به گزارش خبرگزاری ایمنا، دانشگاه در منظومه فکری رهبر شهید ایران تنها محل آموزش و کسب مدرک نبود، بلکه یکی از مهمترین کانونهای شکلگیری آینده کشور بهشمار میرفت، از همین رو دانشجو نیز فقط یک فراگیر علم نبود، بلکه سرمایهای برای پیشرفت، اصلاح، مدیریت و آیندهسازی ایران محسوب میشد؛ مرور بیانات ایشان در سالهای مختلف نشان میدهد که نگاه به دانشجو، نگاهی چندبعدی بود؛ نگاهی که علم، تعهد، امید، مسئولیتپذیری، روحیه مطالبهگری و نقشآفرینی اجتماعی را در کنار یکدیگر تعریف میکرد.
برترین امیدهای آینده کشور
شاید هیچ جملهای به اندازه این عبارت جایگاه دانشجو را در اندیشه رهبر شهید توصیف نکند؛ آنجا که در پیام خود به نشست اتحادیه انجمنهای اسلامی دانشجویان در اروپا نوشتند: «شما دانشجویان در شمار برترین امیدهای آیندهی کشورید.»
این نگاه، فقط یک تعبیر احساسی نبود، بلکه بر مبنای نقشی شکل گرفته بود که ایشان برای نسل دانشگاهی در آینده ایران قائل بودند. در ادامه همان پیام نیز تأکید کردند: «دانشجویان امروز ما این فرصت را خواهند داشت که کشور را از بیگانگان کاملاً بینیاز کنند. این حرکت آنگاه که با نیت صادقانه و خدایی انجام گیرد، جهاد فیسبیلالله است.»
بر همین اساس، دانشگاه در نگاه ایشان کارخانه تربیت مدیران و سازندگان آینده کشور بود؛ جایی که باید نیروهای مؤمن، متخصص و مسئولیتپذیر برای اداره فردای ایران پرورش یابند.
دانشجوی مطلوب؛ امیدوار، خودباور و آیندهساز
در بیانات رهبر شهید، امید یکی از کلیدیترین مؤلفههای هویت دانشجویی است؛ ایشان بارها هشدار دادند که ناامیدی، نخستین مانع حرکت علمی و اجتماعی نسل جوان است و تأکید کردند دانشگاه باید این سرمایه را حفظ کند.
ایشان در دیدار استادان دانشگاه در سال ۱۳۹۷ تصریح کردند: «دانشگاه باید دانشجوی امیدوار به آینده، خوشبین به وضعیّت کشور و خوشبین به آینده تربیت بکند.»
در ادامه نیز ویژگیهای دانشجوی مطلوب را چنین برشمردند: «دانشجو باید اینجور تربیت بشود: معتقد به تواناییهای کشور، معتقد به موفّقیّتهای کشور، معتقد به پیشرفت کشور و توانایی کشور و قدرت کشور بر آیندهسازی.»
این تأکید، تنها یک توصیه تربیتی نبود؛ بلکه پاسخی به آن چیزی بود که ایشان آن را «جریان یأسآفرین» مینامیدند. رهبر شهید معتقد بودند القای ناامیدی نسبت به آینده، مستقیما بر انگیزه علمی دانشجویان اثر میگذارد و مسیر پیشرفت کشور را کند میکند.
علم به تنهایی کافی نیست
یکی از تفاوتهای مهم نگاه رهبر شهید با رویکرد فقط آموزشی، تأکید بر پیوند علم و تعهد بود. از نگاه ایشان، موفقیت علمی بدون احساس مسئولیت اجتماعی نمیتواند به پیشرفت کشور منجر شود.
ایشان تصریح کردند: «دانشجویی که متعهّد نباشد یا سرگرم کارهای بیربط باشد، در پیشرفت کشور هیچ تأثیر مثبتی نمیگذارد اگر تأثیر منفی نگذارد.»
در مقابل، دانشجوی مطلوب کسی است که هم در عرصه علمی بدرخشد و هم نسبت به مسائل جامعه بیتفاوت نباشد. به همین دلیل تأکید میکردند: «میتوان در رشتههای مختلف، دانشجوی برجستهی صاحب رتبههای بالا بود و در عین حال در گروه جهادی حضور داشت، در هیئت دانشجویی حضور داشت، در مجموعههای خدماتی حضور داشت، در کار نشریّاتی حضور داشت.»
در این نگاه، علم و مسئولیت اجتماعی نه تنها در تعارض با یکدیگر نیستند، بلکه مکمل هم محسوب میشوند.
خودجوش بودن؛ مهمترین انتظار از دانشجو
اگر بخواهیم پرتکرارترین توصیه رهبر شهید به دانشجویان را انتخاب کنیم، شاید «خودجوش بودن» مهمترین آن باشد. ایشان بارها از دانشجویان خواستند منتظر برنامهریزی دیگران نمانند و خود، آغازگر حرکت باشند.
در دیدار دانشجویان در سال ۱۳۹۸ گفتند: «بچّههای دانشجو، شماها باید خودجوش باشید، باید خودکار باشید، باید منتظر این نباشید که شما را به کار وادار کنند.»
ایشان با یادآوری تجربه مبارزات پیش از انقلاب، این روحیه را عامل پیشرفت دانستند و تأکید کردند نسل جوان امروز نیز باید با همان انگیزه و ابتکار وارد میدان شود.
رهبر شهید در ادامه، این حرکتهای خودجوش را راهی برای خنثیسازی «توطئهی فلج کردن نسل جوان» و «توطئهی نومید کردن نسل جوان» دانستند؛ تهدیدی که به باور ایشان، بیش از هر چیز آینده کشور را هدف قرار داده است.
مطالبهگری، اما با منطق و اخلاق
در منظومه فکری رهبر شهید، دانشجو باید نقاد باشد، اما نقد را با گفتوگو، استدلال و اخلاق همراه کند.
ایشان در سال ۱۳۹۹، ضمن توصیه به مسئولان برای حضور در دانشگاهها، از دانشجویان نیز خواستند فضای گفتوگو را حفظ کنند و فرمودند: «من خواهش میکنم که فضای گفتگو را مسدود نکنید... مستدل و با منطق صحبت بکنید. البتّه ممکن است بعضی از حرفها تند باشد؛ اشکالی هم ندارد؛ حرف تند زدن منافات ندارد با اینکه در آن، پرخاش و اهانت و مانند این چیزها وجود نداشته باشد.»
این سخنان نشان میدهد که از نگاه ایشان، دانشگاه باید محل تضارب آرا باشد، نه میدان تخریب اشخاص.
دانشگاه؛ میدان اثرگذاری
رهبر شهید بارها تأکید کردند که دانشجو نباید خود را تماشاگر تحولات بداند. ایشان معتقد بودند محیط دانشجویی باید زنده، بانشاط و اثرگذار باشد و احساس مسئولیت نسبت به جامعه در آن تقویت شود.
از همین رو تصریح کردند: «دانشجو باید احساس مسئولیّت انسانی، احساس مسئولیّت ملّی، احساس مسئولیّت دینی و اجتماعی و بینالمللی بکند.»
در کنار این مسئولیت، نگاه نقادانه را نیز از ویژگیهای جداییناپذیر دانشگاه میدانستند و تأکید داشتند: «نگاه نقّادانه و دغدغهمند، از دانشجو و محیط دانشگاه نباید گرفته بشود.»
به گزارش ایمنا، مرور این بیانات نشان میدهد که در اندیشه رهبر شهید، دانشجو نه فقط یک پژوهشگر، نه فقط یک فعال سیاسی و نه فقط یک نیروی فرهنگی بود، بلکه انسانی چندبعدی بود که باید علم را با ایمان، تخصص را با مسئولیت، نقد را با منطق، و امید را با عمل درآمیزد؛ شاید به همین دلیل بود که ایشان، دانشجویان را «برترین امیدهای آینده کشور» میدانست؛ نسلی که از نگاه او میتوانست مسیر پیشرفت و آینده ایران را رقم بزند.
نظر شما