به گزارش خبرگزاری ایمنا، بعضی فضاهای شهری آنقدر بیصدا کار میکنند که تنها در لحظه نیاز به یادشان میافتیم. آرامستانها از همین جنساند؛ مکانهایی که در ذهن بسیاری از ما، همواره در حاشیه شهر، دور از هیاهوی زندگی و تنها با سکوت، سوگ و بدرقه آخرین سفر انسانها شناخته میشوند.
سالهاست این تصور در ذهن شهروندان شکل گرفته که آرامستان، مقصدی برای پایان یک زندگی است؛ فضایی که تنها در روزهای فقدان معنا پیدا میکند و نقشی فراتر از آن در زندگی شهری ندارد. شاید به همین دلیل، کمتر کسی از خود بپرسد این مجموعهها چگونه اداره میشوند، چه زیرساختهایی را در خود جای دادهاند و در روزهایی که شهر با بحران، حوادث غیرمترقبه یا چالشهای بزرگ روبهرو میشود، چه مسئولیت سنگینی بر دوش آنها قرار میگیرد.
واقعیت این است که آرامستانهای امروز، دیگر تنها محل تدفین نیست و در بسیاری از شهرهای پیشرو جهان، این مجموعهها به بخشی از چرخه مدیریت شهری تبدیل شدهاند؛ مجموعههایی که همزمان در حوزههایی همچون حفظ محیط زیست، مدیریت منابع، توسعه زیرساختهای پایدار، آمادگی برای شرایط بحرانی و ارائه خدمات انسانی و اجتماعی نقشآفرینی میکنند؛ نقشی که شاید در روزهای عادی کمتر دیده شود، اما در بزنگاههای حساس، اهمیت آن آشکار میشود.
در ایران نیز نمونههایی از این نگاه نوین در حال شکلگیری است؛ نگاهی که آرامستان را نه یک فضای منفعل، بلکه بخشی از کالبد زنده شهر میداند؛ جایی که احترام به انسان، مسئولیت اجتماعی، تابآوری شهری و آیندهنگری کنار یکدیگر معنا پیدا میکنند.
اصفهان یکی از شهرهایی است که طی سالهای اخیر تلاش کرده است این نگاه را از مرحله شعار به عمل برساند. سازمان آرامستانهای شهرداری اصفهان، با اجرای مجموعهای از اقدامات در حوزه آمادگی بحران، توسعه زیرساختهای خدماتی، حفاظت از محیط زیست، بهرهگیری از انرژیهای پاک و ارتقای کیفیت خدمترسانی، تصویری متفاوت از آنچه سالها درباره آرامستانها در ذهن جامعه شکل گرفته بود، ارائه کرده است؛ روایتی که نشان میدهد گاهی مهمترین بخشهای مدیریت یک شهر، همانهایی هستند که کمترین دیده شدن را تجربه میکنند.
آرامستانها؛ نخستین خط خدمترسانی در بحرانهای شهری
سید ابراهیم حسینی، مدیرعامل سازمان آرامستانهای شهرداری اصفهان به خبرنگار ایمنا میگوید: سازمان آرامستانهای شهرداری اصفهان طی چهار دهه فعالیت، همواره یکی از سازمانهای پیشرو در مدیریت بحران و از مجموعههای حاضر در خط مقدم خدمترسانی بوده است. ماهیت فعالیتهای این سازمان در طول ۴۰ سال گذشته، ارائه خدمات در شرایط مختلف بوده و مجموعه آرامستانها همواره تلاش کرده است نیازهای شهروندان را در شرایط عادی و بحرانی به بهترین شکل ممکن تأمین کند.
وی با اشاره به تجربه جنگ دوازدهروزه میافزاید: این جنگ برای مجموعه آرامستانهای شهرداری اصفهان تجربهای متفاوت بود. در دوران دفاع مقدس، ساختمان معراجالشهدا در شهر اصفهان فعال بود و بسیاری از پیکرهای مطهر شهدا برای وداع خانوادهها به آنجا منتقل میشد، اما پس از گذشت سالها، این ساختمان متروکه و به مرور از بین رفت؛ تا اینکه جنگ دوازدهروزه بار دیگر ضرورت ایجاد معراجالشهدا را برای همه آشکار کرد.
مدیرعامل سازمان آرامستانهای شهرداری اصفهان ادامه میدهد: از همان روزهای نخست به این جمعبندی رسیدیم که معراجالشهدا باید مستقل از مجموعه خدمترسان باغ رضوان باشد، چراکه باغ رضوان بهصورت روزانه وظیفه ارائه خدمات عمومی به متوفیان عادی شهر را بر عهده دارد و در شرایط بحرانی نیز لازم بود مکانی مستقل برای رسیدگی به اتفاقات ویژه و مدیریت کارهای مربوط به شهدا در نظر گرفته شود.
حسینی تصریح میکند: پس از پایان جنگ، جلسات متعددی برای جانمایی معراجالشهدا برگزار شد و گزینههای مختلفی در سطح شهر و در مجموعه باغ رضوان بررسی شد. در نهایت با توجه به اینکه تمام زیرساختهای مورد نیاز خدمترسانی در باغ رضوان فراهم بود، احداث معراجالشهدا در این مجموعه به تصویب رسید.
وی میگوید: با تلاش و همت همکارانم، عملیات عمرانی احداث معراجالشهدا در کمتر از چهار ماه به پایان رسید. این در حالی بود که سردخانه مجموعه باید ۴۸ ساعت تحت آزمایش قرار میگرفت، اما تنها ۲۴ ساعت از آغاز تست آن گذشته بود که نخستین حمله رخ داد و فرماندار اصفهان دستور بهرهبرداری از معراجالشهدا را صادر کرد و این مجموعه بهسرعت وارد مدار خدمترسانی شد.
تجربه جنگ، ضرورت ایجاد معراج شهدا را دوباره ثابت کرد
مدیرعامل سازمان آرامستانهای شهرداری اصفهان با تشریح ویژگیهای این مجموعه اظهار میکند: در طراحی و راهاندازی معراجالشهدا تلاش کردیم تمام نیازهای مرتبط با فرایند خدمترسانی، از لحظه ورود پیکر شهدا تا پایان مراحل اداری، در یک مکان متمرکز شود. بر همین اساس، زمانی که پیکر شهدا وارد مجموعه میشد، ابتدا به پزشکی قانونی تحویل داده میشد و امکانات لازم برای استقرار این مجموعه نیز از همان ابتدا در معراجالشهدا پیشبینی شده بود.
حسینی ادامه میدهد: پس از انجام مراحل پزشکی قانونی، پیکرها به نیروهای باغ رضوان تحویل داده میشد تا مراحل تغسیل، تکفین و آمادهسازی تابوت انجام شود. هر شهید نیز متناسب با یگان نظامی مربوط یا در صورتی که از میان مردم عادی بود، نیازمند انجام مکاتبات، هماهنگیهای لازم و تکمیل پرونده در بنیاد شهید و کارهای ایثارگران بود؛ به همین دلیل تلاش کردیم تمام دستگاههای مرتبط در یک مجموعه مستقر شوند.
وی خاطرنشان میکند: پزشکی قانونی، نمایندگان تمام یگانهای نظامی و انتظامی و سایر دستگاههای مرتبط در معراجالشهدا مستقر بودند تا خانوادههای معظم شهدا بدون نیاز به مراجعه به ادارات و نهادهای مختلف، تمام کارهای مربوط به شهید خود را در همان محل انجام دهند.
مدیرعامل سازمان آرامستانهای شهرداری اصفهان تأکید میکند: پیش از این، در شهر اصفهان مجموعهای وجود نداشت که همه نهادهای مرتبط با موضوع شهادت را در یک مکان گرد هم آورده باشد. همین تمرکز باعث شد سرعت خدمترسانی ما بهویژه در جنگ رمضان، به شکل قابل توجهی افزایش پیدا کند.
حسینی میافزاید: یکی دیگر از مزیتهای این مجموعه، کاهش رفتوآمد خانوادههای معظم شهدا بود؛ بهگونهای که تمام مراحل اداری، هماهنگیها و خدمات مورد نیاز در یک نقطه انجام میشد و این موضوع علاوه بر تسریع کارها، موجب آرامش خاطر خانوادهها نیز شد.
حسینی با اشاره به یکی دیگر از دستاوردهای جنگ دوازدهروزه ادامه میدهد: یکی دیگر از اقداماتی که کنار راهاندازی معراجالشهدا و بر اساس تجربیات این جنگ در دستور کار قرار گرفت، احداث «حسینیه شهدا» بود. در آن مقطع، بهطور معمول فاصلهای دو تا سهروزه میان تغسیل و تکفین شهدا تا برگزاری آیین وداع و خاکسپاری وجود داشت و طبیعی بود که خانوادهها تمایل داشته باشند در فضایی مناسب، وداعی در شأن شهید خود داشته باشند.
وی میافزاید: بر همین اساس، حسینیه شهدا در مجاورت یادمان شهدای گمنام آرامستان باغ رضوان احداث شد تا فضایی مستقل و مناسب برای برگزاری مراسم وداع با شهدا فراهم شود.
مدیرعامل سازمان آرامستانهای شهرداری اصفهان تصریح میکند: مجموعه یادمان شهدای گمنام و محوطهسازی پیرامون آن نیز با همین نگاه طراحی و اجرا شد. تلاش کردیم فضایی ایجاد شود که حالوهوای جبهه و دفاع مقدس را تداعی کند؛ به همین دلیل، حسینیه شهدا نیز در همین محدوده جانمایی شد تا پیوند معنایی میان این فضاها حفظ شود.
حسینی ادامه میدهد: در طراحی این حسینیه از ایدهای خلاقانه استفاده کردیم و تلاش شد مفهوم واقعی یک حسینیه در آن نمود پیدا کند. از همان ابتدا تأکید داشتیم که در طراحی فضا از المانهای مذهبی و ملی استفاده شود؛ به همین دلیل، حسینیه با الهام از خیمههای سنتی عزاداری حضرت سیدالشهدا (ع) طراحی و تمام فضا متناسب با این مفهوم آراسته و تزئین شد تا محیطی متفاوت و معنوی برای وداع خانوادهها با شهدای خود فراهم شود.
وی با اشاره به حجم خدمات ارائهشده در معراجالشهدا میگوید: در معراجالشهدا میزبان حدود ۴۷۰ شهید بودیم که بخشی از پیکرهای مطهر آنان برای خاکسپاری به شهرستانهای اطراف منتقل شد.
مدیرعامل سازمان آرامستانهای شهرداری اصفهان میافزاید: از این تعداد، ۳۰۶ شهید در گلستان شهدای اصفهان آرام گرفتند و آیین وداع با بخش عمدهای از آنان در حسینیه شهدای باغ رضوان برگزار شد؛ اتفاقی که امروز آن را یکی از افتخارات سازمان آرامستانهای شهرداری اصفهان میدانیم.
حسینی با اشاره به سابقه فعالیت این سازمان اظهار میکند: سال جاری چهلوسومین سالروز تأسیس باغ رضوان است و سازمان آرامستانهای شهرداری اصفهان نیز ۴۳ سال از فعالیت خود را پشت سر گذاشته است. اگر بخواهیم کارنامه این سازمان را در طول این سالها مرور کنیم، بدون تردید ایجاد معراجالشهدا و حسینیه شهدا و خدمترسانی به خانواده معظم شهدا در جنگ رمضان، یکی از پرافتخارترین و ارزشمندترین اقدامات این مجموعه به شمار میرود.
معراج شهدا با ظرفیت پذیرش ۳۰۰ پیکر طراحی شد
وی درباره ظرفیتهای ایجادشده در معراجالشهدا توضیح میدهد: یکی از نکاتی که از ابتدا در طراحی این مجموعه مورد توجه قرار دادیم، این بود که تمام ظرفیتهای موجود در سالن تطهیر باغ رضوان، با همان کیفیت و حتی در ابعاد گستردهتر در معراجالشهدا نیز پیشبینی شود.
مدیرعامل سازمان آرامستانهای شهرداری اصفهان ادامه میدهد: در سالن تطهیر باغ رضوان امکان تغسیل همزمان سه پیکر در بخش خواهران و سه پیکر در بخش برادران وجود دارد و همین ظرفیت بهطور کامل در معراجالشهدا نیز تکرار شده است. در بخش تکفین نیز همین رویکرد دنبال شد تا در شرایط بحران هیچ کمبودی از نظر زیرساختهای خدمترسانی وجود نداشته باشد.
حسینی تصریح میکند: با توجه به اینکه در شرایط بحرانی نیاز به ظرفیت بیشتری برای تحویلگیری پیکرها وجود دارد، توسعه سردخانه حجمی را نیز در دستور کار قرار دادیم. در حال حاضر سردخانه حجمی معراجالشهدا ۱۴۰ متر مربع مساحت دارد و با استفاده از چیدمان طبقاتی، امکان پذیرش حدود ۳۰۰ پیکر را بهصورت همزمان فراهم میکند.
وی تأکید میکند: از ابتدا تلاش کردیم این ظرفیت به گونهای طراحی شود که معراجالشهدا در لحظههای بحران، پشتیبان قابل اتکایی برای شهر باشد؛ به همین دلیل، همه مسیرهای خدمترسانی، از پذیرش تا نگهداری، تغسیل، تکفین، انجام کارهای اداری و تحویل پیکرها، بهصورت کامل پیشبینی و طراحی شد تا در شرایط ویژه، خدمات بدون وقفه و با بالاترین سرعت ممکن ارائه شود.
حرکت باغ رضوان به سمت انرژیهای تجدیدپذیر
حسینی با اشاره به رویکرد سازمان آرامستانهای شهرداری اصفهان در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر میگوید: یکی دیگر از اقدامات شاخص این سازمان، احداث نخستین نیروگاه کوچکمقیاس دانشبنیان برقآبی ۱۲ کیلوواتی همچنین بهرهبرداری از نیروگاه جدید خورشیدی ۸۰ کیلوواتی در مجموعه آرامستانهای شهرداری اصفهان است؛ پروژههایی که در راستای توسعه انرژیهای پاک و افزایش تابآوری زیرساختهای شهری اجرا شدهاند.
وی میافزاید: نیروگاه برقآبی ۱۲ کیلوواتی با حمایت یک شرکت دانشبنیان اجرایی شده است. در این پروژه از خروجی مخزن ۵۵ هزار متر مکعبی باغ رضوان برای تولید انرژی استفاده میشود و اجرای چنین طرحی با این مقیاس، در میان شهرداریهای کشور کمنظیر است و بهعنوان یکی از پروژههای شاخص حوزه انرژی شهری شناخته میشود.
مدیرعامل سازمان آرامستانهای شهرداری اصفهان تصریح میکند: در حال حاضر این نیروگاه توانایی تولید ۱۲ کیلووات انرژی در ساعت و حدود ۷۰ مگاوات انرژی در سال را دارد. این پروژه میتواند بهعنوان الگویی برای توسعه نیروگاههای مشابه در سایر نقاطی که از ظرفیت منابع آبی برخوردار هستند، استفاده شود.
حسینی ادامه میدهد: در کنار اجرای نیروگاه برقآبی، توسعه نیروگاههای خورشیدی نیز با جدیت دنبال شده است، بهگونهای که در حال حاضر ظرفیت تولید انرژی خورشیدی سازمان آرامستانهای شهرداری اصفهان به ۶۳۰ کیلووات رسیده است.
وی درباره اهداف این رویکرد توضیح میدهد: یکی از مهمترین اهداف و رویکردهای سازمان در حوزه تولید انرژی این بود که همگام با مجموعه شهرداری اصفهان، در مسیر تحقق «انرژی صفر» حرکت کنیم. بر همین اساس، سرمایهگذاری در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر به یکی از اولویتهای سازمان تبدیل شد.
مدیرعامل سازمان آرامستانهای شهرداری اصفهان خاطرنشان میکند: سازمان آرامستانها در حوزه نیروگاههای خورشیدی از سازمانهای پیشرو در شهرداری اصفهان به شمار میرود. سال جاری نیز با اضافه شدن ۸۰ کیلووات ظرفیت جدید، آن هم در قالب پنلهای خورشیدی نصبشده بر روی پارکینگ مجاور مجموعه فروشگاهی باغ رضوان، ظرفیت نیروگاههای خورشیدی سازمان به ۶۳۰ کیلووات افزایش پیدا کرد.
حسینی میافزاید: در اجرای این پروژهها تنها به تولید انرژی فکر نکردیم، بلکه تلاش شد این زیرساختها همزمان خدمات دیگری نیز به شهروندان ارائه دهند. به همین دلیل، پنلهای خورشیدی در قالب سایبان پارکینگ اجرا شدند تا علاوه بر تولید برق پاک و کمک به تأمین انرژی شهر، امکان ایجاد سایه و رفاه بیشتر برای زائران و مراجعهکنندگان آرامستان نیز فراهم شود.
وی تأکید میکند: نگاه سازمان آرامستانهای شهرداری اصفهان به حوزه انرژی، تنها یک نگاه اقتصادی نیست، بلکه اعتقاد داریم توسعه انرژیهای پاک، علاوه بر کمک به پایداری شبکه انرژی، بخشی از مسئولیت اجتماعی و زیستمحیطی مدیریت شهری نیز محسوب میشود و باید کنار سایر پروژههای عمرانی و خدماتی مورد توجه قرار گیرد.
حسینی در پایان با تشریح چشمانداز سازمان آرامستانهای شهرداری اصفهان میگوید: تلاش ما این است که سازمان آرامستانهای شهرداری اصفهان در دوره ششم مدیریت شهری، از یک سازمان تنها خدمترسان و حاشیهای به سازمانی اثرگذار، نقشآفرین و حاضر در میدان مدیریت شهری تبدیل شود. خوشبختانه این سازمان در سالهای اخیر با اهداف و رویکردهایی که دنبال کرده، توانسته است پروژهها و اقدامات متعددی را به سرانجام برساند که نتایج آن برای شهر و شهروندان ملموس و اثربخش بوده است.
سازمان آرامستانهای شهرداری اصفهان از یک سازمان خدماتی به نهادی اثرگذار در مدیریت شهری تبدیل شده است
وی میافزاید: اقدامات سازمان تنها به حوزه خدمات آرامستان محدود نشده و در سالهای اخیر در بخشهای مختلف از جمله توسعه فضای سبز، مدیریت منابع آبی، تولید انرژیهای تجدیدپذیر، اجرای پروژههای عمرانی و ارتقای زیرساختهای مدیریت بحران نیز ورود کردهایم و تلاش کردهایم نقش فعالتری در مدیریت شهری ایفا کنیم.
مدیرعامل سازمان آرامستانهای شهرداری اصفهان تصریح میکند: تا پایان سال جاری، پروژههای عمرانی متعددی در فاز سوم باغ رضوان به بهرهبرداری خواهد رسید که از مهمترین آنها میتوان به توسعه پارکینگها، احداث قبور جدید و توسعه فضای سبز اشاره کرد. این پروژهها با هدف ارتقای کیفیت خدمات، پاسخگویی به نیازهای آینده و بهبود رفاه شهروندان و زائران باغ رضوان در حال اجرا است.
حسینی ادامه میدهد: در حوزه انرژی نیز برنامهریزی کردهایم روند توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر متوقف نشود و همچنان ظرفیت تولید انرژی پاک در سازمان افزایش پیدا کند. اعتقاد داریم حرکت به سمت استفاده از انرژیهای نو، علاوه بر کاهش هزینهها، نقش مهمی در تحقق اهداف مدیریت شهری در حوزه توسعه پایدار و حفظ محیط زیست خواهد داشت.
وی خاطرنشان میکند: در کنار پروژههای عمرانی و انرژی، یکی دیگر از اولویتهای سازمان، ارتقای آمادگی در حوزه مدیریت بحران است. تجربه جنگ دوازدهروزه نشان داد که وجود زیرساختهای مناسب تا چه اندازه میتواند در سرعت و کیفیت خدمترسانی مؤثر باشد؛ از همین رو تلاش میکنیم تجهیزات، امکانات و ظرفیتهای پشتیبانی سازمان را بیش از گذشته توسعه دهیم تا در شرایط بحرانی بتوانیم پاسخگوی نیازهای شهر باشیم.
مدیرعامل سازمان آرامستانهای شهرداری اصفهان تأکید میکند: هدف ما این است که سازمان آرامستانها در هر شرایطی، بهویژه در لحظههای بحران، در کنار مردم باشد و با بهرهگیری از ظرفیتهای ایجادشده، بخشی از آلام و دغدغههای خانوادهها را کاهش دهد. باور داریم خدمترسانی در چنین شرایطی تنها یک وظیفه سازمانی نیست، بلکه مسئولیتی انسانی و اجتماعی است که باید با تمام توان برای انجام آن تلاش کنیم.
باغ رضوان؛ روایتی از خدمت، بحران و آینده
به گزارش ایمنا، آنچه امروز در سازمان آرامستانهای شهرداری اصفهان جریان دارد، تنها توسعه یک مجموعه خدماتی نیست، بلکه روایتی از تلفیق تجربه، مدیریت بحران، کرامت انسانی و فناوریهای نوین است. از احیای معراج شهدا و ایجاد حسینیهای برای وداعی شایسته با شهدا تا حرکت به سمت تولید انرژی پاک، همه نشان میدهد که باغ رضوان در مسیر تبدیل شدن به یکی از الگوهای مدیریت نوین شهری گام برداشته است؛ مسیری که در آن احترام به انسان، آمادگی برای بحران و نگاه به آینده، در کنار یکدیگر معنا پیدا میکنند.
روزهای بحران بیش از هر زمان دیگری کارآمدی و آمادگی نهادهای خدماتی به محک گذاشته میشود؛ نهادهایی که شاید در شرایط عادی کمتر در معرض دید باشند، اما در بزنگاههای حساس، نقشی تعیینکننده در حفظ آرامش شهر و صیانت از کرامت شهروندان ایفا میکنند. سازمان آرامستانهای شهرداری اصفهان نیز در همین آزمون، تنها مأموریت ذاتی خود را انجام نداد، بلکه با ایجاد زیرساختهای جدید، تمرکز خدمات، افزایش ظرفیتهای پشتیبانی و بهرهگیری از تجربههای بهدستآمده، گامی فراتر از وظایف روزمره برداشت و به یکی از ارکان مدیریت بحران شهری تبدیل شد.
نظر شما