میراث قاجاری در سوگ حسین(ع)/ ضرب‌آهنگ عشق در رگ‌های کویر

دیروز پدران در این دایره ایستاده بودند و امروز فرزندان و نوه‌ها جای آن‌ها را گرفته‌اند. در هرمزآباد رفسنجان، دیوارها و آجرهای مسجد صاحب‌الزمان، شاهد تکرار یک عشق موروثی‌اند. آیین «جوش‌زنی» که از دوره قاجار به یادگار مانده است،تنها شکلی از عزاداری نیست، بلکه مدرسه تداوم سنت‌هاست.

به گزارش خبرگزاری ایمنا از کرمان، جوش‌زنی هرمزآباد، یکی از شاخص‌ترین آیین‌های محرم در شهرستان رفسنجان است که در مسجدی تاریخی متعلق به دوره قاجار برگزار می‌شود و قدمتی دست‌کم ۱۵۰ تا حدود ۲۰۰ ساله دارد.

هرمزآباد در ایام محرم به‌ویژه در روزهای نزدیک به عاشورا، میزبان جمعیتی گسترده از عزاداران است و بیش از ۱۳ هزار نفر در این آیین شرکت می‌کنند؛ این آیین در مسجد صاحب‌الزمان هرمزآباد، معروف به مسجد پایین ده، برگزار می‌شود که قدمت بنای آن و استمرار اجرای آیین در آن به جوش‌زنی هرمزآباد اصالتی تاریخی بخشیده است.

جوش‌زنی هرمزآباد، از نظر شکل اجرا با بسیاری از شیوه‌های رایج عزاداری تفاوت دارد. در این آیین، عزاداران به‌صورت حلقه‌ای و دایره‌وار گرد هم می‌آیند. حرکت جمعی، ضرب‌آهنگ نوحه، هماهنگی بدن‌ها و صدای یکپارچه عزاداران، فضایی می‌سازد که سوگوارانه و پرشور است.

واژه جوش‌زنی به همان تبدیل اندوه درونی مردم به جوشش جمعی برمی‌گردد و به نوعی در این مراسم، فرد در جمع حل می‌شود و عزاداری، صورتی گروهی و هماهنگ پیدا می‌کند؛ حلقه عزاداران، نمادی از وحدت، پیوند و برابری است و همه در کنار هم، با یک ریتم، یک صدا و یک نیت، سوگ امام حسین(ع) را زنده نگه می‌دارند.

در هرمزآباد، دیوارهای مسجد، صحن، ورودی‌ها و فضای گردهمایی عزاداران، همگی شاهد تکرار نسل‌به‌نسل این مراسم بوده‌اند و پدران و پدربزرگ‌هایی که روزی در حلقه‌های جوش‌زنی ایستاده‌اند، امروز جای خود را به فرزندان و نوه‌ها داده‌اند و همین انتقال نسلی، آیین را زنده نگه داشته است.

جوش‌زنی هرمزآباد، میراث زنده محرم در رفسنجان

همه باید به اندازه توان برای پاسداشت آیین‌های سنتی بکوشند

ابراهیم رضوی‌مقدم‌، دبیر آئین جوش‌زنی ایران به خبرنگار ایمنا می‌گوید: عزاداری‌ ها و نوحه سرایی‌ ها به منظور زنده نگهداشتن‌ قیام عاشورا برگزار می‌شود و برای جلوگیری از شبهات، همگی باید به اندازه توان برای پاسداشت این آیین‌ها تلاش کنند.

وی با بیان اینکه آیین جوش‌زنی هرمزآباد در سال ۱۳۹۴ در فهرست ملی میراث فرهنگی ناملموس کشور ثبت و در سال ۱۳۹۵ نیز از تمبر ثبت ملی آن رونمایی شد، می‌افزاید: آیین جوش زنی هرمزآباد در سال ۱۳۹۶در برج میلادتهران نیز اجرا شد و از آن سال همواره پیگیر بودیم تا در شهرها و استان های مختلف و حتی خارج از کشور برگزار شود.

دبیر آئین جوش‌زنی ایران با تأکید بر اینکه جوش‌زنی برآمدن جوشش از دل ما است، اضافه می‌کند: در این آیین، عزاداران با حلقه زدن در محوطه مساجد، تکایا و حسینیه‌ها و با حرکت دایره‌وار هم‌آهنگ با اشعار و نوحه‌هایی که توسط مداح خوانده می‌شود، به عزاداری و سینه‌زنی می‌پردازند.

وی ادامه می‌دهد: دغدغه من و دوستانم این بود که یک حرکت فرهنگی و مذهبی را در سطح استان و شهرستان داشته باشیم و به لطف خدا توانستیم این حرکت را در سال‌های بعد ادامه دهیم و هر ساله مراسم و سوگواره‌های مختلفی را در این زمینه برگزار کنیم.

رضوی‌مقدم با اشاره به اینکه هرمزآباد ۲۴ شهید در طول دوران دفاع مقدس تقدیم کرده است، تصریح می‌کند: هرساله مردم در قالب هیئت های مذهبی در ۱۰ روز نخست ماه محرم با پای پیاده و انجام سینه‌زنی و زنجیر زنی و نوحه‌سرایی به آرامگاه این شهدا می‌روند و با آن‌ها در رابطه با حفظ آرمان ها و ارزش‌های اسلامی تجدید میثاق می‌کنند.

به گزارش ایمنا، «امروز، جوش‌زنی هرمزآباد از مرزهای جغرافیایی یک روستا فراتر رفته و زمزمه‌هایی برای طنین‌انداز شدن در سطوح ملی و بین‌المللی دارد. اما فراتر از ثبت و ضبط‌های اداری، آنچه این آیین را بیمه می‌کند، همان تعهد قلبی مردمی است که هنوز هم با پای پیاده، مسیر هیئت‌ها را به سمت مزار ۲۴ شهید این دیار طی می‌کنند. تا زمانی که این دایره‌های متحدِ عزاداری در صحن مسجد «پایین‌ده» برپا باشد، آرمان‌های عاشورایی در هرمزآباد، نه تنها در کتاب‌ها که در ضرب‌آهنگ سینه‌های مردم جاری خواهد بود.

کد مطلب 982650

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.