به گزارش خبرگزاری ایمنا، توسعه حملونقل عمومی در دهههای اخیر دیگر تنها بهعنوان راهکاری برای کاهش ترافیک یا جابهجایی آسانتر شهروندان شناخته نمیشود، بلکه به یکی از مؤلفههای اصلی تحقق توسعه پایدار، ارتقای کیفیت زندگی و افزایش تابآوری شهرها تبدیل شده است.
امروز در بسیاری از کلانشهرهای جهان، برنامهریزان شهری تلاش میکنند شبکههای ریلی، اتوبوسهای تندرو و سایر سامانههای حملونقل همگانی را با مراکز حیاتی شهر از جمله بیمارستانها، مراکز درمانی، ایستگاههای امدادی، مراکز مدیریت بحران و مجموعههای خدماتی پیوند دهند؛ رویکردی که نهتنها دسترسی شهروندان به خدمات عمومی را آسان میکند، بلکه در شرایط بحرانی نیز نقش تعیینکنندهای در حفظ پایداری شهر ایفا خواهد کرد.
تجربه شهرهای پیشرو نشان داده است هرچه فاصله میان شبکه حملونقل عمومی و مراکز درمانی کمتر باشد، سرعت ارائه خدمات درمانی افزایش مییابد، هزینههای دسترسی کاهش پیدا میکند و عدالت فضایی در بهرهمندی از خدمات سلامت بیش از پیش محقق میشود.
در چنین شرایطی، بیمار، همراه بیمار، کادر درمان و حتی نیروهای امدادی میتوانند بدون وابستگی کامل به خودروهای شخصی و در زمانی کوتاهتر به مقصد خود برسند، از سوی دیگر، کاهش حجم سفرهای خودرویی پیرامون بیمارستانها، کاهش آلودگی هوا، صرفهجویی در مصرف سوخت، کاهش نیاز به احداث پارکینگهای گسترده و روانتر شدن جریان ترافیک، از دیگر دستاوردهای این رویکرد بهشمار میرود.
اهمیت این موضوع زمانی دوچندان میشود که شهرها با بحرانهایی همچون زلزله، سیل، حوادث گسترده، همهگیری بیماریها یا سایر شرایط اضطراری روبهرو شوند. در چنین موقعیتهایی، شبکه حملونقل ریلی بهدلیل ظرفیت بالا، پایداری عملکرد و قابلیت جابهجایی سریع نیروها و تجهیزات، میتواند به یکی از مهمترین ارکان مدیریت بحران تبدیل شود، از همینرو در ادبیات نوین برنامهریزی شهری، اتصال مراکز درمانی به شبکه حملونقل عمومی دیگر یک انتخاب یا مزیت جانبی نیست، بلکه ضرورتی برای افزایش تابآوری شهرها و تضمین تداوم خدمات حیاتی محسوب میشود.
در ایران نیز همزمان با توسعه خطوط مترو در کلانشهرها، توجه به همافزایی میان نظام حملونقل و شبکه سلامت بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. هرچند هنوز بسیاری از بیمارستانها و مراکز درمانی از دسترسی مستقیم به شبکه ریلی برخوردار نیستند، اما برنامهریزان شهری بر این باورند که توسعه آینده حملونقل عمومی باید با درنظر گرفتن نیازهای درمانی و خدماتی شهرها انجام شود تا علاوه بر پاسخگویی به سفرهای روزانه، امکان خدمترسانی مؤثر در شرایط ویژه نیز فراهم شود.
کلانشهر اصفهان نیز بهعنوان یکی از مهمترین مراکز جمعیتی، درمانی و خدماتی کشور، در سالهای اخیر توسعه شبکه مترو را با جدیت دنبال کرده است. بهرهبرداری از خطوط جدید و جانمایی برخی ایستگاهها در مجاورت مراکز درمانی، فرصت مناسبی برای ارتقای دسترسی شهروندان به خدمات سلامت فراهم کرده است؛ با این حال کارشناسان معتقدند تحقق کامل این هدف نیازمند نگاهی فراتر از احداث ایستگاههای مترو است و مناسبسازی مسیرهای دسترسی، تقویت خطوط تغذیهکننده، توسعه حملونقل عمومی مکمل، رفع موانع تردد افراد دارای معلولیت و ایجاد ارتباط یکپارچه میان شبکه حملونقل و مراکز درمانی نیز باید بهصورت همزمان دنبال شود.
این موضوع، ابعاد مختلفی از برنامهریزی شهری، مدیریت حملونقل، عدالت اجتماعی و نظام سلامت را در بر میگیرد و بررسی آن میتواند تصویری روشن از فرصتها، چالشها و الزامهای پیشروی اصفهان در مسیر تبدیل شدن به شهری هوشمند، انسانمحور و تابآور ارائه دهد؛ شهری که در آن توسعه زیرساختهای حملونقل، تنها بهمعنای ساخت مسیرهای جدید نیست، بلکه گامی اساسی برای ارتقای امنیت سلامت، افزایش کیفیت زندگی و آمادگی بیشتر در برابر بحرانهای آینده بهشمار میرود.
اتصال بیمارستانها به شبکه مترو تابآوری کلانشهرها را افزایش میدهد
علیمحمد ظهرابی، دکتری برنامهریزی و تابآوری شهری با بیان اینکه مجاورت بیمارستانها و مراکز بهداشت و درمان با شبکه مترو یکی از الزامات اساسی توسعه پایدار شهری است، به خبرنگار ایمنا اظهار میکند: این رویکرد نقش مؤثری در ارتقای کیفیت خدمات سلامت، افزایش دسترسی شهروندان و تقویت تابآوری کلانشهرها در شرایط عادی و بحرانی دارد.
وی ادامه میدهد: دسترسی سریع، ایمن و کمهزینه شهروندان، بیماران، همراهان و کادر درمان به مراکز درمانی، از مهمترین مزایای استقرار ایستگاههای مترو در مجاورت بیمارستانها است و میتواند کیفیت خدماترسانی در حوزه سلامت را به شکل قابل توجهی افزایش دهد.
دکترای برنامهریزی و تابآوری شهری با تاکید بر نقش حملونقل ریلی در نظام سلامت شهری، تاکید میکند: شبکه مترو با کاهش زمان سفر، افزایش دسترسی عادلانه به خدمات درمانی و کاهش وابستگی به خودروهای شخصی، سهم مهمی در ارتقای کارایی نظام سلامت و بهبود کیفیت زندگی شهروندان ایفا میکند.
ظهرابی میگوید: در شرایط بحرانی، وقوع حوادث طبیعی و سوانح گسترده، مترو بهعنوان سامانه حملونقل پایدار، ایمن و قابل اطمینان، امکان تداوم خدمات درمانی، انتقال سریع نیروهای امدادی و پشتیبانی مؤثر از مدیریت بحران و پدافند غیرعامل را فراهم میسازد.
وی اضافه میکند: کاهش ترافیک پیرامون بیمارستانها، کاهش نیاز به احداث پارکینگهای گسترده، صرفهجویی در مصرف سوخت و کاهش آلودگی هوا از دیگر پیامدهای مثبت اتصال مراکز درمانی به شبکه مترو است که آثار آن در ابعاد مختلف مدیریت شهری قابل مشاهده خواهد بود.
دکتری برنامهریزی و تابآوری شهری خاطرنشان میکند: جانمایی ایستگاههای مترو در مجاورت بیمارستانهای مهم، طراحی مسیرهای پیادهروی ایمن، ایجاد دسترسی مستقیم به مراکز درمانی، راهاندازی خطوط تغذیهکننده و مناسبسازی فضاها برای سالمندان و افراد دارای معلولیت باید در اولویت برنامهریزی شهری قرار گیرد.
ظهرابی میگوید: تحقق این اهداف علاوه بر ارتقای عدالت فضایی در دسترسی به خدمات سلامت، موجب افزایش بهرهوری زیرساختهای حملونقل عمومی و ارتقای سطح آمادگی شهرها برای مقابله با بحرانهای احتمالی خواهد شد.
وی ادامه میدهد: توسعه هماهنگ شبکه حملونقل عمومی و مراکز درمانی، یکی از شاخصهای مهم شهرهای هوشمند و تابآور به شمار میرود و برنامهریزی در این حوزه باید بر مبنای آیندهنگری، کاهش آسیبپذیری و افزایش کیفیت خدمات عمومی انجام شود.
دکتری برنامهریزی و تابآوری شهری تاکید میکند: تحقق این سیاست نیازمند همکاری و مشارکت همه دستگاههای مرتبط از جمله شهرداریها، دانشگاههای علوم پزشکی، شرکتهای مترو و سایر نهادهای مسئول است تا با همافزایی میان این مجموعهها، زیرساختی کارآمد برای ارائه خدمات درمانی، ارتقای تابآوری شهری و افزایش رفاه شهروندان فراهم شود.
اتصال مراکز درمانی به مترو همه سفرهای درمانی را از خودرو شخصی بینیاز نمیکند
مجید عموچی، کارشناس ارشد حملونقل با بیان اینکه توسعه حملونقل همگانی در سطح شهر همه اهداف سفر را در بر میگیرد، به خبرنگار ایمنا میگوید: با این وجود، برنامهریزی این شبکهها بیشتر بر مدیریت سفرهای پرتکرار و برنامهریزیشده متمرکز است؛ سفرهایی که هر روز میان محل سکونت و محل کار یا مراکز آموزشی انجام میشود و سهم عمده سفرهای شهری بهویژه در نوبت صبح را تشکیل میدهد.
وی ادامه میدهد: مطلوب آن است که سایر اهداف سفر از جمله سفرهای درمانی، خرید، تفریح و دیدار اقوام نیز با استفاده از حملونقل عمومی انجام شود، اما در عمل دستیابی به این هدف به دلایل مختلف با دشواریهایی همراه است و نیازمند برنامهریزی دقیقتر در حوزه حملونقل شهری است.
کارشناس ارشد حملونقل با تاکید بر اینکه سفرهای درمانی ویژگیهای متفاوتی نسبت به سایر سفرهای شهری دارند، تاکید میکند: بیماران، افراد توانخواه و اشخاص دارای محدودیتهای جسمی بهطور معمول ترجیح میدهند با خودروی شخصی به بیمارستان، درمانگاه یا مطب پزشکان مراجعه کنند، زیرا در بسیاری از موارد به حضور همراه نیز نیاز دارند.
عموچی میگوید: در برنامهریزی توسعه خطوط حملونقل همگانی از جمله مترو، اولویت اصلی اتصال مناطق مسکونی پرتراکم به مراکز تجاری و اقتصادی شهرها است، زیرا این مسیرها بیشترین حجم سفرهای روزانه را به خود اختصاص میدهند.
وی اضافه میکند: در حال حاضر بخشی از مراکز درمانی غیردولتی اصفهان بهصورت برنامهریزینشده در مرکز جغرافیایی شهر متمرکز شدهاند که دسترسی محدودی به شبکه مترو دارند، در حالی که بسیاری از بیمارستانهای بزرگ دولتی نیز همچنان از این امکان بهرهمند نیستند.
کارشناس ارشد حملونقل خاطرنشان میکند: در خط دوم متروی اصفهان، بیمارستان آیتالله کاشانی در مجاورت یکی از ایستگاههای مترو قرار گرفته و ایستگاه فلسطین نیز در قلب مراکز پزشکی خصوصی اصفهان واقع شده است؛ همچنین بیمارستانهای زهرای مرضیه و فیض نیز در نزدیکی ایستگاههای مترو قرار دارند که این موضوع میتواند بخشی از دسترسیها را آسان کند.
عموچی میگوید: با این وجود، حتی پس از بهرهبرداری کامل از ایستگاههای مترو، بخش عمده سفرهای درمانی به این مراکز همچنان با خودروهای شخصی انجام خواهد شد، زیرا شرایط جسمی بیماران و الزامهای درمانی، استفاده از حملونقل عمومی را برای بسیاری از آنان دشوار میکند.
وی ادامه میدهد: مناسبسازی فضاهای شهری برای افراد دارای معلولیت باید بهعنوان یک جریان دائمی در همه پروژههای شهری دنبال شود و هر زیرساخت جدید از جمله مترو نیز باید بر همین اساس طراحی و اجرا شود تا امکان استفاده برای همه شهروندان فراهم باشد.
کارشناس ارشد حملونقل تاکید میکند: با این حال، نمیتوان انتظار داشت تنها با مناسبسازی یک فضا، میزان استفاده افراد توانخواه بهویژه معلولان جسمی و حرکتی شدید، به شکل محسوسی افزایش پیدا کند، زیرا مسیر تردد این افراد از درِ منزل تا مقصد، از جمله بیمارستانها و مراکز درمانی، نیز باید بهطور کامل مناسبسازی شده باشد.
عموچی میگوید: هماکنون در حالی که ایستگاههای متروی اصفهان از وضعیت مناسبسازی مطلوبی برخوردار هستند، بسیاری از مراکز درمانی بهویژه مطب پزشکان هنوز از حداقل استانداردهای مناسبسازی برای دسترسی آسان افراد دارای معلولیت و توانخواهان برخوردار نیستند و این موضوع یکی از چالشهای مهم در تکمیل زنجیره دسترسی شهری محسوب میشود.
به گزارش ایمنا، تجربه بسیاری از شهرهای پیشرو جهان نشان میدهد که توسعه حملونقل عمومی زمانی به بالاترین کارآمدی خود میرسد که با نیازهای اساسی شهروندان بهویژه در حوزه سلامت، پیوند بخورد. اتصال مراکز درمانی به شبکه مترو، تنها به معنای کوتاهتر شدن مسیر دسترسی به بیمارستانها نیست، بلکه سرمایهگذاری بر امنیت، تابآوری و کیفیت زندگی شهروندان در بلندمدت محسوب میشود.
اصفهان با توسعه خطوط مترو و تکمیل شبکه حملونقل ریلی، فرصت مناسبی در اختیار دارد تا این زیرساخت را در خدمت ارتقای نظام سلامت شهری قرار دهد. برنامهریزی هماهنگ میان مدیریت شهری، دانشگاه علوم پزشکی و متولیان حملونقل میتواند زمینهساز شکلگیری شهری باشد که در آن دسترسی به خدمات درمانی، سریعتر، عادلانهتر و ایمنتر است؛ رویکردی که نهتنها در روزهای عادی، بلکه در شرایط بحرانی نیز ضامن تداوم خدمات حیاتی و افزایش تابآوری کلانشهر اصفهان خواهد بود.
نظر شما