به گزارش خبرگزاری ایمنا، جامجهانی ۲۰۲۶ با افزایش تعداد تیمهای حاضر از ۳۲ به ۴۸ تیم فرصت کمسابقهای را برای قاره آسیا فراهم کرد تا با ۹ نماینده، بیشترین سهمیه تاریخ خود را در این رقابتها تجربه کند. با این وجود برخلاف آنچه انتظار میرفت این افزایش سهمیه نتوانست به موفقیت چشمگیر فوتبال آسیا منجر شود. از میان ۹ نماینده این قاره هفت تیم در همان مرحله گروهی از دور رقابتها کنار رفتند و تنها ژاپن و استرالیا به مرحله یکشانزدهم نهایی راه پیدا کردند. ساموراییها نیز در نخستین دیدار مرحله حذفی برابر برزیل شکست خوردند و حذف شدند و در حال حاضر تنها استرالیا شانس ادامه حضور در این رقابتها را دارد.
این نتایج بار دیگر بحث درباره جایگاه فوتبال آسیا در سطح نخست فوتبال جهان را داغ کرده است. بسیاری معتقدند افزایش سهمیه جامجهانی، فرصتی ارزشمند برای کسب تجربه و کاهش فاصله با قدرتهای سنتی فوتبال بود، اما عملکرد نمایندگان آسیا نشان داد که افزایش تعداد تیمها به تنهایی تضمینی برای موفقیت نیست. فاصله فنی با تیمهای مطرح جهان، سرعت بالای فوتبال مدرن، کیفیت بازیکنان و شیوههای نوین آمادهسازی، همچنان از مهمترین چالشهای فوتبال آسیا بهشمار میرود.
از سوی دیگر سرمایهگذاریهای گسترده برخی کشورهای آسیایی همچون عربستان، کرهجنوبی و ژاپن در توسعه فوتبال، ایجاد زیرساختهای حرفهای، جذب مربیان و بازیکنان بزرگ و تقویت لیگهای داخلی نیز این پرسش را مطرح کرده است که چرا این اقدامات هنوز به موفقیت پایدار در جامجهانی منجر نشده است. آیا فوتبال آسیا برای رقابت در بالاترین سطح نیازمند بازنگری در مسیر توسعه است یا تحولاتی که در فوتبال جهان رخ داده فاصله میان آسیا و قدرتهای بزرگ را بیش از گذشته افزایش داده است؟
سیاست فیفا جهانیتر کردن فوتبال است
جلال چراغپور، کارشناس فوتبال کشور در گفتوگو با خبرنگار ایمنا درباره اهداف فیفا از برگزاری این دوره از رقابتهای جامجهانی با حضور ۴۸ تیم اظهار کرد: سیاست فیفا از سالها قبل این بوده که فوتبال را هرچه بیشتر جهانی کند و این ورزش را در جوامع مختلف گسترش دهد. این سیاست هم دلایل مشخصی دارد. فوتبال ویژگیهایی دارد که در جامعهشناسی ورزش بارها به آن پرداخته شده است. فوتبال ورزشی است که دهها هزار نفر میتوانند همزمان در ورزشگاه آن را تماشا کنند. ورزشگاهی با ظرفیت ۶۰ یا ۸۰ هزار نفر به راحتی میزبان تماشاگران است، در حالی که بسیاری از رشتهها همچون والیبال محدودیت سالن، ظرفیت کمتر و شرایط متفاوتی دارند.
وی افزود: فوتبال یکی از سادهترین ورزشها برای انجام دادن است. برای بازی کردن آن به امکانات پیچیدهای نیاز نیست. یک توپ ساده کافی است تا عدهای بتوانند ساعتها فوتبال بازی کنند. برخلاف رشتههایی همچون تنیس که نیازمند زمین اختصاصی، راکت و تجهیزات گرانقیمت است یا والیبال که به تور و امکانات خاص احتیاج دارد، فوتبال در هر شرایطی قابل انجام است.
هر ورزشی نیازمند ژنتیک است
کارشناس فوتبال کشورمان تصریح کرد: به همین دلیل فوتبال به یک سرگرمی اجتماعی بسیار تأثیرگذار تبدیل شده است. چند روز پیش از هر مسابقه، رسانهها، مطبوعات و افکار عمومی درگیر آن مسابقه میشوند و پس از پایان بازی نیز روزها تحلیلها و بررسیها ادامه پیدا میکند، بنابراین فوتبال همواره برای جامعه خوراک فکری ایجاد میکند و همین ویژگی موجب شده است فیفا سال به سال دامنه حضور کشورها را گسترش دهد؛ ابتدا جامجهانی با ۱۶ تیم برگزار میشد، سپس به ۳۲ تیم رسید و در حال حاضر نیز به ۴۸ تیم افزایش پیدا کرده است تا کشورهای بیشتری در این رویداد بزرگ حضور داشته باشند.
وی درباره عملکرد تیمهای آسیایی در مرحله گروهی تصریح کرد: درباره عملکرد تیمهای آسیایی باید به موضوع دیگری اشاره کنم؛ موضوعی که به ژنتیک ورزش مربوط میشود. اگرچه حدود ۸۰ درصد این نظریه را قبول دارم و ۲۰ درصد آن را نمیپذیرم، اما اصل موضوع قابل تأمل است. این نظریه میگوید هر رشته ورزشی به ویژگیهای ژنتیکی خاصی نیاز دارد. برای نمونه در بوکس سنگینوزن قهرمان جهان شدن مستلزم داشتن قد بسیار بلند و وزن بالاست؛ به همین دلیل سالها است ورزشکاران آسیایی در این بخش موفق نبودهاند. یا در شنا گفته میشود تفاوت نوع عضلات و ساختار بدنی موجب شده ورزشکاران برخی نژادها عملکرد بهتری داشته باشند. شناگران کشورهای اروپایی و آمریکایی به طور معمول قد بلندتر و درصد چربی مناسبتری دارند که به موفقیت آنها در شنا کمک میکند.
ژنتیک فوتبال آسیا کمی عقب است
چراغپور خاطرنشان کرد: اگر به ژیمناستیک نگاه کنیم، میبینیم کشورهای آسیایی همچون ژاپن و کره جنوبی سالها جزو قدرتهای این رشته بودهاند، چراکه ویژگیهای بدنی آنها با نیازهای این ورزش سازگارتر است. در رشته دوومیدانی در بخش سرعت نیز به طور معمول تمام رکوردهای برتر جهان در اختیار ورزشکاران سیاهپوست، بهویژه جامائیکاییها است و این موضوع نشان میدهد ژنتیک در برخی رشتهها نقش مهمی ایفا میکند.
وی بیان کرد: در کشتی نیز وضعیت مشابهی وجود دارد. ژنوم ورزشی ایرانیها با کشتی سازگاری بالایی دارد و به همین دلیل در تمام وزنهای جهان مدعی کسب مدال طلا یا نقره هستیم. حالا اگر با همین دیدگاه به فوتبال آسیا نگاه کنیم، میبینیم ژاپن، کره جنوبی، عربستان، قطر، اردن، عراق، ازبکستان و ایران یکی پس از دیگری از گردونه رقابتهای جهانی حذف شدند. این اتفاق ما را به این نتیجه میرساند که ژنوم فوتبال آسیا نسبت به استانداردهای امروز فوتبال جهان، فاصلهای هرچند اندک اما تعیینکننده دارد.
در فوتبال امروز لحظهای درنگ به حذف منجر میشود
کارشناس فوتبال کشورمان عنوان کرد: برای روشنتر شدن موضوع همان گلی را مثال میزنم که ایران مقابل نیوزیلند دریافت کرد. در آن صحنه بازیکن حریف چند حرکت تکنیکی متوالی انجام داد؛ ابتدا توپ را با سینه کنترل کرد، سپس توپ را روی زمین آورد، یک ضربه نمایشی زد، یک پاس کوتاه داد، دوباره توپ را پس گرفت، اجازه داد بازیکن سوم اضافه شود و در نهایت با یک پاس دیگر زمینه گل فراهم شد. در تمام این مراحل، واکنش مدافعان ما متناسب با سرعت اتفاقات نبود به عبارتی ژنوم دفاعی ما در آن صحنه فعال عمل نکرد.
وی اضافه کرد: فوتبال امروز به مرحلهای رسیده که اگر حتی برای لحظهای از استانداردهای لازم عقب بمانید، از جریان بازی خارج میشوید. به همین دلیل است که امروز حتی تیمهای بزرگی همچون آلمان، هلند یا سایر قدرتهای سنتی هم ممکن است حذف شوند. دیگر نمیتوان گفت فقط زیرساخت تعیینکننده است؛ بلکه خود فوتبال در یک دهه گذشته تغییر کرده است.
سرمایهگذاری آسیا روی فوتبال بیهوه نیست
چراغپور یادآور شد: فیفا حدود ده سال پیش در کتابهای آموزشی خود از عبارت Tomorrow Player یا «بازیکن آینده» استفاده کرد و توضیح داد که فوتبال به سمت بازیکنانی میرود که از نظر سرعت، قدرت، تکنیک و کیفیت تصمیمگیری در سطح بالاتری قرار دارد. امروز همان بازیکنان وارد فوتبال شدهاند و بسیاری از کشورها از این تحول عقب ماندهاند.
وی در پاسخ به این سوال که با این تفاسیر میتوان گفت سرمایهگذاری کشورهای آسیایی روی فوتبال بیهوده است؟ تصریح کرد: خیر چنین برداشتی درست نیست. این هزینهها بیهوده نیست، اما باید در مسیر صرف آنها تجدیدنظر شود. فوتبال امروز دچار یک تحول اساسی شده و باید این تغییرات را شناخت. تواناییهای بدنی مورد نیاز فوتبال نسبت به گذشته تغییر کرده است. سن متوسط بازیکنان پایین آمده و شاخصهایی همچون سرعت واکنش، پیشبینی صحنه، شتاب انفجاری، رفلکس و سرعت تصمیمگیری نسبت به گذشته متفاوت شده است. زمان انجام این واکنشها کمتر شده و سرعت اجرای فوتبال به شکل محسوسی افزایش پیدا کرده است.
فوتبال امروز نسبت به فوتبال ۲۰ سال پیش تغییر کرده است
کارشناس فوتبال کشورمان عنوان کرد: به همین دلیل فوتبال امروز نیازمند بازیکنانی با ویژگیهای جدید است. اگر فقط بازیکنان درشتاندام و قدرتمند وارد فوتبال شوند، ممکن است از نظر سرعت واکنش دچار مشکل شوند. در تیمهای آسیایی نیز از نظر قدرت بدنی شرایط مناسبی وجود دارد و بازیکنان از نظر فیزیکی توانمند هستند، اما سرعت واکنش و عکسالعمل آنها در بسیاری از صحنهها پایینتر از استاندارد فوتبال روز دنیاست و همین مسئله موجب بروز چنین اتفاقاتی میشود.
وی تاکید کرد: فوتبال امروز نسبت به فوتبال ۲۰ سال پیش تغییر کرده است؛ امروزه فورواردها پس از گلزنی نیم پشتک میزنند این موضوع نشان میدهد چابکی وارد فوتبال شده است. ژاپن نیز از چهار سال دیگر به همین سبک فوتبال خواهد رسید. درخصوص واکنشها نسبت به حذف ایران و ژاپن باید گفت این تفاوت ریشه در نوع نگرش رسانه و مطبوعات دو کشور دارد. اگر جامعه رسانه منصف باشد به این موضوع اشاره میکند وقتی تیم ملی سه تساوی کسب کرده است یعنی رقبا نیز ضعیف عمل کردهاند بنابراین هر چهار تیم نمایش بی کیفیتی داشتهاند. دلیل حذف ایران تساوی برابر نیوزیلند بود. در بازی نخست ما اشتباه در ژنوم داشتیم. در صورتی که برای فوتبال ژاپن چنین چیزی رخ نداد و به همین دلیل حذف ساموراییها را بهتر تلقی کردیم.
به گزارش ایمنا، به طور کلی عملکرد نمایندگان آسیا در جامجهانی ۲۰۲۶ نشان داد که افزایش سهمیه بهتنهایی تضمینکننده موفقیت نیست. فاصله با استانداردهای روز فوتبال جهان همچنان پابرجاست و برای کاهش آن، توسعه زیرساختها، بازنگری در شیوههای استعدادیابی، آموزش و هماهنگی با تحولات فوتبال مدرن بیش از هر زمان دیگری ضروری به نظر میرسد.
نظر شما