نصف‌جهان بر مدار محرم؛ از سیاه‌پوشی معابر تا خیزش مردمی

اصفهان همزمان با آغاز دهه نخست محرم، وارد فصل تازه‌ای از حیات فرهنگی و اجتماعی خود شده است؛ فصلی که در آن فضاسازی گسترده شهری، سیاه‌پوش شدن معابر، فعالیت مواکب و برگزاری اجتماعات مردمی، سیمای شهر را به نمایشگاهی از نمادهای عاشورایی و جلوه‌های مشارکت اجتماعی تبدیل کرده است.

به گزارش خبرگزاری ایمنا، شهرها تنها مجموعه‌ای از خیابان‌ها، میدان‌ها و ساختمان‌ها نیستند، بلکه در بزنگاه‌های تاریخی، فرهنگی و اجتماعی به بستری برای بازتاب باورها، ارزش‌ها و هویت جمعی شهروندان تبدیل می‌شوند.

برخی مناسبت‌ها چنان در تار و پود فرهنگ جامعه ریشه دوانده‌اند که حضور آن‌ها تنها در مراسم و آیین‌ها خلاصه نمی‌شود و سیمای شهر نیز به زبان گویای آن مناسبت‌ها بدل می‌شود. در چنین روزهایی، فضای عمومی شهر روایتگر مفاهیمی است که نسل‌های مختلف آن را از گذشته تا امروز حفظ کرده‌اند.

با آغاز ایام سوگواری، چهره شهر آرام آرام دگرگون می‌شود و نشانه‌های بصری جدیدی در نقاط مختلف نمایان می‌شود؛ این تغییرات تنها یک فضاسازی مناسبتی نیست، بلکه نوعی بازنمایی فرهنگی محسوب می‌شود که تلاش دارد مفاهیم معنوی و ارزش‌های اجتماعی را در معرض دید عموم قرار دهد. شهر در این ایام به یک رسانه بزرگ تبدیل می‌شود که هر خیابان و میدان آن حامل پیامی فرهنگی و هویتی است.

فضاهای عمومی در چنین مناسبت‌هایی نقشی فراتر از کارکردهای روزمره پیدا می‌کنند. معابر شهری، میدان‌ها، پل‌ها و محورهای اصلی به صحنه‌ای برای نمایش همبستگی اجتماعی و تعلق فرهنگی تبدیل می‌شوند.

شهروندان در کنار فعالیت‌های روزمره خود با نشانه‌هایی روبه‌رو می‌شوند که آن‌ها را به تأمل در مفاهیم عمیق انسانی و اخلاقی دعوت می‌کند و پیوندی میان زندگی امروز و میراث فرهنگی جامعه برقرار می‌سازد.

در این میان، هنر شهری جایگاهی ویژه پیدا می‌کند. استفاده از ظرفیت‌های بصری برای انتقال مفاهیم فرهنگی و ارزشی، یکی از مؤثرترین شیوه‌های ارتباط با افکار عمومی است. رنگ‌ها، نمادها، المان‌ها و آثار هنری می‌توانند بدون نیاز به کلمات، پیام‌هایی ماندگار را به مخاطبان منتقل کنند و فضای شهر را به بستری برای گفتگو میان گذشته و حال تبدیل سازند.

یکی از ویژگی‌های مهم مناسبت‌های فرهنگی و مذهبی، مشارکت گسترده مردم در برگزاری آن‌ها است؛ این مشارکت نه تنها در قالب حضور در آیین‌ها و مراسم جلوه پیدا می‌کند، بلکه در شکل‌گیری فضای شهری نیز نقش مهمی دارد و شهروندان با حضور فعال خود، به بخشی از فرایند هویت‌بخشی به شهر تبدیل می‌شوند و در کنار نهادهای مختلف، نقش مؤثری در حفظ و ترویج ارزش‌های فرهنگی ایفا می‌کنند.

نصف‌جهان در مدار محرم؛ از سیاه‌پوشی معابر تا خیزش مردمی

مدیریت شهری در چنین شرایطی وظیفه‌ای فراتر از ارائه خدمات معمول بر عهده دارد. ایجاد هماهنگی میان نیازهای اجرایی، تأمین زیرساخت‌های لازم برای برگزاری برنامه‌ها و فراهم‌کردن شرایط مناسب برای حضور مردم، بخشی از مسئولیت‌هایی است که به شکل مستقیم بر کیفیت برگزاری مناسبت‌های فرهنگی تأثیر می‌گذارد. این نقش زمانی پررنگ‌تر می‌شود که گستره فعالیت‌ها در سطح شهر افزایش پیدا کند.

حمایت از برنامه‌های مردمی یکی از مهم‌ترین جلوه‌های همکاری میان نهادهای شهری و جامعه محسوب می‌شود. تجربه نشان داده است که هرچه این تعامل گسترده‌تر باشد، میزان مشارکت عمومی نیز افزایش می‌یابد و فضای فرهنگی شهر پویاتر می‌شود. در واقع، موفقیت رویدادهای فرهنگی بیش از هر چیز به همدلی میان مردم و نهادهای خدمت‌رسان وابسته است.

شهرهای تاریخی به دلیل پیشینه فرهنگی خود، ظرفیت ویژه‌ای برای بازتاب مفاهیم اجتماعی و اعتقادی دارند. در این شهرها، معماری، هنر و فضاهای عمومی با حافظه تاریخی مردم پیوند خورده‌اند و همین موضوع موجب می‌شود که مناسبت‌های فرهنگی جلوه‌ای عمیق‌تر و تأثیرگذارتر پیدا کنند. این ویژگی سبب شده است که بسیاری از آیین‌های ریشه‌دار در چنین شهرهایی با شکوه و ماندگاری بیشتری برگزار شوند.

از سوی دیگر، نمادهای بصری نقش مهمی در انتقال مفاهیم دارند. انسان‌ها بخش زیادی از پیام‌های محیطی را از طریق مشاهده دریافت می‌کنند و به همین دلیل طراحی و جانمایی عناصر شهری می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر درک عمومی از یک مناسبت داشته باشد. هر نماد و هر عنصر بصری می‌تواند حامل روایتی باشد که در ذهن مخاطب ماندگار می‌شود.

نصف‌جهان در مدار محرم؛ از سیاه‌پوشی معابر تا خیزش مردمی

خدمات ویژه شهرداری اصفهان به عزاداران حسینی در دهه اول محرم

محمدعلی خبوشانی، دستیار و مشاور شهردار اصفهان در امور هیئات مذهبی و مساجد با اشاره به تدابیر مدیریت شهری برای محرم سال جاری به خبرنگار ایمنا اظهار می‌کند: سال جاری هم شهرداری اصفهان همگام و همراه با هیئات مذهبی و عموم مردم عزاداری که هر ساله در این ایام برای اهل بیت علیهم السلام به‌ویژه حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام سنگ تمام می‌گذارند، تدابیری را در نظر گرفته است که محرمی متفاوت و با شور در سطح شهر اصفهان برگزار شود.

وی با اشاره به ویژگی خاص محرم سال جاری ادامه می‌دهد: ویژگی محرم سال جاری این است که ما در فقدان ناباورانه قائد شهیدمان حضرت آیت‌الله العظمی شهید خامنه‌ای هستیم، عزیزی که خودشان به عنوان ولی‌امر مسلمین جهان همه ساله ایام محرم را گرامی می‌داشتند، در حسینیه‌شان روضه برپا می‌کردند و خودشان در جلسات حضور پیدا می‌کردند.

دستیار و مشاور شهردار اصفهان در امور هیئات مذهبی و مساجد با تاکید بر گرامیداشت یاد شهدا تاکید می‌کند: سال جاری محرم را در فقدان و شهادت ایشان به سر می‌بریم و باید به‌صورت ویژه یاد و خاطره ایشان و همه شهدای مظلوم جنگ آمریکایی-صهیونیستی را گرامی بداریم.

خبوشانی با اشاره به برگزاری آیین سیاه‌پوشی شهر می‌گوید: ما با حضور شهردار اصفهان، تنی چند از اعضای شورای اسلامی شهر و تعداد زیادی از پیرغلامان و پیشکسوتان هیئات مذهبی و ذاکرین اهل بیت علیهم السلام، به‌صورت نمادین و برای پنجمین سال متوالی آیین ویژه‌ای را تحت عنوان آغاز سیاه‌پوشی شهر اصفهان برگزار کردیم.

وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده اضافه می‌کند: به‌صورت نمادین و با دستور شهردار اصفهان، تمام میادین، معابر و گذرهای اصلی و فرعی شهر سیاه‌پوش شد و به احترام این ایام نمادهایی نیز در سطح شهر نصب شده و تزییناتی متناسب با این ایام انجام گرفته است.

دستیار و مشاور شهردار اصفهان در امور هیئات مذهبی و مساجد با اعلام آمادگی برای برگزاری برنامه‌های ویژه خاطرنشان می‌کند: ما آماده هستیم که با همکاری و همراهی هیئات مذهبی و قشرهای مختلف مردم، برنامه‌های ویژه‌ای را در این ایام برگزار کنیم.

خبوشانی با اشاره به فعالیت مواکب در سطح شهر می‌گوید: مواکبی که بیش از ۱۰۰ شب است در سطح شهر اصفهان و در سطح میادین و معابر میدانداری می‌کنند، مورد پشتیبانی شهرداری اصفهان قرار دارند و قرار است در این دهه با ویژه‌برنامه‌هایی در سطح شهر و میادین و معابر، حضور پرشور مردم، دستجات عزاداری و قافله‌های عزاداری را داشته باشیم.

اجتماع بزرگ «یوم‌الحسین(ع)» در اصفهان هم‌زمان با عاشورای حسینی برگزار می‌شود

وی با اشاره به برنامه ویژه روز عاشورا ادامه می‌دهد: تا روز عاشورا که آن هم به‌صورت ویژه برنامه داریم، عصر روز عاشورا تحت عنوان اجتماع عظیم «یوم‌الحسین(ع)» با حضور گسترده قشرهای مختلف مردم به‌ویژه جوانان عزیزمان در میدان امام حسین(ع) که متبرک به نام نامی حضرت است، به‌صورت ویژه اجتماع عظیم عزاداران را خواهیم داشت.

دستیار و مشاور شهردار اصفهان در امور هیئات مذهبی و مساجد با اشاره به خدمات شهرداری به هیئات تاکید می‌کند: مواکب، ایستگاه‌های صلواتی و مجموعه‌هایی که در اختیار مردم است و با مجوزهایی که از طرف شهرداری صادر شده، هیئات خودشان میداندار هستند و ما هم در کنار این عزیزان هستیم.

خبوشانی با تشریح خدمات حمل‌ونقلی می‌گوید: در بحث حمل‌ونقل عمومی، اتوبوسرانی ما تقریباً به‌صورت رایگان قافله‌های عزاداری را شب‌ها جابجا می‌کند و در مسیرهای مختلف نقل و انتقالشان را انجام می‌دهد.

وی با اشاره به خدمات ایمنی و نظارتی اضافه می‌کند: واحد کنترل و نظارت و سازمان آتش‌نشانی تمام مباحث ایمنی تکایا، حسینیه‌ها و مواکب را چک کرده‌اند و در کنار هیئات عزیز به‌صورت شبانه‌روزی در حال ارائه خدمات هستند.

دستیار و مشاور شهردار اصفهان در امور هیئات مذهبی و مساجد با اشاره به سایر بخش‌های خدمت‌رسان خاطرنشان می‌کند: همکاران ما در حوزه روابط عمومی در بحث تبلیغات شهری و میدانی در خدمت هیئات هستند و سازمان زیباسازی و حوزه‌های آذین‌بندی شهر نیز به همین شکل فعال هستند.

خبوشانی می‌گوید: همه مدیران حوزه شهری به دستور شهردار اصفهان تمام قد در خدمت هیئات مذهبی و مردم هستند تا مراسم عزاداری ویژه‌ دهه اول محرم با شکوه و عظمت خاص برگزار شود.

نصف‌جهان در مدار محرم؛ از سیاه‌پوشی معابر تا خیزش مردمی

اجرای گسترده فضاسازی و آذین‌بندی محرم در اصفهان با شعار «ما ملت امام حسینیم»

حمید قنادنیا، مدیرعامل سازمان زیباسازی شهرداری اصفهان با اشاره به اجرای گسترده برنامه‌های فضاسازی و آذین‌بندی شهری همزمان با دهه اول محرم به خبرنگار ایمنا می‌گوید: با هدف ایجاد فضای متناسب با ایام عزاداری سید و سالار شهیدان، مجموعه‌ای از اقدامات فرهنگی و بصری در نقاط مختلف شهر اجرا شده است تا جلوه‌ای از ارادت شهروندان اصفهانی به فرهنگ عاشورا در سیمای شهر نمایان شود.

وی با اشاره به نصب پرچم‌های عمودی در سطح شهر ادامه می‌دهد: در این راستا بیش از ۲ هزار پرچم عمودی با شعار «ما ملت امام حسینیم، ما ملت شهادتیم» در رینگ سرداران و سایر محورهای اصلی شهر نصب شده است.

مدیرعامل سازمان زیباسازی شهرداری اصفهان با اشاره به آذین‌بندی معابر شهری تاکید می‌کند: آذین‌بندی و فضاسازی معابر شهری با استفاده از ریسه‌های پارچه‌ای و پرچم‌های آویز خیابانی در سطح مناطق مختلف شهر انجام شده و تلاش شده است تا جلوه‌ای متناسب با حال و هوای ایام محرم در فضاهای شهری ایجاد شود.

قنادنیا با اشاره به نصب ابرپرچم‌ها و تغییر پرچم میدان حج می‌گوید: پنج ابرپرچم در نقاط مختلف شهر نصب و پرچم عرضی میدان حج نیز متناسب با ایام سوگواری حضرت اباعبدالله الحسین (ع) تغییر یافته است.

وی با اشاره به حمایت از هیئات و موکب‌های عزاداری اضافه می‌کند: بخشی از اقدامات این سازمان در ایام محرم به پشتیبانی از موکب‌ها و مجموعه‌های مردمی اختصاص یافته است تا فضاسازی محیطی مراسم عزاداری با کیفیت مطلوب‌تری انجام شود.

مدیرعامل سازمان زیباسازی شهرداری اصفهان در پایان خاطرنشان می‌کند: تلاش شده است با بهره‌گیری از ظرفیت‌های هنری و تبلیغات محیطی، پیام فرهنگ ایثار، شهادت و قیام عاشورا در سطح شهر بیش از پیش نمود پیدا کند.

نصف‌جهان در مدار محرم؛ از سیاه‌پوشی معابر تا خیزش مردمی

به گزارش ایمنا، آنچه سیمای شهر را در مناسبت‌های فرهنگی متمایز می‌سازد، تلفیق هنر، هویت و مشارکت اجتماعی است. این سه عنصر در کنار یکدیگر می‌توانند فضایی خلق کنند که علاوه بر زیبایی بصری، حامل پیام‌های ماندگار فرهنگی و انسانی باشد و شهر را به بستری برای انتقال ارزش‌های مشترک تبدیل کند.

فضاهای شهری در مناسبت‌های فرهنگی تنها نقش یک پس‌زمینه را ایفا نمی‌کنند بلکه خود به بخشی از روایت اجتماعی تبدیل می‌شوند. بهره‌گیری از ظرفیت‌های هنری و مشارکت مردمی در کنار برنامه‌ریزی مدیریت شهری، می‌تواند بستری فراهم کند که مفاهیم فرهنگی با زبانی ماندگار و تأثیرگذار به جامعه منتقل شود.

هرگاه شهر بتواند ارزش‌های فرهنگی و معنوی جامعه را در سیمای خود بازتاب دهد، به رسانه‌ای زنده و پویا تبدیل خواهد شد. چنین شهری نه تنها میزبان آیین‌ها و مناسبت‌ها است بلکه خود بخشی از روایت آن‌ها می‌شود و با هر نشانه و هر تصویر، پیام هویت، همبستگی و فرهنگ را به نسل‌های امروز و فردا منتقل می‌کند.

کد مطلب 980529

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.