به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، از زمان آغاز رقابتهای جام جهانی فوتبال در سال ۱۹۳۰ تا به امروز، تنها تعداد نسبتاً محدودی از کشورها بودهاند که به واسطه محرومیتها و ممنوعیتهای رسمی از حضور در این رویداد بزرگ ورزشی بازماندهاند. بر اساس گزارشهای منتشر شده از سوی مجله تایم و سایر رسانههای معتبر، حداقل سیزده کشور در ادوار مختلف با چنین ممنوعیتی مواجه شدهاند که این محرومیتها به طرق گوناگونی مانع از حضور آنها در خود مسابقات جام جهانی یا فرآیند مقدماتی آن شده است. این ممنوعیتها که طیف وسیعی از کشورها از جمله آلمان، ژاپن، آفریقای جنوبی، مکزیک، یوگسلاوی سابق، لیبی، شیلی، میانمار، برونئی، زیمبابوه، اندونزی، کویت و روسیه را در بر میگیرد، ریشه در علل متفاوتی داشته و از پیامدهای جنگ جهانی دوم و تحریمهای بینالمللی گرفته تا تخلفات ورزشی و دخالت دولتها در امور فدراسیونهای فوتبال را شامل میشود.
بررسی علل و عوامل زمینهساز این محرومیتها نشان میدهد که عمدتاً در سه دسته کلی قابل طبقهبندی هستند. نخستین و قدیمیترین دسته، به مناقشات نظامی و تنشهای ژئوپلیتیکی بازمیگردد. در پیامدهای ناگوار جنگ جهانی دوم، آلمان و ژاپن از راهیابی به رقابتهای جام جهانی ۱۹۵۰ محروم شدند که این تصمیم در چارچوب تحریمهای گسترده دوران پساجنگ اتخاذ گردید. چند دهه بعد، یوگسلاوی نیز به دلیل تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل متحد در خلال جنگهای خونین بالکان، از حضور در جام جهانی ۱۹۹۴ بازماند. در تازهترین نمونه از این دسته، روسیه پس از عملیات ویژه در اوکراین در سال ۲۰۲۲، با رأی فیفا و یوفا به حالت تعلیق درآمد و نه تنها از حضور در پلیآف جام جهانی ۲۰۲۲ بازماند، بلکه این ممنوعیت به چرخه مقدماتی جام جهانی ۲۰۲۶ نیز کشیده شد. البته پرونده آفریقای جنوبی در این میان از جهاتی منحصر به فرد است؛ زیرا این کشور به دلیل سیاستهای نژادپرستانه آپارتاید، برای سالها از فوتبال بینالمللی طرد شد و چندین دوره متوالی جام جهانی را از دست داد تا اینکه در سال ۱۹۹۲ و با پایان یافتن تفکیک نژادی، بار دیگر به جمع اعضای فیفا بازگشت.
دومین دسته از دلایل ممنوعیت کشورها، که در دوران معاصر از فراوانی بیشتری برخوردار بوده، به دخالت دولتها در امور فدراسیونهای ملی فوتبال مربوط میشود. فیفا به عنوان نهاد عالی حاکم بر فوتبال جهان، اساساً بر استقلال فدراسیونهای عضو از هرگونه نفوذ و مداخله سیاسی تأکید دارد. در این راستا، کشورهایی نظیر اندونزی، کویت، زیمبابوه، کنیا، پاکستان و دیگران پس از آنکه دولتهایشان اقدام به انحلال فدراسیونهای فوتبال، دخالت در روند برگزاری انتخابات آنها یا نقض قوانین فیفا نمودند، با محرومیت مواجه شدند. اگرچه شایان ذکر است که تأثیر عملی تمامی این تعلیقها یکسان نبوده و لزوماً به تغییر چشمگیر در ترکیب نهایی جام جهانی منجر نمیشود. به عنوان مثال، پاکستان و گواتمالا نیز در چرخههای اخیر انتخابی با ممنوعیت موقت روبهرو شدند، اما این محرومیتها پیش از آنکه شانس واقعی برای صعود به دور نهایی داشته باشند، برداشته شد و در نتیجه تأثیر ملموسی بر جدول رقابتها باقی نگذاشتند.
سومین دسته علل، به تخلفات جدی درون زمینی و موارد انضباطی بازمیگردد که ریشه سیاسی نداشته و بیشتر ناشی از رفتارهای غیرورزشی است. معروفترین نمونه در این زمینه به مکزیک در جام جهانی ۱۹۹۰ مربوط میشود که به دلیل استفاده از بازیکنان دارای سن بالاتر از حد مجاز در یک تورنمنت جوانان، از حضور در آن دوره محروم شد و این رسوایی به «کاچیرولس» شهرت یافت. همچنین شیلی در مسیر رسیدن به جام جهانی ۱۹۹۴ با محرومیت سنگینی مواجه شد زیرا دروازهبان تیم ملی این کشور، روبرتو روخاس، در جریان بازی مقدماتی برابر برزیل، با صحنهسازی و جعل مصدومیت ناشی از پرتاب یک شیء از سوی تماشاگران، قصد تحت تأثیر قرار دادن نتیجه مسابقه را داشت که پس از کشف این حقه، فیفا تیم شیلی را از آن دوره رقابتها محروم و جریمههای سنگین دیگری را برای بازیکنان مذکور وضع کرد.
جمهوری کنگو (برازاویل) نیز در خلال رقابتهای مقدماتی جام جهانی ۲۰۲۶ به دلیل دخالت دولت در امور فدراسیون فوتبال این کشور به حالت تعلیق درآمد، اما این ممنوعیت در ماه مه سال ۲۰۲۵ توسط فیفا لغو گردید و این تیم موفق شد بار دیگر به چرخه مسابقات خود برگردد و باقیمانده دیدارهای مقدماتی را از سر بگیرد.
نظر شما