به گزارش خبرگزاری ایمنا، ماه محرم که از راه میرسد، خوزستان به یکی از متفاوتترین جلوهگاههای عزاداری حسینی در کشور تبدیل میشود، در این استان که اقوام مختلف قرنها در کنار یکدیگر زیستهاند، آیینهای سوگواری نیز رنگ و بویی متنوع و در عین حال ریشهدار پیدا کرده است. مراسمی که از نسلهای گذشته به یادگار مانده است و همچنان با همان شور و حرارت در کوچهها، حسینیهها و مضیفهای شهرها و روستاها جریان دارد.
در مناطق عربنشین استان، نوای نوحههای عربی از روزهای نخست محرم در فضا طنینانداز میشود، دستههای عزاداری با نظمی خاص در خیابانها به حرکت درمیآیند و عزاداران با اجرای شیوه سنتی «ردّه» یا سینهزنی عربی، ارادت خود را به امام حسین(ع) و یارانش ابراز میکنند. هماهنگی عزاداران و نوحههایی که گاه قدمتی چند ده ساله دارند، جلوهای متفاوت از فرهنگ عاشورایی خوزستان را به نمایش میگذارد.
در کنار این آیینها، «مضیف»ها جایگاهی ویژه دارند، سازههایی سنتی که در فرهنگ عربی نماد مهماننوازی به شمار میرود و در ایام محرم و صفر به محلی برای گردهمایی عزاداران، برپایی مراسم مذهبی و اطعام مردم تبدیل میشوند. در این روزها بسیاری از خانوادهها با گشادهرویی درهای مضیفهای خود را به روی عزاداران میگشایند و سنت دیرینه پذیرایی از میهمانان امام حسین(ع) را زنده نگه میدارند.
در شهرهای تاریخی دزفول و شوشتر نیز محرم با آیینهایی همراه است که ریشه در تاریخ چندصد ساله این مناطق دارد؛ حرکت دستههای عزاداری در بافتهای قدیمی شهر، نوحههای محلی و حضور گسترده مردم در حسینیههای تاریخی، فضایی معنوی و کمنظیر ایجاد میکند. بسیاری از این مراسم نسل به نسل منتقل و امروزه به بخشی از میراث ناملموس فرهنگی منطقه تبدیل شدهاند.
شبهای تاسوعا و عاشورا اوج این شور و دلدادگی است. خیابانها و میدانهای شهرها مملو از جمعیتی میشود که برای زنده نگه داشتن یاد حماسه کربلا گرد هم آمدهاند. در برخی مناطق نیز مشعلگردانی و حمل علمهای بزرگ و نمادین، جلوهای ویژه به مراسم میبخشد و یادآور پیام روشن عاشورا در طول تاریخ است.
این حال و هوا با پایان دهه نخست محرم فروکش نمیکند. با نزدیک شدن به اربعین حسینی، خوزستان بار دیگر در کانون توجه قرار میگیرد. مرزهای شلمچه و چذابه به مسیر عبور میلیونها زائر تبدیل میشوند و هزاران موکب مردمی در شهرها و جادههای استان به خدمترسانی مشغول میشوند. موکبهایی که نماد فرهنگ سخاوت و مهماننوازی مردم خوزستان هستند و هر ساله میزبان زائرانی از ایران و کشورهای مختلف میشوند.
آیینهای عزاداری محرم و صفر در خوزستان تنها مجموعهای از مراسم مذهبی نیست؛ بلکه روایت زندهای از تاریخ، فرهنگ و باورهای مردمی است که عشق به امام حسین(ع) را در تار و پود زندگی خود جای دادهاند. روایتی که هر سال با آغاز محرم دوباره جان میگیرد و در میان نخلستانها، مضیفها، حسینیهها و مسیرهای اربعین، جلوهای تازه از فرهنگ عاشورایی ایران را به نمایش میگذارد.
مضیفهای حسینی
یکی از شاخصترین جلوههای عزاداری در مناطق عربنشین خوزستان، برپایی مضیف است. مضیفها مکانهایی سنتی برای پذیرایی از عزاداران هستند که در ایام محرم و صفر به کانونهای عزاداری، اطعام و گردهمایی مردم تبدیل میشوند.
مراسم «رَدّه» یا سینهزنی عربی
در شهرهایی همچون اهواز، حمیدیه، سوسنگرد، هویزه و شادگان، عزاداران بهصورت حلقهای یا صفوف منظم گرد هم میآیند و با نوحههای عربی و حرکات هماهنگ سینهزنی میکنند. این شیوه عزاداری که به «ردّه» معروف است، از مهمترین آیینهای محرم در خوزستان به شمار میرود.
مَشعلگردانی
در برخی مناطق، بهویژه در شبهای تاسوعا و عاشورا، مراسم مشعلگردانی برگزار میشود. عزاداران مشعلهای روشن را در میان دستههای عزاداری حمل میکنند که نمادی از روشن نگه داشتن پیام عاشورا و یاد کاروان امام حسین(ع) است.
عَلَمگردانی
بسیاری از هیئتهای خوزستان دارای علمهای بزرگ و تزئینشده هستند. حمل این علمها در دستههای عزاداری جایگاه ویژهای دارد و مردم با احترام خاصی از آنها استقبال میکنند.
نوحهخوانی به زبان عربی
نوحههای عربی خوزستان از شهرت فراوانی برخوردارند. این نوحهها که اغلب با اشعار حماسی و سوزناک همراه هستند، نسل به نسل منتقل شده و بخشی از هویت فرهنگی مردم منطقه را تشکیل میدهند.
مراسم «یزله»
«یزله» نوعی رجزخوانی و حماسهسرایی جمعی در میان عربهای خوزستان است که در برخی مراسم عزاداری اجرا میشود. این آیین ضمن حفظ فضای سوگواری، بر مفاهیمی چون وفاداری، شجاعت و ایثار یاران امام حسین(ع) تأکید دارد.
آیینهای دزفول و شوشتر
در شهرهای تاریخی دزفول و شوشتر، عزاداریها با قدمتی چندصدساله برگزار میشود. حرکت دستههای سنتی، نوحههای محلی، حمل پرچمها و برگزاری مراسم ویژه در حسینیههای قدیمی از ویژگیهای این مناطق است.
در ماههای محرم و صفر انواع نذریهای محلی از جمله قیمه، شله، آش، حلیم و غذاهای سنتی عربی میان عزاداران توزیع میشود و اطعام عزاداران یکی از مهمترین جلوههای مشارکت مردمی در این ایام است.
به گزارش ایمنا، خوزستان بهعنوان دروازه اصلی تردد زائران اربعین از مرزهای چذابه و شلمچه، در ایام اربعین حال و هوای ویژهای پیدا میکند. موکبهای مردمی در سراسر استان به پذیرایی از میلیونها زائر میپردازند و فرهنگ مهماننوازی مردم خوزستان در این ایام جلوهای خاص پیدا میکند.
محرم و صفر در خوزستان تنها یک آیین مذهبی نیست؛ بلکه تلفیقی از ایمان، فرهنگ بومی، همبستگی اجتماعی و میراث تاریخی مردمانی است که قرنهاست یاد و نام عاشورا را با شیوههای خاص خود زنده نگه داشتهاند.
نظر شما