معمار قدرت ایران

به گزارش خبرگزاری ایمنا، در سپهر سیاسی ایران معاصر، بازخوانی منظومه فکری رهبر شهید انقلاب، فراتر از یک ضرورت تاریخی، بازگشت به دستگاهی راهبردی برای ترسیم نقشه راه آینده کشور است.

در شرایطی که ایران با چالش‌های پیچیده‌ منطقه‌ای و فشارهای نظام سلطه روبه‌رو است، عبور از بحران‌ها و رسیدن به قله‌های پیشرفت، تنها در گرو «قوی شدن» میسر است. جمله کلیدی از رهبر شهید که می‌گفتند «راه علاج پیشرفت کشور، قوی شدن است؛ باید قوی بشویم»، صورت‌بندی یک «دکترین راهبردی» است که نسبت ایران با جهان، تهدید و آینده خود را از منظری فعال بازتعریف می‌کند.

رهبر شهید انقلاب با بصیرتی عمیق، قدرت را به‌عنوان زیرساخت اصلی هرگونه دستاورد ملی تبیین می‌کردند. در این نگاه، پیشرفت اقتصادی بدون امنیت پایدار، استقلال سیاسی بدون اقتدار ملی، و توسعه علمی بدون اراده حفظ بنیان‌های دفاعی، تنها سرابی بیش نیستند.

ایشان با درک معادلات دنیای امروز—جایی که «صلح» تنها در سایه «بازدارندگی» معنا می‌یابد—همواره تأکید داشتند که هرگونه ضعف در مؤلفه‌های قدرت، دعوت از دشمن برای جسارت بیشتر است. طبق این منطق، اگر دشمن در برابر ایران محاسباتی غلط دارد، نه به دلیل میل او به صلح، بلکه به دلیل عدم توازن در موازنه قدرت است. بنابراین، تقویت بنیان‌های علمی، نظامی و مدیریتی، تنها راه تغییر موازنه به نفع ملت ایران است.

یکی از درخشان‌ترین ابعاد این نگاه راهبردی، در حوزه «توان موشکی و دفاعی» متبلور شد؛ جایی که ایشان موشک را «زبان فهمیده‌شده‌ دشمن» نامیدند. در قاموس فکری رهبر شهید، صنعت موشکی  نماد «اقتدار ملی»، «تکیه بر دانش بومی» و «اعتماد به نفس جوانان ایرانی» است. ایشان به‌خوبی دریافته بودند که برای شکستن هیمنه زرادخانه‌های میلیاردی دشمن، باید از مسیر تقلید خارج شد و به سمت «نوآوری» حرکت کرد؛ حرکتی که با فرمان ایشان، موشک‌های ایران را از ابزارهای ساده به سلاح‌هایی «نقطه‌زن» و «بازدارنده» تبدیل کردند.

تکیه بر دانش بومی، ستون فقرات خودکفایی در این دکترین است. رهبر شهید انقلاب با پمپاژ روحیه جسارت به متخصصان کشور، این باور را نهادینه کردند که «ما می‌توانیم». ایشان با شکستن سدِ ناباوری‌های اولیه، مسیر را برای دستیابی به فناوری‌های پیچیده‌ای همچون موشک‌های هایپرسونیک، پهپادهای راهبردی و سامانه‌های پدافندی کامل بومی هموار کردند. این خودکفایی، ایران را از یک کشور نیازمند به تجهیزات وارداتی، به یک قدرت برتر موشکی در غرب آسیا تبدیل کرد که می‌تواند در برابر ارتش‌های تا دندان مسلحِ غربی، ضربات کوبنده‌ای را در عین دقت وارد کند.

این رویکرد، پاسخی دندان‌شکن به جریان‌هایی است که دیپلماسی را در مقابل قدرت نظامی قرار می‌دهند؛ چرا که تجربه سال‌های پس از انقلاب—از دوران دفاع مقدس تا عملیات‌های وعده صادق—به روشنی نشان داده است که بدون داشتن اهرم‌های قدرت، دیپلماسی به ابزاری برای تحمیل و تضعیف تبدیل خواهد شد. در حقیقت، اقتدار موشکی، «بیمه امنیت ملی» است که اجازه نمی‌دهد شهروندان این سرزمین به سرنوشت کشورهایی مبتلا شوند که با خلع سلاح و اعتماد به وعده‌های پوشالیِ دشمن، امنیت و بقای خود را از دست دادند.

بنابراین، میراث رهبر شهید انقلاب، «دکترین فتح» از طریق «ساخت قدرت از درون» است.

این دکترین به ما می‌آموزد که ایستادگی در برابر فشارها ،چه در حوزه هسته‌ای و چه در حوزه دفاعی، موتور محرک شکوفایی استعدادهای داخلی است.

امنیت، یکی از وجوه مهم مکتب سیاسی و انقلابی شیعه است

حمید محمدی، کارشناس دفاعی در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا اظهار کرد: پیش از آنکه بخواهیم مفهوم امنیت را در منظومه فکری مقام معظم رهبری مورد بررسی قرار دهیم، باید رجوعی به تراث دینی‌مان داشته باشیم و ببینیم از اساس مفهوم امنیت چه جایگاهی دارد.

وی می‌افزاید: بررسی تراث دینی ما و نیز فرهنگ شیعی و فرهنگ سیاسی شیعه، به ما نشان می‌دهد که در کنار ابعاد اجتماعی و سیاسی مکتب تشیع، امنیت نیز بی‌تردید یکی از وجوه بسیار مهم این مکتب است و در منابع دینی ما نیز مورد تأکید قرار گرفته است، مقام معظم رهبری و نیز امام شهیدمان، به تأسی از همین مکتب و از آنجا که ولی‌فقیه جامع‌الشرایط مسئول تمشیت امور حکومت اسلامی است، برای مفهوم امنیت جایگاهی ویژه قائل بوده‌اند.

کارشناس دفاعی ادامه داد: بر همین مبنا می‌توان منظومه فکری امام شهیدمان را در تداوم مکتب سیاسی و انقلابی شیعی مورد واکاوی قرار داد، مؤید این سخن نیز دیدگاه، نظرگاه و منظومه فکری امامین انقلاب است؛ به این معنا که اگر منظومه فکری امام راحل و نیز امام شهیدمان را بررسی کنید، مشاهده می‌شود که مفهوم امنیت، همچون مفاهیمی نظیر اقتصاد، فرهنگ، رسانه و سیاست خارجی، از یک مشی واحد تبعیت می‌کند.

محمدی تصریح کرد: این یک مقدمه کلی است، اما اگر بخواهم به‌طور مشخص درباره دیدگاه مقام معظم رهبری پیرامون امنیت و نیروهای مسلح که بخشی از امنیت‌آفرینان و صنفی هستند که وظیفه تولید و ایجاد امنیت را بر عهده دارند، سخن بگویم، باید ابتدا تعریفی از امنیت ارائه دهیم، در ساده‌ترین تعریف، امنیت را باید عدم وجود تهدید ارزیابی کرد؛ یعنی هرجا که تهدید به کمترین میزان خود برسد، به این معناست که امنیت افزایش یافته است.

وی خاطرنشان کرد: در واقع، امنیت و تهدید دو ضلع متقابل یکدیگرند؛ هر اندازه امنیت افزایش یابد، تهدید کاهش می‌یابد و هر اندازه تهدید بالا برود، امنیت کاهش پیدا می‌کند، براساس دیدگاه رهبر شهید یکی از وجوه به‌شدت پیشرو در نظام جمهوری اسلامی ایران، در مقایسه با اقتصاد، رسانه، سیاست خارجی و موارد مشابه، حوزه امنیت و نیروهای مسلح است.

محمدی گفت: دلایل متعددی وجود دارد که چرا این حوزه توانسته است رشد مطلوبی پیدا کند، به خودکفایی برسد و پیشرفت کند که یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های آن، داشتن برنامه و وحدت فرماندهی است، برخلاف حوزه‌هایی نظیر اقتصاد که شاهد بوده‌ایم دولت‌های مختلف ریل‌گذاری‌های متفاوتی در آن انجام داده‌اند، در حوزه امنیت، به‌ویژه در بخش نیروهای مسلح، به دلیل آنکه مقام معظم رهبری خود متولی امر بوده‌اند و به‌عنوان فرمانده کل قوا تمشیت امور را برعهده داشته‌اند، یک برنامه مدون و یک چشم‌انداز مشخص برای ایجاد امنیت در کشور وجود داشته است. ما نیز شاهد بوده‌ایم که نیروهای مسلح در همین مسیر حرکت کرده‌اند و امنیت را به بهترین وجه ممکن تاکنون ایجاد کرده‌اند و شاهد آن هستیم که امنیت در بالاترین سطح خود در کشور ما برقرار است.

وی افزود: امنیت وجوه مختلفی دارد؛ از جمله امنیت اقتصادی، امنیت روانی، امنیت فردی، امنیت اجتماعی، امنیت سیاسی و امنیت رسانه‌ای، اما مهم‌ترین وجه آن، امنیت سخت است که توسط نیروهای مسلح تأمین می‌شود، این امنیت دارای ویژگی‌هایی است، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های آن، مردم‌پایه بودن است؛ یعنی کسانی و نیروهایی که امنیت را ایجاد می‌کنند، از دل همین مردم برخاسته‌اند.

کارشناس دفاعی ادامه داد: از یک منظر، خود مردم نیز در ایجاد امنیت نقش دارند؛ یعنی نیروهای مسلحی که در سپاه، ارتش، بسیج، نیروی انتظامی و وزارت اطلاعات حضور دارند، همگی از دل مردم برخاسته‌اند، از منظری دیگر، همه کسانی که با لباس‌ها و مسئولیت‌های مختلف وظیفه ایجاد امنیت را بر عهده دارند، برخاسته از بطن جامعه هستند و در عین حال، مردم نیز خود را موظف به امنیت‌آفرینی می‌دانند. به نظر من، آن فرمایش امام راحل که فرمودند «همه ما باید نیروی اطلاعاتی و امنیتی باشیم»، در این زمینه به بهترین وجه ممکن تجلی یافته است، ویژگی دوم این امنیت، پس از مردم‌پایه بودن، خودکفایی است.

محمدی تصریح کرد: شاهد آن هستیم که برخلاف بسیاری از کشورها، به‌ویژه کشورهای حاشیه خلیج فارس و برخی همسایگان ما که امنیت آنان امنیتی وارداتی و استیجاری است، در جمهوری اسلامی ایران امنیت، امنیتی خودکفا است، یعنی هم تجهیزات امنیت‌آفرین و هم نیروهایی که خود امنیت‌آفرین هستند، به‌وسیله نیروهای داخلی و جوانان همین مرز و بوم فراهم شده‌اند.

وی افزود: برخلاف کشورهای دیگری که می‌بینیم خلبانان، نیروهای امنیتی و تجهیزاتشان یا استیجاری است یا از بیرون خریداری شده، در جمهوری اسلامی ایران همه این موارد از دل همین سرزمین و دانش بومی بیرون آمده است، مؤلفه سومی که این امنیت، در کنار مردمی بودن و خودکفا بودن، داراست، شکل متفاوت آن در قیاس با الگوهای امنیت‌آفرینی شرقی و غربی است.

کارشناس دفاعی خاطرنشان کرد: کشورهای غربی بیشتر مبتنی بر قدرت هوایی خود هستند و کشورهای شرقی عمدتاً بر قدرت موشکی تکیه دارند، اما ما شاهد آن هستیم که امنیت موجود در جمهوری اسلامی ایران، به دلیل مدیریت بسیار دقیق و آینده‌نگر مقام معظم رهبری، تلفیقی از این دو است؛ هم برتری و توان هوایی، که در حوزه پهپادی شاهد آن هستیم و هم توان موشکی، البته این امنیت ویژگی‌های دیگری نیز دارد که به‌دلیل ضیق وقت به آن‌ها نمی‌پردازم.

محمدی تصریح کرد: دلیل اینکه امنیت و توان دفاعی به‌عنوان شرط توسعه معرفی می‌شود، همین نکته‌ای است که اشاره شد؛ یعنی امنیت زمینه‌ساز خودکفایی و هرگونه پیشرفت است، در همه کشورها، ما معتقدیم و اساساً نظریات روابط بین‌الملل، به‌ویژه نظریه نوواقع‌گرایی یا نئورئالیسم نیز بر آن تأکید دارد که امنیت پیش‌زمینه هرگونه فعل دیگر در حوزه اقتصاد، فرهنگ، رسانه و سایر عرصه‌ها است.

وی تاکید کرد: اگر امنیت وجود نداشته باشد، هیچ اقدام و فعل اقتصادی یا غیر اقتصادی دیگری امکان تحقق پیدا نمی‌کند، ما در روابط بین‌الملل مفهومی داریم تحت عنوان «Survival» یا بقا، بقا در دل امنیت شکل می‌گیرد؛ یعنی اگر امنیت وجود نداشته باشد، بقا نیز وجود نخواهد داشت، و اگر بقا وجود نداشته باشد، هیچ فعل دیگری قابلیت اجرایی شدن نخواهد داشت، بر این اساس، مهم‌ترین پیش‌نیاز هرگونه فعالیت که توسعه نیز یکی از مصادیق آن است، وجود امنیت است، هر اقدامی تنها در صورتی امکان اجرا دارد که امنیت برقرار باشد و توسعه نیز، همچون سایر فعالیت‌ها، مستلزم وجود امنیت است.

به گزارش ایمنا، آنچه در بررسی دکترین دفاعی رهبر شهید انقلاب اسلامی نمایان است، حقیقتی غیرقابل‌انکار را در برابر دیدگان ما قرار می‌دهد: اقتدار امروز ایران، محصولِ پیوند میان «تدبیر حکیمانه فرماندهی» و «همت جوانان مؤمن و متخصص» است.

نگاه راهبردی ایشان به مقوله امنیت، نه یک اقدام تاکتیکی برای مقطعی کوتاه، که زیربنایی‌ترین اصل برای تضمین بقای ملی بود. فرمان‌هایی که در حوزه موشکی و دفاعی صادر شد—از مهندسی معکوسِ موشک‌های محدودِ دوران جنگ تا دستیابی به توانمندی بی‌بدیلِ نقطه‌زنی و هایپرسونیک—همگی نشان داد که در منظومه فکری رهبر شهید، «قوی شدن» نه یک گزینه، که یک ضرورتِ وجودی است.

امروز، صنعت موشکی ما به عنوان ستون فقرات بازدارندگی در غرب آسیا، گواهی است بر درستیِ این مسیر. برخلاف برخی تحلیل‌های ساده‌انگارانه که قدرت را تنها در سلاح می‌بینند، رهبر شهید به ما آموختند که «ایمان»، «هویت انقلابی» و «دانش بومی» عناصر اصلیِ قدرت‌ساز هستند. وقتی ملتی به داشته‌های خود متکی باشد و فرماندهی‌اش با اتکا به وعده‌های الهی، در برابر ابرقدرت‌ها مرعوب نشود، دشمن چاره‌ای جز عقب‌نشینی نخواهد داشت. حملات دقیق و کوبنده به پایگاه‌های متجاوزین در سال‌های اخیر، تنها اثباتِ عملیِ این دکترین بود که «موشک، زبانِ فهمیده شده‌ی دشمن است».

با این حال، میراث رهبر شهید انقلاب برای نسل‌های آینده، تنها یک زرادخانه موشکی نیست، بلکه «فرهنگِ خودباوری» است. ایشان به ما آموختند که برای رسیدن به قله‌های پیشرفت، نباید چشم به دست دشمن دوخت. مسئولیت امروز ما—اعم از فرماندهان نظامی و نسل جوان—این است که این میراث گران‌بها را با همان جدیت و شتابی که شروع شده، حفظ و تقویت کنیم. هرگونه کوتاهی در توسعه قدرت دفاعی و ساده‌انگاری در برابر تهدیدات، خیانت به امنیتی است که به قیمت خون شهیدان و مجاهدت‌های بی‌وقفه متخصصان به دست آمده است.

در پایان باید تأکید کرد که ایرانِ قوی، آرزوی تحقق‌یافته‌ رهبر شهیدی است که همواره بر «مشتِ پرِ ملت ایران» تأکید داشت. پیمودنِ مسیرِ پیشرفت در عرصه‌های دیگر کشور، بدون حفظ این اقتدار دفاعی ممکن نخواهد بود.

ایرانِ سربلندِ فردا، در سایه‌سارِ همین اقتدارِ بومی است که می‌تواند افق‌های تازه را فتح کند و به عنوان قدرتِ ترازِ منطقه‌ای، الهام‌بخشِ ملت‌های آزادی‌خواه باقی بماند. راهی که آغاز شده، راهِ عزتمندی است و همان‌طور که رهبر شهید فرمودند، با قدرت به دست آمده، با قدرت حفظ می‌شود و با قدرتِ هرچه تمام‌تر تا رسیدن به امنیت صددرصدی ادامه خواهد یافت.