به گزارش خبرگزاری ایمنا، حجتالاسلام علیرضا پناهیان در هشتمین شب هیئت محبین اهلبیت (ع) با موضوع «راز و رمزهای تربیت دینی از منظر امام شهید» با تاکید بر ضرورت توجه به «نیت» به عنوان یکی از مهمترین ارکان رشد انسان اظهار کرد: هدف اصلی تربیت در نگاه دینی، رساندن انسان به مقام قرب الهی است و تمام برنامهها، مهارتها، آموزشها و فعالیتهای تربیتی باید در راستای تحقق این هدف قرار گیرند.
وی با بیان اینکه در بسیاری از نظامهای تربیتی، مهارتها و موفقیتهای ظاهری به عنوان هدف معرفی میشود، افزود: در تربیت اسلامی، مهارتها تنها ابزار هستند و ارزش آنها زمانی مشخص میشود که در مسیر تقرب به خداوند مورد استفاده قرار گیرد و انسان برای رسیدن به کمال و رشد حقیقی آفریده شده است و اگر هدف اصلی زندگی فراموش شود، حتی موفقیتهای بزرگ نیز نمیتواند سعادت واقعی را برای او به ارمغان آورد.
این استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: باید از همان سالهای نخست زندگی به فرزندان یادآوری شود که مقصد نهایی انسان، نزدیک شدن به خداوند است، زیرا اگر این حقیقت در ذهن و قلب کودک جای بگیرد، بسیاری از رفتارها و انتخابهای او معنا و جهت پیدا خواهد کرد.
پناهیان عنوان کرد: یکی از خلأهای جدی تربیتی در خانوادهها و مراکز آموزشی، بیتوجهی به مسئله نیت است و اغلب والدین و مربیان بر ظاهر رفتارها تمرکز میکنند، در حالی که ارزش حقیقی اعمال انسان به نیت او وابسته است؛ ممکن است دو نفر عمل یکسانی انجام دهند، اما به دلیل تفاوت در نیت، ارزش و اثر معنوی کار آنها بسیار متفاوت باشد.
وی اضافه کرد: والدین میتوانند پس از انجام یک رفتار مثبت از سوی فرزند خود، به جای تمرکز صرف بر تشویق، از او بپرسند که با چه انگیزه و نیتی این کار را انجام داده است؛ همین پرسش ساده میتواند کودک را وارد مرحلهای جدید از رشد فکری و معنوی کند و او را با جهان درونی خود آشنا سازد.
«نیّت»، روح اعمال انسان است
کارشناس مسائل دینی و تربیتی با تأکید بر اینکه نیت، روح اعمال انسان است، خاطرنشان کرد: اگر عملی بدون نیت الهی انجام شود، همچون هواپیمایی است که به جای قرار گرفتن بر باند پرواز، در یک نمایشگاه قرار داده شده باشد؛ هواپیما برای پرواز ساخته شده و عمل انسان نیز برای تعالی و رشد معنوی آفریده شده است و نیت همان عاملی است که به اعمال انسان قدرت پرواز میبخشد.
پناهیان با اشاره به اینکه بخش قابل توجهی از رشد معنوی انسان در حوزه نیت شکل میگیرد، افزود: بسیاری از مردم در طول زندگی کمتر به نیتهای خود توجه میکنند، زیرا جامعه نیز به طور عمده بر رفتارهای ظاهری تمرکز دارد؛ در محیط خانواده، مدرسه، اداره و اجتماع، افراد به طور معمول بر نتیجه اعمال قضاوت میشوند، در حالی که خداوند پیش از هر چیز به نیت انسان نظر دارد.
وی تاکید کرد: اگر والدین تنها رفتار ظاهری فرزندان را مورد توجه قرار دهند و آنها را با مفهوم نیت آشنا نکنند، فرزندانی سطحینگر تربیت خواهند کرد؛ یکی از مهمترین راههای عمیق شدن شخصیت کودکان و نوجوانان، آشنا کردن آنها با مفهوم نیت و انگیزههای درونی است.
توجه به نیاز کودکان برای تکیه بر یک قدرت برتر
این استاد حوزه و دانشگاه گفت: کودک در سالهای ابتدایی زندگی، پدر و مادر را قدرتمندترین موجودات جهان میداند، اما به تدریج متوجه محدودیتهای آنها میشود و در این مرحله، به دنبال تکیهگاهی فراتر از پدر و مادر میگردد و این بهترین فرصت برای معرفی خداوند به او است.
پناهیان عنوان کرد: یکی از دلایل اهمیت آموزش نماز به کودکان نیز همین مسئله است، نماز تنها یک تکلیف عبادی نیست، بلکه راهی برای آشنا شدن کودک با قدرتی بینهایت و پناهگاهی مطمئن است و کودک باید درک کند که خداوند بزرگترین تکیهگاه او در زندگی است و میتواند در همه شرایط به او اعتماد کند.
وی با بیان اینکه مهمترین نیاز کودک احساس امنیت است، گفت: بسیاری تصور میکنند کودک بیش از هر چیز به محبت نیاز دارد، در حالی که آنچه در عمق وجود او اهمیت دارد، احساس امنیت است.
کارشناس مسائل دینی و تربیتی خاطرنشان کرد: امنیت عاطفی، روانی و معنوی زمانی شکل میگیرد که کودک به وجود قدرتی برتر و حامی اطمینان پیدا کند؛ ایمان به خداوند میتواند این احساس امنیت را در بالاترین سطح فراهم کند.
مؤمن میتواند با نیت الهی، سادهترین فعالیتهای زندگی خود را به عبادت تبدیل کند
پناهیان با استناد به روایات اسلامی، اخلاص در نیت را مهمترین عامل تقرب انسان به خداوند دانست و افزود: در کلمات امیرالمؤمنین علی(ع) و دیگر معصومان(ع)، بارها بر این حقیقت تأکید شده است که نزدیکی انسان به خداوند با اخلاص در نیت محقق میشود و هرچه نیت انسان خالصتر باشد، مسیر رشد و تعالی او نیز هموارتر خواهد شد.
وی تاکید کرد: پیامبر اکرم(ص) حتی برای امور روزمره همچون خوابیدن، غذا خوردن و استراحت کردن نیز سفارش به نیت کردهاند، ازینرو انسان مؤمن میتواند با نیت الهی، سادهترین فعالیتهای زندگی خود را به عبادت تبدیل کند و از آن برای رشد معنوی بهره ببرد.
این استاد حوزه و دانشگاه گفت: نوجوانان و جوانان از ظرفیت بالایی برای خیالپردازی و آرمانخواهی برخوردارند و اگر این ظرفیت به درستی هدایت شود، میتواند آنان را به سمت اهداف متعالی سوق دهد؛ بسیاری از شهدا و شخصیتهای بزرگ تاریخ، پیش از آنکه به جایگاههای بلند دست پیدا کنند، در درون خود نیتها و آرمانهای بزرگی را پرورش داده بودند.
پناهیان عنوان کرد: در منطق دینی، گاهی یک نیت خالص میتواند ارزشی فراتر از بسیاری از اعمال ظاهری داشته باشد؛ خداوند نیتهای پاک و خالص بندگان را حفظ میکند و بر اساس آنها به انسان پاداش میدهد، از این رو، نباید نقش نیت را در ساختن شخصیت و سرنوشت انسان دستکم گرفت.
وی گفت: اگر خانوادهها، مربیان و فعالان فرهنگی بتوانند فرهنگ توجه به نیت را در میان کودکان و نوجوانان نهادینه کنند، بخش مهمی از فرایند تربیت دینی محقق خواهد شد؛ انسان از طریق اصلاح نیت، اخلاص در عمل، پناه بردن به خداوند و تقویت آرمانهای الهی میتواند مسیر رشد و کمال را با سرعت بیشتری طی کند و به جایگاه حقیقی خود در نظام آفرینش نزدیک شود.
نظر شما