به گزارش خبرگزاری ایمنا گیلان، تغییرات اقلیمی دیگر تنها یک هشدار علمی یا دغدغهای برای آینده نیست، بلکه به واقعیتی انکارناپذیر در سراسر جهان تبدیل شده است؛ واقعیتی که با شکسته شدن رکوردهای دمایی، وقوع خشکسالیهای طولانی، بارشهای سیلآسا، آتشسوزیهای گسترده جنگلها، ذوب یخچالهای طبیعی و افزایش رخدادهای حدی جوی، آثار خود را بر زندگی میلیونها انسان آشکار کرده است. امروز بسیاری از دانشمندان، تغییر اقلیم را مهمترین چالش زیستمحیطی و یکی از بزرگترین تهدیدهای پیشروی امنیت غذایی، منابع آب، اقتصاد و توسعه پایدار در قرن بیستویکم میدانند؛ پدیدهای که اگر برای سازگاری با آن برنامهریزی نشود، خسارتهای جبرانناپذیری بر بخشهای مختلف اقتصادی و اجتماعی جهان وارد خواهد کرد.
در این میان، بخش کشاورزی بیش از هر بخش دیگری در معرض پیامدهای تغییر اقلیم قرار دارد. تولید محصولات کشاورزی وابستگی مستقیمی به دما، بارندگی، منابع آب و شرایط اقلیمی دارد و هرگونه برهم خوردن این تعادل، عملکرد مزارع و باغها را تحت تأثیر قرار میدهد. افزایش دمای هوا، کاهش یا بینظمی بارشها، افزایش تبخیر، گسترش خشکسالی، وقوع سیلابهای ناگهانی، تغییر زمان کشت و برداشت، توسعه آفات و بیماریهای گیاهی و کاهش کیفیت منابع آب، از مهمترین عواملی هستند که طی سالهای اخیر امنیت غذایی بسیاری از کشورها را با چالش روبهرو کردهاند. به همین دلیل، توسعه کشاورزی هوشمند، اصلاح الگوی کشت، استفاده از ارقام مقاوم، مدیریت بهینه منابع آب و بهرهگیری از فناوریهای نوین، امروز به بخشی جداییناپذیر از سیاستهای کشاورزی در جهان تبدیل شده است.
ایران نیز به دلیل قرار گرفتن در کمربند خشک و نیمهخشک جهان، از جمله کشورهایی است که آثار تغییرات اقلیمی را با شدت بیشتری تجربه میکند. کاهش میانگین بارندگی، افزایش دمای هوا، افت منابع آب زیرزمینی، خشک شدن تالابها، کاهش آورد رودخانهها، افزایش تبخیر، وقوع سیلابهای مخرب و فراوانی رخدادهای حدی، طی سالهای اخیر تولید بسیاری از محصولات کشاورزی را تحت تأثیر قرار داده و علاوه بر افزایش هزینههای تولید، معیشت میلیونها کشاورز و بهرهبردار را نیز با مخاطره مواجه کرده است. در چنین شرایطی، سازگاری با اقلیم جدید دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی اجتنابناپذیر برای حفظ امنیت غذایی و پایداری تولید محسوب میشود.
اگرچه استانهای شمالی کشور همواره به دلیل بارندگی مناسب و اقلیم مرطوب، از مهمترین قطبهای کشاورزی ایران به شمار رفتهاند، اما این مناطق نیز از پیامدهای تغییر اقلیم در امان نماندهاند. تغییر الگوی بارش، کاهش بارندگیهای مؤثر، افزایش دما، وقوع بارشهای کوتاهمدت اما سیلآسا، افزایش تنشهای گرمایی، گسترش آفات و بیماریها و تغییر شرایط زیستمحیطی، چالشهای تازهای را پیش روی تولید محصولاتی همچون برنج، چای، مرکبات، کیوی و سایر محصولات باغی قرار داده است؛ چالشهایی که آینده کشاورزی این مناطق را بیش از گذشته به مدیریت علمی منابع آب و برنامهریزی اقلیمی وابسته کرده است.
استان گیلان نیز بهعنوان یکی از مهمترین قطبهای تولید برنج، چای، زیتون، بادامزمینی، مرکبات و آبزیپروری کشور، طی سالهای اخیر آثار این تغییرات را بهصورت ملموس تجربه کرده است. افزایش دما، کاهش بارندگیهای مؤثر، وقوع خشکسالی و سیلابهای ناگهانی، افزایش فراوانی بادهای گرم، توسعه آفات و بیماریهای گیاهی و تغییر زمان کشت و برداشت، تنها بخشی از چالشهایی است که امروز کشاورزان گیلانی با آن روبهرو هستند. از سوی دیگر، بررسیهای علمی نشان میدهد نرخ افزایش دما در گیلان حتی از میانگین کشور نیز بیشتر بوده و این استان با وجود اقلیم مرطوب، در سالهای اخیر با رخدادهای کمسابقهای همچون خشکسالی، بارشهای حدی و تغییر الگوی اقلیمی مواجه شده است؛ موضوعی که ضرورت بازنگری در مدیریت منابع آب، برنامهریزی کشاورزی و سیاستهای سازگاری با تغییر اقلیم را بیش از هر زمان دیگری آشکار میکند.
تغییر اقلیم؛ از بحران جهانی تا پیامدهای آن در جهان
سید محمدتقی سدیدی، رئیس گروه توسعه هواشناسی کاربردی استان گیلان در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با اشاره به موضوع تغییر اقلیم و آثار آن بر ایران، گیلان و بخش کشاورزی اظهار میکند: امروزه گرمایش جهانی و تغییر اقلیم به یکی از مهمترین موضوعات مورد بحث در محافل علمی، دانشگاهی، رسانهها و حتی گفتوگوهای روزمره مردم تبدیل شده است؛ زیرا این پدیده به طور مستقیم با زندگی روزمره انسانها ارتباط دارد و همه جوامع آثار آن را به شکلهای مختلف تجربه میکنند.
وی با اشاره به نگاههای متفاوت به موضوع تغییر اقلیم در سالهای گذشته میافزاید: حدود یک دهه پیش، در سال ۲۰۱۶، دونالد ترامپ، رئیسجمهور وقت آمریکا، اعلام کرد که اعتقادی به تغییر اقلیم ندارد و همزمان ایالات متحده به صورت رسمی از توافقنامه آبوهوایی پاریس خارج شد، با این حال، امروز تقریباً تمام دانشمندان بر این باورند که تغییر اقلیم یکی از بزرگترین بحرانهایی است که بشر در طول تاریخ با آن مواجه شده و این پدیده، حیات روی کره زمین را تهدید میکند.
رئیس گروه توسعه هواشناسی کاربردی گیلان ادامه میدهد: پیامدهای این بحران تنها محدود به افزایش دما نیست، بلکه میلیاردها دلار خسارت اقتصادی، تخریب گسترده اکوسیستمهای طبیعی، کاهش منابع آبی، افزایش رخدادهای حدی جوی و تهدید امنیت غذایی از مهمترین آثار آن به شمار میرود.
سدیدی با اشاره به مهمترین نشستهای بینالمللی در حوزه تغییر اقلیم خاطرنشان میکند: کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد (COP) هر سال با حضور رهبران کشورها، دانشمندان، سازمانهای غیردولتی و ذینفعان برگزار میشود تا درباره راهکارهای جهانی مقابله با تغییرات اقلیمی تصمیمگیری شود، سیامین دوره این اجلاس نیز در نوامبر ۲۰۲۵ در برزیل برگزار خواهد شد.
وی با اشاره به کنفرانس هیئت بینالدولی تغییر اقلیم (IPCC) تصریح میکند: این نشست که هر شش سال یکبار برگزار میشود، مهمترین مرجع علمی جهان در حوزه تغییر اقلیم است و آخرین گزارش آن در سال ۲۰۲۳ منتشر شد.
سدیدی میگوید: در این گزارش دو راهکار اصلی برای مقابله با آثار تغییر اقلیم پیشنهاد شده است؛ نخست، کاهش انتشار گازهای گلخانهای از طریق توسعه انرژیهای پاک، استفاده از خودروهای برقی، کاهش مصرف سوختهای فسیلی و حرکت به سمت «کربن صفر» تا سال ۲۰۵۰ و دوم، سازگاری با تغییر اقلیم از طریق توسعه کشاورزی پایدار، مدیریت منابع آب، آموزش، فرهنگسازی و اتخاذ سیاستهای مناسب.
وی با بیان اینکه تغییر اقلیم به معنای تغییرات بلندمدت در الگوهای آبوهوایی یک منطقه، کشور یا کل کره زمین است، میافزاید: مهمترین نمود این پدیده، افزایش دمای کره زمین است که عمدتاً بر اثر افزایش انتشار گازهای گلخانهای، به ویژه دیاکسید کربن، رخ داده است.
رئیس گروه توسعه هواشناسی کاربردی گیلان اظهار میکند: استفاده بیرویه از سوختهای فسیلی، جنگلزدایی و توسعه فعالیتهای صنعتی از مهمترین عوامل افزایش غلظت دیاکسید کربن در جو محسوب میشوند.
سدیدی با اشاره به آمارهای جهانی میافزاید: میزان غلظت دیاکسید کربن در جو تا سال ۲۰۲۴ به بالاترین میزان در ۸۰۰ هزار سال گذشته رسیده است، بر اساس دادههای حاصل از بررسی یخهای قطبی، رسوبات اقیانوسی و مطالعات دیرینهشناسی، غلظت این گاز از حدود ۳۰۰ قسمت در میلیون (ppm) به بیش از ۴۰۰ قسمت در میلیون رسیده که رکوردی بیسابقه در ۸۰۰ هزار سال اخیر به شمار میرود.
وی خاطرنشان میکند: بر اساس دادههای مرکز اقلیمی «کوپرنیک»، میانگین دمای کره زمین در سال ۲۰۲۴ حدود ۱.۵ درجه سلسیوس نسبت به دوران پیش از انقلاب صنعتی افزایش پیدا کرده است، مبنای این مقایسه، دوره زمانی ۱۸۵۰ تا ۱۹۰۰ میلادی است که به عنوان دوره پیش از صنعتی شدن شناخته میشود.
رئیس گروه توسعه هواشناسی کاربردی گیلان ادامه میدهد: سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ به ترتیب گرمترین سالهای ثبتشده در حدود ۱۷۵ سال گذشته بودهاند و این روند نشان میدهد که زمین به سرعت در حال گرمتر شدن است.
وی با اشاره به اینکه بیشترین آثار منفی تغییر اقلیم در عرضهای جغرافیایی ۳۰ تا ۶۰ درجه مشاهده میشود، تصریح میکند: متأسفانه ایران و بخش بزرگی از اروپا در همین محدوده قرار دارند و به همین دلیل طی سالهای اخیر بیشترین آسیبها را تجربه کردهاند.
رئیس گروه توسعه هواشناسی کاربردی گیلان با برشمردن نمونههایی از این رخدادها میگوید: در سال ۲۰۲۱ سیلابهای کمسابقه در آلمان، بلژیک و هلند بیش از ۴۰ میلیارد یورو خسارت بر جای گذاشت، همان سال نیز آتشسوزیهای گسترده در ایتالیا حدود ۶۰ هزار هکتار از جنگلهای این کشور را نابود کرد.
سدیدی ادامه میدهد: در سال ۲۰۲۲ موج گرمای شدید اروپا جان بیش از ۵۰ هزار نفر را گرفت و در سال ۲۰۲۳ نیز در منطقه باسک اسپانیا که یکی از پربارانترین مناطق این کشور محسوب میشود، در فصل زمستان و همزمان با تعطیلات کریسمس، دمای هوا به بیش از ۴۰ درجه سانتیگراد رسید و هشدار گرمای بیسابقه صادر شد.
وی با اشاره به افزایش رخدادهای حدی در سایر نقاط جهان میافزاید؛ آتشسوزیهای گسترده در کالیفرنیا، وقوع طوفانهای سهمگین و از جمله طوفان «میلتون» در سال ۲۰۲۴ که ۴۵ کشته و حدود ۳۵ میلیارد دلار خسارت بر جای گذاشت، از دیگر نمونههای آثار تغییر اقلیم در جهان هستند.
پیامدهای تغییر اقلیم در ایران و گیلان؛ از خشکسالی تا بارشهای حدی
رئیس گروه توسعه هواشناسی کاربردی گیلان با بیان اینکه ایران نیز همانند بسیاری از کشورهای جهان به طور مستقیم تحت تأثیر تغییر اقلیم قرار گرفته است، خاطرنشان میکند: خشکسالیهای متوالی، کاهش منابع آب، فرونشست زمین در بخشهای وسیعی از فلات مرکزی ایران از جمله اصفهان، یزد و کرمان، فعال شدن کانونهای گردوغبار در داخل و خارج از کشور، افزایش تعداد روزهای غبارآلود، تغییر الگوی بارش، افزایش دما و تبخیر از مهمترین پیامدهای تغییر اقلیم در ایران به شمار میرود.
سدیدی تصریح میکند: بررسیهای انجامشده نشان میدهد روند بارش در بسیاری از مناطق کشور کاهشی بوده، در حالی که روند افزایش دما و تبخیر به طور محسوسی رشد کرده است.
وی با اشاره به وضعیت گیلان میگوید: بیشترین رخدادهای حدی و بیسابقه استان طی حدود یک دهه اخیر اتفاق افتاده است.
رئیس گروه توسعه هواشناسی کاربردی گیلان توضیح میدهد: در سال ۱۴۰۱ شهرستان آستانهاشرفیه در فصل بهار و همزمان با فصل کشت، حدود ۶۰ روز بدون بارندگی را پشت سر گذاشت که در نوع خود بیسابقه بود و خسارت قابل توجهی به بخشی از مزارع وارد کرد.
سدیدی میافزاید: در ۱۰ سال اخیر، هفت پاییز استان کمبارش بوده است؛ در حالی که پاییز معمولاً پربارشترین فصل گیلان محسوب میشود، به عنوان نمونه، در سال آبی جاری (پاییز ۱۴۰۳)، میزان بارندگی استان نسبت به شرایط نرمال حدود ۸۰ درصد کاهش پیدا کرد.
وی با اشاره به روند افزایش دما در استان اظهار میکند: فراوانی وقوع بادهای گرم و امواج گرمایی طی سالهای اخیر افزایش پیدا کرده است؛ بهگونهای که در بهمنماه سال گذشته، رکورد ۳۰ ساله دمای بیشینه در بسیاری از شهرهای استان شکسته شد، همچنین در تابستان گذشته، تعداد روزهای متوالی با دمای بیش از ۳۳ و ۳۴ درجه سانتیگراد در سه دهه اخیر بیسابقه بود.
رئیس گروه توسعه هواشناسی کاربردی گیلان با اشاره به افزایش وقوع سیلابها میافزاید: طی سالهای اخیر، بارشهای حدی خسارتهای فراوانی به استان وارد کرده است.
سدیدی خاطرنشان میکند: در سال ۱۴۰۲ شهرستان آستارا طی تنها ۱۲ ساعت، ۳۱۲ میلیمتر بارندگی را تجربه کرد؛ رقمی که حتی از میانگین بارش سالانه کل کشور، یعنی حدود ۲۵۰ میلیمتر، نیز بیشتر است.
وی ادامه میدهد: همچنین در سال ۱۳۹۹ شهرستان املش طی تنها هفت ساعت، ۲۹۰ میلیمتر بارندگی دریافت کرد که موجب وقوع سیلابهای شدید و خسارتهای گسترده شد.
رئیس گروه توسعه هواشناسی کاربردی گیلان، آتشسوزیهای سالهای اخیر در عرصههای جنگلی استان را نیز از دیگر پیامدهای تغییر اقلیم میداند،
سدیدی با اشاره به نتایج مطالعات اقلیمی تصریح میکند: استان گیلان از نظر نرخ افزایش دما در میان استانهای کشور در رتبه نخست قرار دارد.
وی توضیح میدهد: میانگین افزایش دمای کشور نسبت به دوره بلندمدت حدود ۱.۳ درجه سانتیگراد بوده، اما این رقم در گیلان به حدود ۲.۳ درجه سانتیگراد رسیده است.
وی تأکید میکند: این موضوع به معنای گرمترین بودن گیلان نیست، بلکه نشان میدهد شیب افزایش دما در این استان از سایر استانهای کشور بیشتر بوده است؛ مسئلهای که نیازمند بررسیهای علمی دقیق است.
رئیس گروه توسعه هواشناسی کاربردی گیلان میگوید: بررسیها نشان میدهد استانهای ساحلی دریای خزر، از جمله گیلان، مازندران و گلستان و حتی کشورهای حاشیه دریای خزر نیز شرایط مشابهی را تجربه میکنند.
سدیدی با تأکید بر اینکه تغییر اقلیم دیگر تنها یک موضوع علمی نیست، میافراید: این پدیده اکنون به یک مسئله جدی و فراگیر تبدیل شده و آثار آن به اندازهای نگرانکننده است که ضرورت دارد تمام دستگاههای مسئول، مراکز علمی و سیاستگذاران برای کاهش آسیبها و سازگاری با این شرایط برنامهریزی کنند.
رئیس گروه توسعه هواشناسی کاربردی گیلان با اشاره به اقدامات انجامشده در اداره کل هواشناسی گیلان اظهار میکند: در سالهای اخیر شناسنامه اقلیمی تمام شهرستانهای استان بر اساس دوره آماری ۳۰ ساله (۱۳۷۱ تا ۱۴۰۰) تهیه شده است.
سدیدی میافزابد: این اطلاعات در اختیار دانشجویان، پژوهشگران، استادان دانشگاه، رسانهها و سایر علاقهمندان قرار گرفته و شامل نقشههای دما، بارش، روند تغییرات اقلیمی و سایر شاخصهای علمی استان است.
وی خاطرنشان میکند: بررسیهای انجامشده نشان میدهد میانگین دمای سالانه شهر رشت حدود ۱۶.۸ درجه سانتیگراد است و طی سه دهه گذشته روندی افزایشی داشته، به طوری که در هر ۱۰ سال حدود ۰.۴ درجه سانتیگراد به میانگین دمای این شهر افزوده شده است.
رئیس گروه توسعه هواشناسی کاربردی گیلان با اشاره به نتایج شاخص استاندارد جهانی خشکسالی (SPEI) تصریح میکند: بر اساس این شاخص، حدود ۸۵.۸ درصد مساحت استان گیلان طی ۱۰ سال اخیر درگیر خشکسالی شدید و بسیار شدید بوده است؛ آماری که ضرورت برنامهریزی جدی برای مدیریت منابع آب و سازگاری با تغییر اقلیم را نشان میدهد.
سدیدی میگوید: اداره کل هواشناسی گیلان نخستین استان کشور است که از سال ۱۴۰۳ مدل بومی پیشبینی فصلی را اجرا کرده و بر اساس آن، وضعیت دما و بارش سه تا شش ماه آینده استان، بهویژه برای بخش کشاورزی، پیشبینی و در اختیار دستگاههای اجرایی قرار میگیرد.
تغییر اقلیم و تهدید امنیت غذایی؛ کشاورزی گیلان زیر فشار گرمایش زمین
رئیس گروه توسعه هواشناسی کاربردی گیلان با اشاره به آثار مستقیم تغییر اقلیم بر بخش کشاورزی میافزاید: هرچند اظهار نظر تخصصی درباره تمام ابعاد این موضوع بر عهده مراکز علمی و پژوهشی است، اما مطالعات انجامشده نشان میدهد افزایش دما و کاهش بارندگی، تأثیر مستقیمی بر کاهش عملکرد محصولات کشاورزی، بهویژه برنج، در استان گیلان داشته است.
سدیدی اظهار میکند: تغییرات اقلیمی علاوه بر کاهش عملکرد محصولات، موجب افزایش شیوع آفات و بیماریهای گیاهی نیز شده و همین مسئله ضرورت برگزاری نشستهای تخصصی میان مراکز علمی، پژوهشی و دستگاههای اجرایی را دوچندان میکند.
وی با اشاره به مهمترین مخاطرات اقلیمی مؤثر بر کشاورزی استان میافزاید: یکی از مهمترین مشکلات سالهای اخیر، وقوع سرمای دیررس بهاره است که در اواخر فروردین و اوایل اردیبهشت رخ میدهد و خسارت قابل توجهی به خزانههای برنج وارد میکند.
رئیس گروه توسعه هواشناسی کاربردی گیلان ادامه میدهد: از سوی دیگر، بارشهای حدی و سیلابهای ناگهانی که طی سالهای اخیر در استان رخ دادهاند، خسارتهای گستردهای به مزارع برنج، بادامزمینی و سایر محصولات کشاورزی وارد کردهاند و هزینههای سنگینی را به کشاورزان تحمیل کردهاند.
سدیدی خاطرنشان میکند: در مقابل، بارشهای انتهای فصل نیز به یکی دیگر از چالشهای مهم کشاورزی استان تبدیل شده است، بارندگیهایی که در ماههای مرداد و شهریور رخ میدهد، موجب خوابیدگی (ورس) محصول برنج شده و خسارت قابل توجهی به شالیزارها وارد میکند.
وی با بیان اینکه افزایش دما شرایط مناسبی برای توسعه آفات و بیماریهای گیاهی فراهم کرده است، تصریح میکند: تغییر اقلیم بموجب شده بسیاری از آفات در سطح استان گسترش پیدا کنند و این مسئله هزینه تولید محصولات کشاورزی را افزایش داده است.
رئیس گروه توسعه هواشناسی کاربردی گیلان تأکید میکند: این شرایط نشان میدهد که بخش کشاورزی بیش از گذشته نیازمند بهرهگیری از یافتههای علمی، اصلاح الگوی کشت، توسعه کشاورزی پایدار و افزایش بهرهوری است.
سدیدی با اشاره به اقدامات انجامشده در حوزه پیشبینیهای اقلیمی میگوید: توسعه مدلهای بومی پیشبینی، اطلاعرسانی بهموقع، آموزش بهرهبرداران و ارائه هشدارهای هواشناسی میتواند بخشی از خسارتهای ناشی از تغییر اقلیم را کاهش دهد، اما این اقدامات به تنهایی کافی نیست.
وی میافزاید: برای کاهش آثار این پدیده، لازم است مدیریت منابع آب، توسعه کشاورزی مقاوم به خشکسالی، افزایش بهرهوری، آموزش کشاورزان، اصلاح سیاستهای مدیریتی و برنامهریزی بلندمدت به طور جدی در دستور کار قرار گیرد.
رئیس گروه توسعه هواشناسی کاربردی گیلان با جمعبندی مباحث مطرحشده اظهار میکند: آنچه امروز با آن مواجه هستیم، دیگر یک موضوع تنها علمی نیست، بلکه به یک مسئله جدی و اثرگذار بر همه ابعاد زندگی انسان تبدیل شده است.
سدیدی میافزاید: افزایش فراوانی رخدادهای حدی، از جمله خشکسالی، سیلاب، گرمای شدید، بارشهای سیلآسا، آتشسوزی جنگلها و طوفانها، مهمترین پیامد تغییر اقلیم است و شواهد نشان میدهد این پدیده در استان گیلان نیز با شدت بیشتری در حال بروز است.
وی تأکید میکتد: اگرچه نمیتوان از وقوع تغییر اقلیم جلوگیری کرد، اما با برنامهریزی علمی، سازگاری با شرایط جدید، مدیریت صحیح منابع طبیعی و بهرهگیری از ظرفیتهای پژوهشی و اجرایی میتوان از شدت خسارتها کاست و تابآوری بخشهای مختلف، بهویژه کشاورزی، را افزایش داد.
به گزارش ایمنا، تغییرات اقلیمی امروز دیگر تنها یک موضوع زیستمحیطی یا دغدغه محافل علمی نیست، بلکه به یکی از مهمترین عوامل اثرگذار بر امنیت غذایی، اقتصاد و معیشت جوامع تبدیل شده است. افزایش دمای هوا، کاهش بارشهای مؤثر، وقوع خشکسالیهای متوالی، بارشهای سیلآسا و گسترش رخدادهای حدی، زنجیره تولید محصولات کشاورزی را در بسیاری از کشورهای جهان با چالشهای جدی مواجه کرده و ایران نیز از این قاعده مستثنا نیست.
در این میان، استانهای شمالی کشور که همواره به عنوان قطب تولید برنج، چای، مرکبات و دیگر محصولات راهبردی شناخته میشوند، امروز بیش از گذشته آثار این تغییرات را احساس میکنند. تغییر زمان بارشها، افزایش تنشهای گرمایی، کمبود منابع آب، توسعه آفات و بیماریهای گیاهی و افزایش خسارت ناشی از رخدادهای جوی، ضرورت بازنگری در شیوههای سنتی مدیریت کشاورزی را دوچندان کرده است.
گیلان نیز به عنوان یکی از مهمترین استانهای کشاورزی کشور، در خط مقدم این تغییرات قرار دارد. افزایش محسوس دما، کاهش بارندگیهای مؤثر در برخی فصلها، وقوع سیلابهای مخرب و تشدید تنش آبی، زنگ خطری برای آینده تولید محصولات استراتژیکی همچون برنج و چای محسوب میشود؛ محصولاتی که علاوه بر تأمین امنیت غذایی، بخش مهمی از اقتصاد و اشتغال استان به آنها وابسته است.
کارشناسان بر این باورند که مقابله با پیامدهای تغییر اقلیم، تنها با اقدامات مقطعی امکانپذیر نیست و نیازمند برنامهریزی بلندمدت، توسعه کشاورزی هوشمند، مدیریت علمی منابع آب، اصلاح الگوی کشت، تولید ارقام مقاوم به تنشهای اقلیمی، گسترش سامانههای پیشبینی و هشدار سریع و افزایش آموزش بهرهبرداران است. در کنار این اقدامات، سیاستگذاری مبتنی بر دادههای علمی و هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، مراکز پژوهشی و بخش کشاورزی، نقش تعیینکنندهای در افزایش تابآوری این بخش خواهد داشت.
بیتردید آینده کشاورزی ایران و بهویژه گیلان، بیش از هر زمان دیگری به میزان آمادگی برای سازگاری با اقلیم جدید وابسته است؛ اقلیمی که نشانههای آن دیگر نه در پیشبینیهای آینده، بلکه در شالیزارها، باغها، منابع آبی و زندگی روزمره کشاورزان قابل مشاهده است. هر اندازه تصمیمگیریها علمیتر، سریعتر و مبتنی بر مدیریت پایدار منابع باشد، میتوان امید داشت که تولید محصولات کشاورزی و امنیت غذایی کشور در برابر این چالش جهانی، با کمترین آسیب تداوم پیدا کند.
گزارش از محمدرضا رشیدی؛ خبرنگار ایمنا
نظر شما