به گزارش خبرگزاری ایمنا، حجتالاسلام علیرضا پناهیان در هیئت محبین اهلبیت (ع) با موضوع «راز و رمزهای تربیت دینی از منظر امام شهید» با تأکید بر اینکه یکی از حلقههای مغفول در معرفی دین، تبیین ماهیت «مسابقهای» آن است، اظهار کرد: اگر دین تنها به عنوان مجموعهای از احکام، برنامهای برای رفع نیازهای مادی و معنوی یا راهی برای رسیدن به تقرب الهی معرفی شود، بخشی از حقیقت آن نادیده گرفته شده است، زیرا عنصر «مسابقه در خیرات» همان عاملی است که به دینداری شور، نشاط، انگیزه و پویایی میبخشد.
وی با اشاره به اینکه دین تنها برنامهای برای تأمین نیازهای معنوی انسان نیست، افزود: دین برای سامان دادن به همه ابعاد زندگی انسان، اعم از مادی و معنوی، نازل شده است و برخلاف برخی نگاههای رایج، اسلام میان این دو حوزه تفکیک قائل نیست؛ قرآن نیز برکات آسمان و زمین را برای انسان وعده میدهد و دین را برنامهای جامع برای آبادانی دنیا و آخرت معرفی میکند.
این کارشناس مسائل دینی عنوان کرد: با وجود بیان همه آثار و برکات دین، همچنان یک عنصر اساسی در معرفی آن کمتر مورد توجه قرار گرفته است و آن عنصر، «مسابقه» است؛ بسیاری از قوانین زندگی تنها برای تنظیم امور وضع شدهاند، اما دین از ابتدا تا انتها بر پایه رقابت در نیکیها بنا شده است و اگر این حقیقت برای نسل جوان تبیین شود، دینداری از یک مجموعه دستورالعمل خشک به یک میدان پرنشاط و الهامبخش تبدیل خواهد شد.
دینداری رقابتی دائمی برای نزدیکتر شدن به خداوند است
پناهیان با استناد به آیات متعدد قرآن کریم خاطرنشان کرد: خداوند در آیاتی همچون «لِیَبْلُوَکُمْ أَیُّکُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا» فلسفه آفرینش را آزمودن انسانها برای مشخص شدن «بهترین عمل» معرفی میکند و این تفاوت نگاه بسیار مهم است، زیرا هدف الهی تنها نجات از جهنم نیست، بلکه پیشی گرفتن در مسیر قرب الهی و رسیدن به درجات بالاتر است.
وی ادامه داد: در نگاه قرآن، انسانها تنها به خوب و بد تقسیم نمیشوند، بلکه در کنار اصحاب یمین و اصحاب شمال، گروه دیگری با عنوان «سابقون» معرفی شدهاند؛ کسانی که در مسابقه بندگی از دیگران پیشی گرفتهاند و به مقام قرب الهی رسیدهاند؛ این نگاه، روح تلاش و رقابت را در زندگی مؤمنانه زنده نگه میدارد.
این استاد حوزه با اشاره به روایتی از امیرالمؤمنین (ع) گفت: حضرت علی (ع) در توصیف اسلام، نخستین ویژگی آن را «میدان مسابقه» بودن معرفی میکنند، بنابراین دینداری صرف انجام تکالیف نیست، بلکه رقابتی دائمی برای نزدیکتر شدن به خداوند است؛ رقابتی که معیار آن اخلاص، تقوا و کیفیت عمل است.
مسابقهای که برای دیده شدن نیست!
وی با بیان اینکه این مسابقه تفاوت اساسی با رقابتهای دنیوی دارد، تصریح کرد: در مسابقات مادی بهطور معمول افراد به دنبال دیده شدن، کسب شهرت و دریافت پاداشهای ظاهری هستند، اما در منطق دین، ارزشمندترین رقابتها آنهایی است که هیچکس از آن آگاه نشود و هرچه عمل پنهانتر و خالصانهتر باشد، ارزش آن نزد خداوند بیشتر است.
پناهیان افزود: اگر جامعهای به سمت رقابت در کسب امتیازهای ظاهری حرکت کند، حتی عبادت نیز به ابزاری برای برتریجویی تبدیل خواهد شد، اما جامعه مطلوب دینی، جامعهای است که افراد تلاش کنند خدمات و عبادات خود را از نگاه دیگران پنهان نگه دارند و تنها رضایت خداوند را ملاک قرار دهند.
وی با اشاره به خاطرات دوران دفاع مقدس اظهار کرد: در جبههها بسیاری از رزمندگان به جای رقابت در دیده شدن، در پنهان کردن اعمال خیر با یکدیگر مسابقه میدادند و برخی شبانه لباس همرزمان خود را میشستند یا بدون اینکه کسی متوجه شود، به دیگران خدمت میکردند و حتی پس از شهادتشان نیز بسیاری از این اعمال آشکار میشد و این همان مسابقه حقیقی است که اسلام به دنبال ایجاد آن است.
این کارشناس مسائل دینی با تاکید بر اینکه در آموزشهای دینی نیز نباید رقابت به کسب رتبه و جایزه محدود شود، افزود: گاهی ارزشمندترین موفقیت آن است که انسان برای خوشحال کردن دیگری، از حق خود بگذرد و خداوند را شاهد این ایثار بداند؛ چنین نگاهی روح اخلاص را در جامعه تقویت میکند.
وی با بیان اینکه دین، انسان را از انزوا خارج و وارد یک رقابت اجتماعی سالم میکند، گفت: در خانواده نیز زن و شوهر میتوانند به جای رقابتهای ناسالم، در محبت، گذشت، خدمت و ایثار از یکدیگر سبقت بگیرند و این نوع رقابت، زندگی را سرشار از نشاط و آرامش میکند.
پناهیان در ادامه به روایات اهل بیت (ع) درباره امیدبخشی به مؤمنان اشاره کرد و اضافه کرد: اهل بیت (ع) همواره تلاش کردهاند نگرانی مؤمنان را از اصل نجات کاهش دهند و نگاه آنان را به سمت رقابت در درجات بالاتر سوق دهند؛ دغدغه اصلی مؤمن نباید تنها رهایی از عذاب باشد، بلکه باید اندیشه رسیدن به مراتب بالاتر قرب الهی را در سر بپروراند.
وی تصریح کرد: وقتی انسان احساس کند عضو میدان مسابقه الهی است، دیگر دچار یأس، رکود و بیانگیزگی نمیشود، بلکه هر لحظه تلاش میکند گامی جلوتر بردارد و چنین انسانی از موفقیت دیگران نیز ناراحت نمیشود، زیرا میداند معیار سنجش الهی، شرایط و ظرفیتهای هر فرد است.
واقعه عاشورا، اوج مظهر رقابت در راه خدا
این استاد حوزه با اشاره به واقعه عاشورا گفت: اوج جلوه این مسابقه الهی را میتوان در کربلا مشاهده کرد؛ جایی که یاران امام حسین (ع) هنگامی که دریافتند دیگر امکان جلوگیری از شهادت امام وجود ندارد، برای فدا شدن در راه ایشان از یکدیگر سبقت میگرفتند؛ آنها با شوق و اشتیاق برای جانفشانی مسابقه میدادند و این بالاترین نمونه رقابت در راه خدا بود.
وی افزود: در روایتها آمده است اصحاب سیدالشهدا (ع) حتی در آخرین لحظات، یکدیگر را به حمایت از امام سفارش میکردند و همه آرزویشان این بود که پیش از امام به شهادت برسند تا لحظهای از ایشان دفاع کرده باشند؛ این روحیه نشان میدهد مسابقه در فرهنگ عاشورا، رقابت برای کسب مقام یا افتخار نیست، بلکه سبقت در ایثار، محبت و وفاداری است.
معرفی صحیح دین به نسل جوان نیازمند بازنگری در شیوههای تربیتی است
پناهیان با اشاره به آثار معنوی گریه بر امام حسین (ع) اظهار کرد: اشک بر سیدالشهدا، انسان را از نظر روحی پالایش میکند و امید، آرامش و نشاط درونی به او میبخشد؛ بسیاری از کسانی که با اخلاص در مجالس عزاداری حضور پیدا میکنند، پس از آن احساس سبکی، آرامش و نزدیکی بیشتری به اهل بیت (ع) پیدا میکنند.
وی با تأکید بر اینکه معرفی صحیح دین به نسل جوان نیازمند بازنگری در شیوههای تربیتی است، خاطرنشان کرد: اگر دین به عنوان میدانی برای رشد، حرکت، امید، رقابت سالم و سبقت در نیکیها معرفی شود، جذابیت آن چندین برابر خواهد شد؛ جامعهای که اعضای آن در خدمت، اخلاص، محبت و ایثار با یکدیگر مسابقه بدهند، جامعهای پویا، بانشاط و نزدیکتر به آرمانهای اسلامی خواهد بود.
نظر شما