به گزارش خبرگزاری ایمنا، حجتالاسلام علیرضا پناهیان در نهمین شب هیئت محبین اهلبیت (ع) با موضوع «راز و رمزهای تربیت دینی از منظر امام شهید» با تأکید بر ضرورت بازنگری در اهداف تربیتی نسل جدید اظهار کرد: اگر هدف تربیت را «قرب» و نزدیک شدن به حقیقت، خداوند و اولیای الهی قرار دهیم، مسیر رشد انسان آسانتر، عمیقتر و اثربخشتر خواهد شد.
وی افزود: جهان امروز به سمتی حرکت میکند که دین را تنها یک مجموعه اعتقادات نمیبیند، بلکه آن را بهعنوان یک روش زندگی مورد توجه قرار میدهند، همانگونه که فناوری، علم و ابزارهای نوین مرزهای جغرافیایی و فرهنگی را درنوردیدهاند، دین نیز در آینده بیش از پیش بهعنوان راهکاری برای زندگی بهتر شناخته خواهد شد.
این کارشناس مسائل دینی و تربیتی با اشاره به دیدگاه علامه طباطبایی درباره دین اضافه کرد: از منظر این اندیشمند بزرگ، دین تنها مجموعهای از احکام و عقاید نیست، بلکه روشی جامع برای زندگی انسان است؛ شهید سیدمحمدباقر صدر نیز معتقد بود باید مردم را به زیباییهای این سبک زندگی دعوت کرد حتی اگر هنوز همه باورهای دینی را نپذیرفته باشند.
پناهیان ادامه داد: اگر یک روانشناس منصف به تربیت دینی اصیل نگاه کند، آن را طرحی ارزشمند برای رشد شخصیت انسان خواهد یافت، زیرا در این نوع تربیت، هدف «قرب» و مسیر «تلاش و مراقبت» تعریف میشود و این نوع نگاه سبب میشود انسان کمتر گرفتار اضطراب، ناامیدی و غرور شود.
وی با بیان اینکه معیار اصلی در تربیت دینی، میزان تلاش و مراقبت انسان است، تصریح کرد: دین افراد را با یکدیگر مقایسه نمیکند و هرکس در شرایط خاص خود سنجیده میشود و خداوند بیش از نتیجه، به میزان تقوا، دقت و تلاش انسان توجه دارد؛ اگر چنین فضایی در مدارس و محیطهای تربیتی ایجاد شود زمینه رشد حقیقی نوجوانان و جوانان فراهم خواهد شد.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به نقش محبت در تربیت گفت: پس از خانواده، معلم مهمترین نقش را در نزدیک کردن دانشآموز به ارزشها ایفا میکند، به همین دلیل رفتارهایی همچون قهر، محروم کردن از محبت و برخوردهای تحقیرآمیز، از جمله شیوههای ضدتربیتی محسوب میشود.
پناهیان در ادامه به دو نوع نگرش نسبت به مفهوم قرب اشاره کرد و گفت: یک نگاه این است که انسان کارهای خوب انجام دهد تا به خدا نزدیک شود، اما نگاه عمیقتر آن است که فرد احساس کند از قبل مورد محبت و عنایت خداوند قرار گرفته و اکنون میخواهد پاسخ این محبت را بدهد؛ این نوع انگیزه قدرت بیشتری برای حرکت و رشد ایجاد میکند.
اگر انسان محبت خدا و اولیای الهی را درک کند، نگاهش به عبادت و بندگی متحول خواهد شد
وی با ذکر نمونهای از حضرت ابوالفضل العباس (ع) اظهار کرد: حضرت عباس(ع) به دنبال نزدیک شدن به امام حسین(ع) نبود، زیرا در اوج قرب قرار داشت و دغدغه او این بود که چگونه محبت امام خود را جبران کند؛ این سطح از معرفت و محبت، انرژی و انگیزهای بسیار فراتر از تلاش برای رسیدن به قرب ایجاد میکند.
این کارشناس مسائل دینی و تربیتی با انتقاد از بعضی برداشتهای رایج در دینداری گفت: گاهی تمام توجه ما بر این است که بگوییم «ما خدا و اهلبیت(ع) را دوست داریم»، درحالیکه کمتر به این حقیقت توجه میکنیم که آنها پیش از هر چیز ما را دوست داشتهاند و اگر انسان محبت خدا و اولیای الهی نسبت به خود را درک کند، نوع نگاهش به عبادت و بندگی متحول خواهد شد.
پناهیان افزود: در متون دعا و مناجات اهلبیت(ع) نیز بیش از آنکه سخن از اظهار عشق انسان به خدا باشد، سخن از شرمندگی در برابر لطف و محبت الهی است؛ بندگی حقیقی بر پایه شکرگزاری شکل میگیرد یعنی انسان احساس کند مورد لطف خدا قرار گرفته و اکنون میخواهد سپاسگزار این نعمت باشد.
تربیت صحیح بر پایه تقویت احساس عزت، محبوبیت و موفقیت شکل میگیرد
وی خودتحقیری را یکی از مهمترین آسیبهای تربیتی دانست و خاطرنشان کرد: شیطان بهطور معمول انسان را از مسیر احساس محبوبیت نزد خدا خارج میکند و بسیاری از افراد گمان میکنند تواضع یعنی خود را بیارزش، مطرود و نامحبوب بدانند، در حالی که این تصور نادرست است؛ انسان باید به خطاهای خود اعتراف کند اما همزمان بداند که نزد خداوند و اولیای الهی عزیز و محبوب است.
استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به تأثیر این نگرش در تربیت فرزندان گفت: جای تاسف است که گاهی والدین و مربیان ناخواسته احساس بیارزشی را به کودکان منتقل میکنند و جملاتی همچون «درس بخوان تا آدم شوی» یا «باید تلاش کنی تا ارزش پیدا کنی» ممکن است این پیام را منتقل کند که کودک اکنون هیچ ارزشی ندارد، در حالی که تربیت صحیح بر پایه تقویت احساس عزت، محبوبیت و موفقیت شکل میگیرد.
پناهیان مطالعه و انس با دعای عرفه امام حسین(ع) را راهکاری برای درمان احساس حقارت دانست و افزود: دعای عرفه سرشار از یادآوری نعمتها و محبتهای خداوند به انسان است؛ این دعا به انسان میآموزد که ضمن احساس تقصیر در برابر لطف الهی، هرگز خود را مطرود و بیارزش نبیند.
نظر شما