به گزارش خبرگزاری ایمنا از زنجان، زنجان از نخستین روزهای محرم رنگ دیگری به خود میگیرد؛ شهری که در هر کوچه و خیابانش نوای «یا حسین» و «یا زینب» طنینانداز میشود و مردمش با تمام وجود، ارادت خود را به خاندان عصمت و طهارت(ع) به نمایش میگذارند.
اما در میان همه آیینهای عزاداری این شهر، روز یازدهم محرم حال و هوایی متفاوت دارد؛ روزی که هزاران عاشق داغدار از دور و نزدیک خود را به مسجد زینبیه اعظم زنجان میرسانند تا زیر بیرقهای رنگین این مسجد، در سوگ بزرگ بانوی صبر و استقامت، حضرت زینب کبری(س)، اشک ماتم بریزند و پیام نهضت عاشورا را بار دیگر در خیابانهای زنجان طنینانداز کنند.
دسته عزاداری زینبیه اعظم تنها یک مراسم مذهبی نیست؛ روایتی زنده از تاریخی چندصد ساله است که نسل به نسل و سینه به سینه به امروز رسیده است؛ زینبیه تاریخی است که آغاز آن به داستانی شگفتانگیز در دل زنجان قدیم بازمیگردد؛ زمانی که در محدوده دژ کهن شهر، باغچهای کوچک با بوتههای گل محمدی قرار داشت.
روایت میکنند صاحب این باغچه هر روز هنگام عبور از میان گلها، صدای نالهای جانسوز و زمزمه «یا زینب» را میشنید؛ صدایی که نه منبعی داشت و نه کسی آن را میدید. شبها نیز گویی نوری از میان همان گلهای محمدی به آسمان برمیخاست و فضای باغ را روشن میکرد.
روایت باغی که زینبیه شد
تکرار این اتفاق، صاحب باغ را به این باور رساند که این مکان نشانی از عنایت حضرت زینب(س) است. او تصمیم گرفت آن بخش از باغ را وقف عزاداری اهلبیت(ع) کند، در همانجا تکیهای بنا نهاد و نام آن را «زینبیه» گذاشت و از آن زمان نیز محلهای که باغ در آن قرار داشت، به نام زینبیه شناخته شد؛ نامی که تا امروز بر این بخش از شهر باقی مانده است.
به گفته حاج سجاد احمدپور، رئیس هیئت امنای سابق زینبیه اعظم زنجان اظهار این اتفاق میان سالهای ۱۰۲۰ تا ۱۰۲۲ هجری قمری رخ داده است. صاحب باغ تا پایان عمر، همه ساله در ایام محرم و صفر، به مدت دو ماه، این مکان را سیاهپوش میکرد و مراسم عزاداری حضرت سیدالشهدا(ع) را در آن برپا میداشت و پیش از وفات نیز وصیت کرد که این سنت هرگز متوقف نشود و هزینه برگزاری مراسم از درآمد همان باغچه تأمین شود؛ وصیتی که قرنهاست مردم زنجان آن را با عشق و اخلاص زنده نگه داشتهاند.
با گذشت زمان و افزایش شمار عزاداران، زینبیه نیز همگام با مردم رشد کرد. نخستین بازسازی این مکان در سال ۱۰۹۲ هجری قمری انجام شد و بنایی با تیرهای چوبی برپا شد.
حدود دو قرن بعد، بانویی خیر به نام زینبخانم هزینه تبدیل این تکیه به مسجد را بر عهده گرفت و در سال ۱۲۹۲ هجری قمری، زینبیه چهرهای تازه به خود گرفت.
سومین بازسازی اساسی نیز در سال ۱۳۹۵ هجری قمری، برابر با سال ۱۳۵۴ شمسی، با همت مردم زنجان و عاشقان اهلبیت(ع) انجام شد و مسجد به شکل امروزی درآمد. و در سالهای اخیر نیز برای پاسخگویی به حضور گسترده عزاداران، چهار باب از ساختمانهای مجاور خریداری و به مجموعه مسجد افزوده شد تا زینبیه بتواند پذیرای جمعیت بیشتری از دلدادگان خاندان پیامبر(ص) باشد.
امروز، مسجد زینبیه اعظم تنها یک بنای تاریخی نیست؛ قلب تپنده آیینهای عاشورایی زنجان است. هر سال، با فرارسیدن یازدهم محرم، سیل جمعیت از پیر و جوان، زن و مرد، کودک و سالخورده، زیر پرچمهای برافراشته این مسجد گرد هم میآیند.
اشکها، نوحهها، بیرقهای برافراشته و گامهایی که آرامآرام در مسیر عزاداری برداشته میشود، همگی گواه آن است که پیام عاشورا و رسالت حضرت زینب(س) همچنان زنده است؛ پیامی که بیش از چهار قرن است از دل زینبیه اعظم زنجان به گوش تاریخ میرسد و هر سال پرشورتر از گذشته در خیابانهای این شهر تکرار میشود.
اهمیت و جایگاه دسته عزاداری زینبیه اعظم زنجان تنها به پیشینه تاریخی و شکوه برگزاری آن محدود نمیشود، بلکه این آیین به عنوان یکی از ارزشمندترین میراثهای فرهنگی و مذهبی کشور نیز شناخته شده است.
در همین راستا، دسته عزاداری زینبیه اعظم زنجان در ششمین اجلاس سراسری شورای عالی سیاستگذاری ثبت کشور، با شماره ۷۲۲ در فهرست میراث فرهنگی ناملموس ایران به ثبت رسید.
ثبت ملی این آیین، مهر تأییدی بر اصالت، قدمت و نقش بیبدیل آن در حفظ فرهنگ عاشورایی و انتقال ارزشهای قیام امام حسین(ع) و پیامرسانی حضرت زینب(س) به نسلهای مختلف است.
آیینی که هر سال با حضور دهها هزار عزادار از زنجان و دیگر نقاط کشور برگزار میشود و نه تنها جلوهای از عشق و ارادت مردم به اهلبیت(ع) را به نمایش میگذارد، بلکه به عنوان بخشی از هویت تاریخی و مذهبی زنجان، جایگاهی ویژه در حافظه فرهنگی ایران یافته است.
فعالیت هزار خادم در زینبیه اعظم زنجان
عباس محمدی، رئیس هیئت امنای زینبیه اعظم زنجان با اشاره به تمهیدات اندیشیدهشده برای برگزاری باشکوه دسته عزاداری یازدهم محرم به خبرنگار ایمنا گفت: برنامهریزی برای این اجتماع عظیم از حدود دو ماه قبل آغاز شده و در این مدت جلسات متعددی با حضور هیئت امنا، مسئولان کارگروهها و دستگاههای اجرایی برگزار شده است.
وی با بیان اینکه هماهنگیهای لازم با نهادهای خدماترسان، امدادی، انتظامی و سایر دستگاههای مرتبط از هفتهها قبل انجام شده است، افزود: تمام اقدامات با هدف برگزاری هرچه منظمتر این آیین مذهبی و ارائه خدمات مطلوب به عزاداران صورت گرفته است.
محمدی از مشارکت گسترده خادمان در برگزاری این مراسم خبر داد و گفت: در سالجاری بیش از یک هزار و ۲۰۰ خادم افتخار خدمترسانی به عزاداران را بر عهده دارند که از این تعداد، یک هزار نفر در بخش آقایان و ۲۰۰ نفر در بخش بانوان فعالیت دارند.
وی گفت: امروز حدود ۱۲۰ دستگاه کارتخوان و صندوق نذورات ثابت و سیار در طول مسیر و نقاط مختلف مستقر شدهاند تا خیران و عزاداران بتوانند نذورات خود را بهصورت حضوری یا الکترونیکی پرداخت کنند که، نذورات مردمی در سه بخش جاری، عمرانی و فرهنگی هزینه میشود و علاوه بر برگزاری مراسم مذهبی، در اجرای برنامههای قرآنی، فرهنگی و فعالیتهای اجتماعی نیز مورد استفاده قرار میگیرد.
محمدی در پایان تأکید کرد: همه عوامل اجرایی، خادمان و دستاندرکاران با تمام توان تلاش میکنند تا اجتماع عظیم زینبیه امسال نیز همانند سالهای گذشته با نظم، شکوه و در شأن عزاداران حضرت سیدالشهدا(ع) برگزار شود.
به گزارش ایمنا، امروز، زینبیه اعظم زنجان تنها یک بنای تاریخی نیست؛ بلکه تجلیگاه پیوندی است که چهار قرن پیش میان باغبان آن باغ کوچک و حضرت زینب(س) بسته شد. هر سال، گامهای استوار عزاداران در یازدهم محرم و نوحههایی که از سینه هزاران عاشق برمیخیزد، گواهی است بر اینکه نهضت عاشورا در این شهر، نه با زمان که با عشق، روزبهروز زندهتر و پرشورتر میشود
نظر شما