به گزارش خبرگزاری ایمنا، شانزدهم تیر در تقویم میراث فرهنگی اصفهان، یادآور ثبت ملی یکی از ارزشمندترین تکیههای مجموعه تاریخی تختفولاد است؛ تکیه میرفندرسکی، آرامگاه حکیمی که نامش با فلسفه، عرفان، دانش و معنویت درهم آمیخته است.
این مناسبت فرصتی برای بازخوانی زندگی و اندیشه شخصیتی است که در عصر صفویه، یکی از ستونهای مکتب فلسفی اصفهان بود و امروز نیز آرامگاهش از شاخصترین مکانهای فرهنگی و معنوی سرزمین مقدس تختفولاد بهشمار میرود.
ثبت ملی تکیه میرفندرسکی تنها ثبت یک عمارت تاریخی نیست، پاسداشت بخشی از هویت علمی و تمدنی ایران است. در دل این تکیه، تاریخ چهار قرن حکمت و اندیشه نهفته است؛ جایی که روایت زندگی فیلسوفی بزرگ، حکایتهای ماندگار از معنویت و ارادت رهبر شهید انقلاب به این حکیم نامدار، در کنار یکدیگر، تصویری متفاوت از میراث علمی اصفهان را پیشروی مخاطب قرار میدهد.
اکنون و همزمان با سالروز ثبت ملی تکیه میرفندرسکی، فرصتی فراهم شده است تا بار دیگر به یکی از مهمترین تکیههای تختفولاد، این گنجینه کمنظیر جهان اسلام، نگاهی دوباره داشته باشیم؛ آرامگاهی که تنها محل دفن یک فیلسوف نیست، بلکه روایتگر بخشی از تاریخ اندیشه، عرفان و هویت ایرانی-اسلامی است.
تختفولاد؛ گنجینهای از تاریخ و معنویت جهان اسلام
تختفولاد اصفهان تنها یک آرامستان تاریخی نیست؛ مجموعهای است که قرنها مأمن عالمان، فقیهان، عارفان، شاعران، هنرمندان و شخصیتهای برجسته ایران بوده است.
بسیاری از پژوهشگران این مجموعه را پس از وادیالسلام نجف، مهمترین آرامستان جهان اسلام میدانند؛ جایی که هر تکیه، بخشی از تاریخ علم، فرهنگ و تمدن ایرانی اسلامی را روایت میکند.
در میان صدها شخصیت مدفون در این مجموعه، نام حکیم امیر ابوالقاسم موسوی حسنی فندرسکی جایگاهی ویژه دارد.
میرفندرسکی؛ حکیمی که مرزهای علم را درنوردید
میرفندرسکی سال ۹۷۰ هجری قمری در منطقه فندرسک گرگان متولد شد و پس از فراگیری علوم مقدماتی، مسیر علمی خود را در استرآباد، قم، قزوین و اصفهان ادامه داد.
او از شاگردان برجسته علامه چلبیبیک تبریزی و میر برهانالدین استرآبادی بود و کنار بزرگانی همچون میرداماد و صدرالمتألهین شیرازی (ملاصدرا)، یکی از ستونهای مکتب فلسفی اصفهان بهشمار میرود.
روحیه آزاداندیش او موجب شد مدتی نیز راهی هندوستان شود؛ سفری که تأثیر قابل توجهی بر نگاه فلسفی و اجتماعی وی گذاشت.
اندیشهای جلوتر از زمان خود
اگرچه آثار مکتوب میرفندرسکی نسبت به دیگر حکمای عصر صفوی محدود است، اما همان آثار اندک، از عمق اندیشه او حکایت دارد.
مهمترین اثر او رساله صناعیه است؛ رسالهای که در آن، صنعت و تولید را از ارکان پیشرفت جامعه میداند و انسانها را به فراگیری فنون مختلف تشویق میکند.
موضوعی که برای بیش از ۴۰۰ سال پیش، نگاهی بسیار پیشرو محسوب میشود.
ارادتی که رهبرشهید انقلاب به میرفندرسکی داشتند
نام میرفندرسکی تنها در کتابهای فلسفه باقی نمانده است؛ رهبر شهید انقلاب حضرت آیتاللهالعظمی خامنهای قدساللهنفسهالزکیه در دیدار با اعضای ستاد برگزاری همایش دو حکیم استرآباد، با اشاره به علاقه دیرینه خود به این حکیم بزرگ فرمودند: «من خودم از بچگی، به مناسبت داستانی که در خزاین نراقی خوانده بودم، مرید میرفندرسکیام».
ایشان همچنین با اشاره به رساله صناعیه، نگاه آیندهنگر میرفندرسکی را ستودند و تأکید کردند که این حکیم، در اوج دوران صفویه مردم را به صنعت و تولید تشویق میکرد؛ اندیشهای که اگر مورد توجه حاکمان آن روزگار قرار میگرفت، میتوانست مسیر تاریخ ایران را تغییر دهد.
تکیهای که با نام امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) گره خورده است
یکی از مشهورترین روایتهای نقل شده درباره تکیه میرفندرسکی، ماجرای دیدار آخوند ملاقاسمعلی رشتی با مردی ناشناس در این تکیه است.
روایتی که بعدها بسیاری آن را به ملاقات با حضرت ولیعصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) نسبت دادند.
در این حکایت، آن مرد ناشناس با تذکر درباره اهمیت سلام کردن، سپس تعلیم ذکری مشهور یعنی: «یا محمد، یا علی، یا فاطمه، یا صاحبالزمان ادرکنی و لا تهلکنی»
درس بزرگی از ادب اسلامی، توسل و ولایت را به ملاقاسمعلی میآموزد؛ همین روایت سبب شده است که تکیه میرفندرسکی در میان مردم، بهعنوان یکی از قدمگاههای منسوب به حضرت ولیعصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) شناخته شود.
آرامگاهی که قرنها مقصد اهل دل بوده است
میرفندرسکی حدود سالهای ۱۰۴۹ یا ۱۰۵۰ هجری قمری در اصفهان چشم از جهان فروبست و بنا بر اتفاق نظر مورخان، در همان محلی که امروز با نام تکیه میرفندرسکی شناخته میشود، به خاک سپرده شد.
این تکیه در طول قرنهای گذشته همواره یکی از مهمترین مقاصد علاقهمندان به فلسفه، عرفان، تاریخ و فرهنگ ایران بوده و امروزه نیز یکی از شاخصترین تکیههای مجموعه تاریخی تختفولاد محسوب میشود.
ثبت ملی؛ گامی برای صیانت از میراث حکمت ایران
ثبت ملی تکیه میرفندرسکی تنها یک اقدام اداری نیست؛ این اتفاق، گامی مهم برای حفاظت از بخشی از حافظه تاریخی ایران بهشمار میرود.
حفاظت از این تکیه، یعنی صیانت از میراث شخصیتی که اندیشههایش قرنها بعد نیز الهامبخش پژوهشگران، فیلسوفان و علاقهمندان فرهنگ ایرانی-اسلامی است.
تختفولاد روایت زنده تاریخ اصفهان
تختفولاد روایت زنده تاریخ اصفهان است و تکیه میرفندرسکی یکی از درخشانترین فصلهای این روایت.
ثبت ملی این تکیه فرصتی دوباره برای بازخوانی زندگی و اندیشه حکیمی است که فلسفه را با اخلاق، عرفان را با آزاداندیشی و دانش را با مسئولیت اجتماعی پیوند زد. امروز، بیش از چهار قرن پس از درگذشت میرفندرسکی، آرامگاه او همچنان مقصد پژوهشگران، دوستداران میراث فرهنگی و رهروان حکمت است؛ گواهی بر اینکه اندیشههای بزرگ، هرگز در گذر زمان به فراموشی سپرده نمیشوند و همچنان میتوانند چراغ راه آینده باشند.
نظر شما