بالن‌های ارتباطی و پایشی چگونه از مراسم تشییع رهبر شهید پشتیبانی می‌کنند؟

به گزارش خبرگزاری ایمنا، هم‌زمان با برگزاری مراسم وداع و تشییع باشکوه رهبر شهید ایران در تهران، یکی از فناوری‌های کمتر دیده‌شده اما راهبردی کشور، نقشی مؤثر در مدیریت این رویداد بزرگ ایفا کرد؛ بالن‌ ارتباطی و پایشی بومی که با استقرار در محدوده برگزاری مراسم، علاوه بر رصد هوایی و ثبت تصاویر از ارتفاع به تقویت ارتباطات و پشتیبانی از مدیریت میدانی کمک کرد.

به‌کارگیری این سامانه‌ها در مراسم وداع، تنها یک اقدام مقطعی برای مدیریت یک تجمع میلیونی نبود، بلکه نمایش توانمندی فناوری بومی در حوزه هوافضا و ارتباطات محسوب می‌شد؛ فناوری‌ای که سال‌ها در پژوهشگاه فضایی ایران توسعه یافته و امروز در مأموریت‌های ملی، مدیریت بحران و پشتیبانی ارتباطی به مرحله بهره‌برداری عملیاتی رسیده است.

بالن‌هایی برای ارتباط، نه فقط تصویربرداری

برخلاف تصور عمومی، بالن‌های پایشی تنها ابزار تصویربرداری هوایی نیستند؛ این سامانه‌ها در حقیقت سکوهای هوایی سبک‌تر از هوا هستند که می‌توانند برای مدت طولانی در ارتفاع مشخص مستقر شوند و تجهیزات متنوعی از جمله دوربین‌های اپتیکی، دوربین‌های حرارتی، سامانه‌های مخابراتی، گیرنده‌های ارتباطی، رادارهای سبک و حسگرهای محیطی را حمل کنند.

در مراسم وداع با رهبر شهید، پژوهشگاه فضایی ایران تجهیزات نصب و راه‌اندازی بالن پایشی را به محل برگزاری مراسم اعزام کرد تا این سامانه ضمن پایش هوایی محدوده، تصاویر لحظه‌ای از تراکم جمعیت، وضعیت محیط و شرایط میدانی را در اختیار مدیران قرار دهد.

این قابلیت امکان افزایش آگاهی محیطی، تسریع تصمیم‌گیری و هماهنگی بیشتر میان دستگاه‌های اجرایی، امدادی و خدمات‌رسان را فراهم می‌کند؛ موضوعی که در رویدادهای گسترده با حضور میلیون‌ها نفر اهمیت دوچندانی دارد.

تقویت شبکه ارتباطی در یکی از پرترددترین نقاط تهران

کارکرد بالن‌ها تنها به پایش هوایی محدود نشد. وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات با همکاری پژوهشگاه فضایی ایران بالن ارتباطی را نیز در محدوده مصلای تهران مستقر کرد تا ظرفیت شبکه ارتباطی منطقه افزایش پیدا کند.

هدف از این اقدام ارتقای کیفیت و پایداری ارتباطات برای زائران، رسانه‌ها و عوامل اجرایی بود، زیرا در تجمعات گسترده، افزایش ناگهانی حجم تماس‌ها و تبادل داده می‌تواند فشار قابل توجهی بر شبکه‌های مخابراتی وارد کند.

نادر مکاری، رئیس پژوهشگاه فضایی ایران با اشاره به این مأموریت اعلام کرد که بالن‌های ارتباطی و پایشی، سکوهای هوایی ویژه‌ای هستند که برای ارائه خدمات ارتباطی و نظارتی در رویدادهای بزرگ طراحی شده‌اند و بالن مستقر در مراسم وداع نیز حاصل تلاش متخصصان داخلی پژوهشگاه فضایی ایران است.

به گفته وی این فناوری پیش از این نیز در مراسم پیاده‌روی اربعین برای ارائه خدمات ارتباطی به زائران استفاده شده و اکنون در یکی دیگر از بزرگ‌ترین اجتماعات کشور به کار گرفته شده است.

نتیجه سال‌ها تحقیق و توسعه

توسعه این فناوری در کشور، محصول برنامه کوتاه‌مدتی نیست؛ متخصصان پژوهشگاه فضایی ایران طی سال‌های گذشته پروژه‌های متعددی را برای ارتقای بالن‌های ارتباطی و پایشی اجرا کرده‌اند.

رحیم احسانی، مدیر پژوهشکده حمل‌ونقل پژوهشگاه فضایی ایران، پیش‌تر از طراحی نسل جدید بالن‌های فضایی با نام «بام ۳۰۰» خبر داده بود؛ بالنی که توان حمل محموله‌ای تا ۳۰۰ کیلوگرم را دارد و نسبت به نسل‌های قبلی، جهشی قابل توجه در ظرفیت عملیاتی ایجاد کرده است.

وی اعلام کرده بود که این بالن‌ها قابلیت ارائه هم‌زمان خدمات مخابراتی از طریق فناوری‌های وای‌فای و LTE، تقویت ارتباطات بی‌سیم و پایش محیط را دارند.

هم‌زمان، پروژه‌های تحقیقاتی متعددی نیز برای افزایش ارتفاع پرواز، بهبود ماندگاری در شرایط مختلف آب‌وهوایی، ارتقای سکوی پرتاب و افزایش شعاع پوشش ارتباطی در دستور کار قرار گرفته است.

از مدیریت بحران تا پوشش رویدادهای ملی

بالن‌های پایشی و ارتباطی تنها برای مراسم‌های بزرگ طراحی نشده‌اند؛ این سامانه‌ها کاربردهای متنوعی در مدیریت بحران، امداد و نجات، پایش مرزها، کنترل آتش‌سوزی جنگل‌ها، تحقیقات هواشناسی، تقویت پوشش مخابراتی مناطق دورافتاده و حتی جمع‌آوری داده‌های علمی از لایه‌های بالای جو دارند.

مزیت اصلی این فناوری، هزینه پایین‌تر نسبت به هواپیماها و برخی سامانه‌های فضایی، ماندگاری طولانی در آسمان، استقرار سریع، مصرف انرژی اندک و قابلیت حمل تجهیزات متنوع است.

بالن‌های مهارشده به‌طور معمول در ارتفاع ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ متر فعالیت می‌کنند و بسته به نوع مأموریت می‌توانند برای ساعت‌ها یا حتی روزها در محل مأموریت باقی بمانند.

گامی به سوی فناوری‌های پیشرفته‌تر

برنامه توسعه این فناوری در پژوهشگاه فضایی ایران به بالن‌های ارتباطی محدود نمی‌شود. متخصصان این مجموعه، طراحی و ساخت کشتی هوایی را نیز در دستور کار قرار داده‌اند؛ سامانه‌ای که می‌تواند محدودیت‌های بالن‌های مهارشده را برطرف و امکان جابه‌جایی در مسیرهای طولانی را فراهم کند.

بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، هدف نهایی، دستیابی به سامانه‌ای هوایی با قابلیت پوشش مسیرهای طولانی و ارائه خدمات ارتباطی و پایشی در مقیاس بسیار گسترده‌تر است؛ هرچند اجرای این پروژه نیازمند تأمین منابع مالی و تکمیل مراحل تحقیق و توسعه خواهد بود.

نمایش توان داخلی در رویداد بزرگ ملی

استقرار بالن‌های ارتباطی و پایشی در مراسم وداع با رهبر شهید، علاوه بر کمک به مدیریت یکی از بزرگ‌ترین اجتماعات جهان، جلوه‌ای از توانمندی متخصصان ایرانی در توسعه فناوری‌های بومی نیز بود.

سامانه‌ای که روزگاری در مرحله مطالعاتی قرار داشت، امروز کنار ثبت تصاویر هوایی، افزایش ظرفیت شبکه‌های ارتباطی و پشتیبانی از مدیریت میدانی، کارآمدی خود را در رویدادی ملی به نمایش گذاشت؛ تجربه‌ای که می‌تواند زمینه استفاده گسترده‌تر از این فناوری را در مدیریت بحران، رویدادهای ملی، مأموریت‌های امدادی و توسعه زیرساخت‌های ارتباطی کشور فراهم کند.