصادی کشور» نقش سیاستگذار و «ستاد دائمی پدافند غیرعامل اقتصادی» مسئولیت هدایت اجرایی را بر عهده دارد، همچنین چهار کمیته تخصصی شامل «پیشبینی و هشدار سریع تهدیدات»، «حفاظت از زیرساختهای حیاتی»، «استمرار زنجیره تأمین کالاهای اساسی» و «پدافند سایبری و حقوقی» برای مدیریت تخصصی بحرانها پیشبینی شدهاند.
هاشمیان مهمترین دستاورد این پژوهش را عبور از ارائه راهکارهای کلی و تمرکز بر طراحی دو زیرساخت عملیاتی دانست و گفت: سامانه پیامرسان مالی «پیمان» و انبار هوشمند دارویی «قلعهدارو ۲.۰» بهعنوان دو نمونه اجرایی در این پژوهش طراحی و ارزیابی شدهاند.
سامانه «پیمان»؛ راهکاری بومی برای ارتباطات مالی
وی درباره سامانه «پیمان» توضیح داد: این سامانه با هدف ایجاد بستری مستقل برای تبادلات مالی طراحی شده و از سه لایه ارتباطی، داده و حاکمیتی تشکیل شده است، در بخش ارتباطی، استفاده از پروتکل TLS ۱.۳، قابلیت Domain Fronting و ارتباطات رادیویی VHF و UHF برای شرایط اضطراری پیشبینی شده است. در لایه داده نیز به جای قالبهای حجیم، از ساختار سبک JSON همراه با رمزنگاری کامل استفاده میشود و بخش حاکمیتی بر پایه بلاکچین خصوصی Hyperledger Fabric برای احراز هویت بانکها و مدیریت تبادلات طراحی شده است.
این کارآفرین و فعال اقتصادی ادامه داد: نتایج آزمایشهای انجامشده نشان میدهد سامانه «پیمان» توانایی تأیید تراکنشهای مالی در کمتر از سه ثانیه را دارد و حتی در صورت قطع کامل اینترنت، قادر است از طریق شبکههای رادیویی روزانه حدود ۵۰ هزار پیام حیاتی را منتقل کند، این سامانه علاوهبر کاهش وابستگی به شبکههای بینالمللی، به دلیل بهرهگیری از معماری غیرمتمرکز و فناوریهای رمزنگاری پیشرفته، سطح بالایی از امنیت را نیز فراهم میکند.
«قلعهدارو ۲.۰»؛ الگویی برای ذخایر راهبردی دارو
هاشمیان دومین محور عملیاتی پژوهش را طراحی انبار هوشمند «قلعهدارو ۲.۰» عنوان کرد و گفت: این مجموعه برای تأمین نیاز دارویی ۹۰ روزه یک منطقه با جمعیت پنج میلیون نفر طراحی شده است.
وی افزود: این انبار از سه لایه مجزا تشکیل شده است؛ لایه نخست با سازههای بتنی سبک و بدون نگهداری کالا، نقش فریب و انحراف حملات احتمالی را بر عهده دارد. لایه دوم به نگهداری داروهای نیمهحساس در شرایط دمایی کنترلشده اختصاص یافته و لایه سوم که بهصورت زیرزمینی طراحی شده، مجهز به سامانه سرمایش مستقل برای نگهداری داروهای حساس همچون انسولین و واکسنها است.
وی هزینه احداث هر واحد را حدود ۲۱.۵ میلیون دلار برآورد کرد و افزود: این طرح با مشارکت بخش خصوصی و شرکتهای دانشبنیان قابلیت اجرا در مدت زمان کوتاهی را دارد، بهرهگیری از سامانه گردش خودکار دارو بر اساس اصل FIFO، ژنراتورهای گازسوز چرخشی و تونل اضطراری خروج، از دیگر ویژگیهای این مجموعه است.
شبیهسازی حمله ترکیبی و شناسایی آسیبپذیریها
هاشمیان با اشاره به بخش شبیهسازی این پژوهش اظهار کرد: برای نخستین بار سناریوی حمله ترکیبی با عنوان «توقف نبض» طراحی و اجرا شد. در این سناریو، نفوذ یک بدافزار به سامانه مالی، ایجاد اختلال در سامانه RFID و قطع برق، بهصورت همزمان شبیهسازی شد تا میزان تابآوری زیرساختها ارزیابی شود.
وی افزود: نتایج این آزمایش نشان داد که وابستگی به برخی تجهیزات سختافزاری خارجی، ضعف در الگوریتم اجماع و احتمال نشت اطلاعات از طریق گزارشهای خطا از جمله نقاط آسیبپذیر سامانه مالی است، همچنین در انبار دارویی، یکسان بودن رمزهای امنیتی دوربینها، اتکا به تنها یک مسیر خروج اضطراری و نبود حسگرهای تشخیص نفوذ در لایه فریب، بهعنوان مهمترین نقاط ضعف شناسایی شدند.
پیشنهاد تشکیل تیمهای واکنش سریع
این پژوهشگر دانشگاه در ادامه گفت: برای افزایش آمادگی در برابر حملات ترکیبی، تشکیل «تیم واکنش سریع سیار» (MRRT) پیشنهاد شده است، این تیمها متشکل از ۱۲ نیروی متخصص در سه گروه عملیاتی هستند و قابلیت استقرار در کمتر از ۲۴ ساعت در هر نقطه از کشور را خواهند داشت تا عملیات تشخیص، مهار بحران و بازسازی سریع زیرساختهای آسیبدیده را انجام دهند.
هاشمیان تاکید کرد: اقتصاد کشور برای مقابله با تهدیدهای نوین نیازمند عبور از رویکردهای سنتی و حرکت به سمت پدافند هوشمند و فعال است، یافتههای این پژوهش نشان میدهد با تکیه بر فناوریهای بومی، طراحی دقیق زیرساختها، مشارکت بخش خصوصی و بهرهگیری از شرکتهای دانشبنیان میتوان تابآوری اقتصادی کشور را بهطور قابل توجهی افزایش داد.
به گزارش ایمنا، پژوهش ارائهشده نشان میدهد که ارتقای امنیت اقتصادی کشور تنها با اتکا به منابع مالی و ظرفیتهای موجود امکانپذیر نیست، بلکه نیازمند تدوین یک نقشه راه عملیاتی، بهرهگیری از فناوریهای بومی و ایجاد ساختارهای مدیریتی منسجم است.
طراحی سامانههای بومی در حوزه تبادلات مالی، ایجاد زیرساختهای هوشمند برای تأمین کالاهای راهبردی، شناسایی آسیبپذیریها از طریق شبیهسازی سناریوهای تهدید و تشکیل تیمهای واکنش سریع، از مهمترین راهکارهایی است که میتواند تابآوری اقتصاد کشور را در برابر جنگ اقتصادی و تهدیدهای ترکیبی افزایش دهد، بر این اساس مشارکت فعال بخش خصوصی، شرکتهای دانشبنیان و نهادهای تصمیمگیر در اجرای این راهبردها، زمینهساز تقویت امنیت اقتصادی و کاهش آسیبپذیری زیرساختهای حیاتی خواهد بود.
نظر شما