به گزارش خبرگزاری ایمنا، روزنامه گاردین در گزارشی تازه از آغاز دور جدید مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در دوحه برای آزادسازی دستکم ۶ میلیارد دلار از داراییهای بلوکهشده ایران خبر داد؛ گزارشی که در کنار روایت رسمی مذاکرات، یک واقعیت مهم را نیز آشکار میکند؛ آمریکا پس از آنکه نتوانست با جنگ و فشار نظامی معادلات منطقه را به سود خود تغییر دهد، اکنون ناچار است درباره پیامدهای همان شکست پشت میز مذاکره بنشیند.
بر اساس گزارش گاردین، با وجود امضای تفاهمنامه آتشبس، هنوز هیچ دیدار مستقیمی میان مقامهای ایرانی و آمریکایی انجام نشده و مذاکرات همچنان از طریق میانجیها دنبال میشود. همین موضوع نشان میدهد بیاعتمادی عمیق میان دو طرف همچنان پابرجاست و برخلاف تبلیغات اولیه واشنگتن، تفاهم اخیر به معنای عادی شدن روابط نیست.
یکی از اصلیترین گرههای مذاکرات، تنگه هرمز است؛ آبراهی که آمریکا تصور میکرد با فشار نظامی و ائتلافسازی میتواند کنترل عملی آن را از ایران خارج کند، اما اکنون همان تنگه به مهمترین برگ برنده تهران در مذاکرات تبدیل شده است.
گاردین مینویسد ایران با هرگونه ورود بازیگران خارجی به مدیریت تنگه هرمز مخالفت کرده و تأکید دارد مسئولیت امنیت این آبراه صرفاً بر عهده جمهوری اسلامی است. مخالفت تهران با طرحهای پیشنهادی سازمان بینالمللی دریانوردی و برخی کشورهای غربی نیز دقیقاً از همین نگاه راهبردی ناشی میشود.
این گزارش نشان میدهد حتی طرح ایجاد مسیر جایگزین در نزدیکی سواحل عمان نیز پس از مخالفت ایران متوقف شده است؛ موضوعی که بار دیگر ثابت میکند برخلاف خواست آمریکا، هیچ سازوکار امنیتی در خلیج فارس بدون موافقت تهران قابلیت اجرا ندارد.
از سوی دیگر، واشنگتن اکنون نهتنها درباره نحوه بازگشایی تنگه هرمز، بلکه درباره طرح ایران برای دریافت هزینه خدمات دریایی نیز ناچار به گفتوگو شده است؛ موضوعی که تا پیش از جنگ حتی در محاسبات آمریکاییها جایگاهی نداشت.
آزادسازی بخشی از داراییهای بلوکهشده ایران نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است. این داراییها سالها بهعنوان ابزار فشار سیاسی علیه ملت ایران مورد استفاده قرار گرفت و آمریکا با نقض اصول اولیه حقوق بینالملل، میلیاردها دلار از اموال یک کشور مستقل را مسدود کرد. اکنون همان واشنگتن برای تعیین تکلیف بخشی از این منابع مالی وارد مذاکره شده است؛ اقدامی که بیش از هر چیز، ناکارآمدی سیاست فشار حداکثری را آشکار میکند.
گاردین همچنین تأکید میکند مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران هنوز آغاز نشده است؛ مسئلهای که بیانگر آن است تهران حاضر نشده همه پروندهها را همزمان روی میز بگذارد و ابتدا بر اجرای تعهدات اولیه طرف مقابل تمرکز کرده است.
در همین حال، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، با رد هرگونه مداخله اروپا در موضوع مینروبی تنگه هرمز تصریح کرده است جمهوری اسلامی خود به مسئولیتهایش آگاه است و نیازی به حضور کشورهای خارجی وجود ندارد؛ موضعی که در واقع پاسخ روشنی به تلاش غرب برای بازگشت نظامی به خلیج فارس تحت پوشش مأموریتهای فنی و دریایی محسوب میشود.
نکته قابل توجه در گزارش گاردین، اعتراف غیرمستقیم به این واقعیت است که با وجود افزایش تدریجی تردد کشتیها، حجم عبور و مرور هنوز فاصله زیادی با شرایط عادی دارد و همین مسئله همچنان بازار جهانی انرژی را تحت تأثیر قرار داده است. به بیان دیگر، اهرم هرمز همچنان فعال است و تهران بدون واگذاری این برگ راهبردی، روند مذاکرات را مدیریت میکند.
آنچه امروز در دوحه جریان دارد، صرفاً گفتوگو بر سر ۶ میلیارد دلار دارایی بلوکهشده نیست؛ بلکه اعتراف عملی به شکست راهبردی سیاستی است که سالها با عنوان «فشار حداکثری» دنبال شد. آمریکا با تحریم، توقیف داراییها، تهدید نظامی و حتی ورود مستقیم به جنگ، نتوانست اراده خود را بر ایران تحمیل کند و اکنون همان کشوری که داراییهای ایران را مسدود کرده بود، برای تعیین تکلیف آنها پای میز مذاکره بازگشته است.
شاید مهمترین پیام گزارش گاردین همین باشد؛ واشنگتن پس از آزمودن زبان تحریم و جنگ، امروز ناچار شده زبان مذاکره را در برابر کشوری به کار بگیرد که همچنان مهمترین اهرم ژئوپلیتیکی منطقه، یعنی تنگه هرمز، را در اختیار دارد.
نظر شما