یوسف سلمانخواه در گفتوگو با خبرنگار ایمنا در گیلان با اشاره به ویژگیهای موسیقی سنتی گیلان اظهار کرد: موسیقی این استان با زندگی مردم گره خورده و تحقیقات متعددی درباره آن انجام شده است که از جمله میتوان به کتاب «تاریخ موسیقی گیلان» اثر کریم کوچکیزاد اشاره کرد. مردم گیلان در میان اقوام مختلف، ارتباطی عاطفی و عمیق با این موسیقی دارند و آن را بخشی از هویت فرهنگی خود میدانند.
وی افزود: از لالاییهای مادرانه تا نواهای فولکلور و سازهای بومی مانند للهوا، تنبوره و کرنا، همگی دارای ارزش تاریخی و تمدنی هستند و امروزه نیز در آیینهای شادی و سوگواری مردم گیلان جایگاه ویژهای دارند.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گیلان با اشاره به ثبت ملی سازهای بومی استان خاطرنشان کرد: للهوا، تنبوره و کرنا هر سه در فهرست آثار میراث ناملموس ملی به ثبت رسیدهاند. این سازها از کهنترین سازهای موسیقایی ایران به شمار میروند و علاوه بر جنبههای هنری، دارای ریشههای عرفانی، حماسی و آیینی هستند.
سلمانخواه درباره پیشینه تاریخی این سازها تصریح کرد: تنبوره جایگاه ویژهای در فرهنگ مردم تالش دارد و همدم شبهای نگهبانی کشاورزان در مزارع و باغها بوده است.
وی ادامه داد: کشف مجسمههای سفالی نوازندگان تنبوره در حفاریهای مارلیک و جنوب کوههای تالش، گواهی بر قدمت تاریخی این ساز است. همچنین در اشعار شرفشاه دولایی و کتاب «تاریخ گیلان» عبدالفتاح فومنی نیز از تنبوره یاد شده که نشاندهنده پیوستگی تاریخی این ساز با فرهنگ مردم تالش است.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گیلان گفت: کرنا نیز از گذشتههای دور در آیینهای مذهبی گیلان نقش داشته و امروز هم در شرق گیلان در آیینهای چاووشخوانی و مراسم عزاداری سیدالشهدا(ع) مورد استفاده قرار میگیرد؛ این ساز در نگارههای تاریخی نیز به عنوان یکی از مهمترین سازهای رزمی پس از اسلام دیده میشود و در دورههای بعد، کارکرد مذهبی پیدا کرده است.
سلمانخواه با اشاره به تنوع آیینهای فرهنگی استان افزود: گیلان از نظر تنوع آداب و رسوم مذهبی و غیرمذهبی در کشور جایگاه ویژهای دارد و حتی میان روستاهای مجاور نیز تفاوتهایی در شیوه اجرای آیینها، نوع موسیقی، نوحهخوانی، غذاهای نذری و مراسم سنتی دیده میشود.
وی اظهار کرد: در آیین دستهگردانی گیلان، برخلاف بسیاری از نقاط کشور، نوحههایی با مضامین نمادین و مرتبط با واقعه عاشورا اجرا میشود. همچنین تعزیهخوانی در گیلان از نظر شیوه اجرا و متن تعزیهنامه با سایر مناطق ایران تفاوت دارد و گروههای تعزیهخوان گیلانی علاوه بر استان، در شهرها و روستاهای جلگهای مازندران نیز به اجرای برنامه میپردازند.
وی با اشاره به آیین «چهل منبر» در لاهیجان افزود: این آیین نیز تفاوتهایی با نمونههای مشابه در دیگر استانها دارد؛ بهگونهای که در لاهیجان وجود برنج در کنار منبر بخشی جداییناپذیر از مراسم است و مردم برای برآورده شدن حاجات خود مقداری از آن را به تبرک برمیدارند. برنج در فرهنگ مردم گیلان نماد برکت، زندگی و قوت غالب مردم است و احترام ویژهای دارد.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گیلان با اشاره به جشنهای سنتی برداشت محصول در گیلان خاطرنشان کرد: جشن انار، جشن برداشت برنج و دیگر آیینهای شکرگزاری از نعمتهای الهی، از مهمترین جشنهای بومی استان هستند که در پرونده ثبت جهانی جشن مهرگان نیز به عنوان نمونههای شاخص آیینهای پاییزی و مهرگان مورد توجه قرار گرفتهاند.
نظر شما