به گزارش خبرگزاری ایمنا، روزنامه گاردین در تازهترین تحلیل خود، تنگه هرمز را نهتنها یک گذرگاه دریایی، بلکه مهمترین کارت راهبردی ایران در مذاکرات با آمریکا معرفی کرده و معتقد است تهران قصد ندارد این اهرم تعیینکننده را با هیچ کشور یا نهاد بینالمللی تقسیم کند.
این رسانه انگلیسی مینویسد هر متر از آبراه ۳۹ کیلومتری هرمز اکنون به صحنه یک رقابت سیاسی و امنیتی تبدیل شده است؛ رقابتی که در آن، ایران تلاش میکند ابتکار عمل را بهطور کامل در اختیار خود نگه دارد و اجازه ندهد سازوکارهای جدید، نقش تعیینکننده تهران را کمرنگ کنند.
به اعتقاد گاردین، توافق اولیه میان تهران و واشنگتن اگرچه مسیر مذاکرات هستهای را باز کرده است، اما اجرای بخش مهمی از آن به بازگشایی تنگه هرمز وابسته است؛ موضوعی که درعمل اختیار آن در دست ایران باقی مانده است. همین مسئله موجب شده هرمز به مهمترین ابزار چانهزنی تهران در مذاکرات تبدیل شود.
این روزنامه تأکید میکند ایران برداشت حداکثری از توافق با آمریکا دارد و معتقد است تنها جمهوری اسلامی حق تصمیمگیری درباره نحوه بازگشایی این آبراه را دارد. به همین دلیل نیز با هر طرحی که بخواهد بازیگران دیگری را در مدیریت بحران هرمز دخالت دهد، مخالفت کرده است.
یکی از مهمترین نمونههای این اختلاف، طرح پیشنهادی برای ایجاد مسیر کشتیرانی در نزدیکی سواحل عمان بود؛ طرحی که با همکاری سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) تدوین شده بود تا بهدلیل وجود مینها در مسیر اصلی، کشتیها از دو مسیر جایگزین عبور کنند؛ یکی در آبهای عمان و دیگری نزدیک سواحل ایران.
گاردین مینویسد اگرچه تصور میشد تهران با این پیشنهاد موافقت کرده است، اما حمله ایران به یک کشتی سنگاپوری که از مسیر جنوبی عبور میکرد، این برنامه را در عمل متوقف کرد و سازمان بینالمللی دریانوردی نیز اجرای آن را کنار گذاشت.
از نگاه این رسانه، علت این مخالفت روشن است، اگر ایران مدیریت بحران هرمز را به دیگران واگذار کند، مهمترین برگ فشار خود را در برابر آمریکا از دست خواهد داد و ناچار میشود مذاکرات را بدون این اهرم راهبردی ادامه دهد.
گاردین در ادامه به اظهارات وزیر امور خارجه ایران اشاره میکند که هشدار داده بود هرگونه تلاش برای ایجاد سازوکارهای جدید خارج از چارچوب مورد نظر تهران، تنها موجب تأخیر بیشتر در بازگشایی هرمز و افزایش تنشها خواهد شد.
با این حال، تحلیل گاردین نشان میدهد رقابت تنها میان ایران و آمریکا نیست. عمان نیز طی ماههای گذشته تلاش کرده طرحی حقوقی برای مدیریت آینده تنگه هرمز تدوین کند؛ طرحی که ضمن رعایت قوانین بینالمللی، بتواند رضایت تهران را نیز جلب کند.
بر اساس این گزارش، مسقط پیشنهاد داده به جای دریافت عوارض عبور که طبق حقوق بینالملل ممنوع است، کشورهای ساحلی از طریق ارائه خدمات دریایی و دریافت هزینه خدمات ناوبری درآمد کسب کنند، راهکاری که از نظر حقوقی نیز با کنوانسیون حقوق دریاها سازگار است.
گاردین تأکید میکند عمان نیز در موقعیتی دشوار قرار گرفته است، اگر بدون رضایت ایران ابتکار عمل را در دست بگیرد، احتمال همراهی تهران با هرگونه طرح بلندمدت کاهش پیدا میکند و اگر اقدامی نکند، خطر تشدید بحران و حتی بازگشت درگیریهای نظامی افزایش پیدا خواهد کرد .
در همین چارچوب، دیدار معاون وزیر خارجه ایران با مقامهای عمانی در مسقط از نگاه گاردین اهمیت ویژهای دارد. این روزنامه معتقد است این گفتوگوها نشان میدهد آینده هرمز بدون هماهنگی میان تهران و مسقط قابل تصور نیست، هرچند ایران همچنان بر نقش محوری خود تأکید دارد.
در بخش دیگری از گزارش، گاردین به تحرکات اروپا نیز اشاره میکند و مینویسد فرانسه و انگلیس آماده تشکیل یک نیروی دریایی مشترک برای حفاظت از آزادی کشتیرانی هستند، اما عمان تلاش میکند با ارائه راهحل دیپلماتیک، مانع ورود بازیگران نظامی جدید به منطقه شود.
نکته قابل توجه در روایت گاردین آن است که برخلاف برخی تحلیلهای گذشته که تنگه هرمز را تنها یک مسیر انرژی معرفی میکردند، اکنون این رسانه اذعان میکند که هرمز به مهمترین ابزار نفوذ سیاسی ایران در مذاکرات با غرب تبدیل شده است؛ ابزاری که تهران قصد ندارد به سادگی آن را از دست بدهد.
در مجموع، گزارش گاردین تصویری از واقعیتی ارائه میدهد که نشان میدهد معادلات هرمز دیگر تنها به عبور کشتیها محدود نیست. این آبراه اکنون به بخشی از موازنه قدرت میان ایران، آمریکا و دیگر بازیگران منطقهای تبدیل شده است؛ جایی که هر تصمیم درباره بازگشایی مسیر، نهتنها پیامد اقتصادی، بلکه آثار مستقیم سیاسی و امنیتی در سطح منطقه و جهان خواهد داشت.
نظر شما