به گزارش خبرگزاری ایمنا، فرماندهان شهید جنگ دوازده روزه را میتوان در روایت همرزمانشان شناخت؛ در خاطراتی که از روزهای سخت جنگ هشت ساله باقیمانده و در جزئیاتی که کمتر در روایتهای رسمی دیده میشود. سپهبد شهید پاسدار محمد باقری از جمله همین چهرههاست؛ فرماندهای که نامش برای افکار عمومی بیشتر با سالهای مسئولیت در عالیترین سطح فرماندهی نیروهای مسلح شناخته میشود، اما ریشه شخصیت و تفکر او در همان سالهای پرالتهاب دفاع مقدس اول شکل گرفت؛ در میدانهایی که نسل فرماندهان جنگ در کنار یکدیگر رشد کردند و تجربه اندوختند.
برای شناخت رئیس شهید ستاد کل نیروهای مسلح به سراغ سیدمرتضی حسامزاده رفتیم؛ از رزمندگان باسابقه دفاع مقدس که از نخستین نیروهای اصفهانی بود که با آغاز جنگ تحمیلی راهی جبهههای جنوب شد. حسامزاده از همرزمان شهید حاجحسین خرازی در لشکر امام حسین(ع)، شهید محمدرضا زاهدی در لشکر قمر بنیهاشم و از نزدیکان بسیاری از فرماندهان نامآشنای جنگ بوده است، اما خود را تنها «سرباز نظام جمهوری اسلامی و سرباز ولایت» معرفی میکند و تمایلی ندارد از مسئولیتها و نقشهایش در سالهای دفاع مقدس و پس از آن سخنی به میان آورد.
آشنایی او با شهید محمد باقری به همان سالهای نخست جنگ بازمیگردد؛ آشنایی که در طول سالها ادامه پیدا کرد و به یک رفاقت میان آنان انجامید. حسامزاده در این گفتوگو از ویژگیهای شخصیتی شهید باقری، سبک زندگی ساده و اخلاقمدار او، توجه ویژهاش به همرزمان قدیمی و همچنین از سنتی سخن میگوید که این فرمانده شهید سالها به آن پایبند بود؛ ارسال هدیهای معنوی در آغاز سال نو برای رزمندگانی که روزگاری در جبههها در کنار هم جنگیده بودند.
او همچنین در این گفتوگو به نکتهای مهم اشاره میکند؛ اینکه بسیاری از فرماندهان دفاع مقدس در مکتبی تربیت شدند که بنیان آن در جلسات و دیدارهای اخلاقی با رهبر شهید انقلاب شکل گرفته بود؛ فرماندهانی که در کنار مهارت نظامی از نظر اخلاقی نیز در همان مکتب رشد پیدا کردند و همین تربیت بود که به گفته او، روحیه تواضع، اخلاص و مسئولیتپذیری را در میان آنان شکل داد.
گفتوگوی پیش رو علاوه بر روایت خاطراتی از سالهای جنگ به تحلیل حسامزاده از حوادث سالهای اخیر نیز میپردازد؛ از جنگ دوازده روزه و تلاش دشمن برای ضربهزدن همزمان به فرماندهی و دانش دفاعی کشور تا تداوم ساختار فرماندهی پس از شهادت فرماندهان ارشد و تأثیری که به گفته او بعدها در جنگ رمضان نیز خود را نشان داد؛ جایی که ساختاری مبتنی بر تجربه، آموزش و جانشینپروری توانست حتی در دشوارترین شرایط نیز انسجام خود را حفظ کند.
ایمنا: نخستین آشنایی شما با شهید محمد باقری چگونه شکل گرفت؟
حسامزاده: آشنایی من با شهید محمد باقری به سالهای دفاع مقدس بازمیگردد. آن زمان بسیاری از جوانان از شهرهای مختلف برای دفاع از کشور راهی جبههها میشدند و ما هم از اصفهان به خوزستان رفتیم. در همان فضا و در جریان فعالیتهای عملیاتی بود که با ایشان آشنا شدم.
از همان ابتدا مشخص بود که ایشان ذهنی دقیق و منظّم دارد. در حوزه اطلاعات عملیات فعالیت میکرد و در همان سالها هم به دلیل دقت نظر و قدرت تحلیل شناخته میشد. این آشنایی در طول سالها ادامه پیدا کرد و ارتباط ما بعد از جنگ هم برقرار بود.
ایمنا: شهید باقری پس از شهادت برادرشان، شهید حسن باقری، مسئولیتهای مهمی در حوزه اطلاعات عملیات برعهده گرفتند. نقش ایشان را در این حوزه چگونه ارزیابی میکنید؟
حسامزاده: شهید محمد باقری یکی از نیروهای برجسته و صاحبنظر در حوزه اطلاعات عملیات بود. بعد از شهادت شهید حسن باقری نیز این مسئولیتها را با جدیت ادامه داد. اطلاعات عملیات در جنگ یکی از حساسترین بخشهاست، چرا که بسیاری از تصمیمهای مهم عملیاتی بر اساس همین اطلاعات گرفته میشود. ایشان در این حوزه توانمندی خاصی داشت و در طراحی و برنامهریزی عملیاتها نقش مهمی ایفا میکرد.
در کنار فرماندهانی همچون سرلشکر شهید غلامعلی رشید از جمله فرماندهانی بود که در هدایت و طراحی عملیاتها نقش مؤثری داشتند.
ایمنا: از نظر شخصیتی، مهمترین ویژگی شهید باقری چه بود؟
حسامزاده: به نظر من مهمترین ویژگی ایشان سادگی و تواضع بود. با وجود جایگاه مهمی که داشت، هیچوقت ادعایی نداشت. زندگی بسیار سادهای داشت و خودش و خانوادهاش هم همینگونه زندگی میکردند. برای مسائل مادی ارزش خاصی قائل نبود. در کنار این موضوع، احترام به دیگران نیز در رفتار ایشان بسیار پررنگ بود. برایش تفاوتی نداشت فرد مقابل چه جایگاهی دارد؛ با همه با احترام برخورد میکرد و به نیروهای تحت امر خود شخصیت میداد.
ایمنا: گفته میشود شهید باقری توجه ویژهای به نیروهای زیرمجموعه خود داشتند. شما این موضوع را چگونه دیدید؟
حسامزاده: بله، این موضوع کاملاً درست است. ایشان همیشه تلاش میکردند شرایط نیروهایی که در میدان مسئولیت دارند بهتر شود. به رفاه و مشکلات نیروها توجه داشتند و معتقد بودند کسانی که مسئولیت دفاع از کشور را برعهده دارند باید از حداقلهای مناسب زندگی برخوردار باشند. ایشان حتی برای دوره دو ساله سربازی نیز برنامه داشتند و دورههای مهارتآموزی به ابتکار این شهید برای سربازان برگزار شد تا آنها پس از پایان این دو سال حداقل از یک مهارت برخوردار باشند و با تلاشهای ایشان حقوق سربازان افزایش پیدا کرد.
ایمنا: در دوران ریاست ایشان بر ستادکل نیروهای مسلح چه تغییرات مهمی ایجاد شد؟
حسامزاده: یکی از مهمترین نکات در دوره مسئولیت ایشان توجه به تقویت ساختارهای دفاعی کشور در حوزههای مختلف بود. توسعه توان دریایی کشور، توجه به امنیت خلیج فارس و دریای عمان و همچنین حمایت از برنامههای هوافضا و توسعه توان پهپادی از جمله محورهایی بود که با جدیت دنبال شد. امروز بخش مهمی از توان پهپادی جمهوری اسلامی ایران که به عنوان یکی از مؤلفههای مهم قدرت دفاعی کشور شناخته میشود، نتیجه روندی است که در آن سالها با برنامهریزی دقیق دنبال شد.
یکی از ویژگیهای مهم ایشان روحیه حضور در میدان بود. فرماندهای نبود که تنها از پشت میز تصمیمگیری کند. چه در دوران دفاع مقدس و چه در سالهای بعد، تمایل داشت از نزدیک در صحنه حضور داشته باشد. بازدید از مناطق عملیاتی، حضور در خطوط مقدم یا سفر به مناطق حساس امنیتی بخشی از همین روحیه میدانی بود. یک بار در یکی از بازدیدهای ایشان از مناطق کویری کشور به مدت دو هفته همراه ایشان شده و از نزدیک شاهد تلاشها و دقت شهید برای افزایش توان دفاعی کشور بودم.
ایمنا: با وجود جایگاه بالای فرماندهی، گفته میشود شهید باقری ارتباط نزدیکی با مردم داشتند. این ویژگی را چگونه توضیح میدهید؟
حسامزاده: ایشان واقعاً شخصیت مردمی داشت. با وجود آنکه در بالاترین سطح فرماندهی قرار داشت، هیچگاه خود را پشت تشریفات اداری پنهان نمیکرد. در سفرها و دیدارهای مختلف، مردم به راحتی میتوانستند با او ارتباط برقرار کنند. برخوردش بسیار صمیمی و متواضعانه بود. همین ویژگی باعث شده بود که در میان نیروهای مسلح و همچنین در میان مردم از احترام و محبوبیت خاصی برخوردار باشد. از نظر اخلاق فردی نیز بسیار دقیق بود. صداقت، راستگویی و امانتداری در رفتار او کاملاً مشهود بود.
ایمنا: گفته میشود بسیاری از فرماندهان شهید علاوه بر تجربه نظامی از نظر اخلاقی، شبیه به هم بودند، گویا در مکتبی مشترک تربیت شده بودند. این موضوع را چگونه توضیح میدهید؟
حسامزاده: بله، این نکته بسیار مهم است. بسیاری از فرماندهان شهید در محضر رهبر شهید انقلاب تربیت شده بودند، ایشان علاوه بر هدایت سیاسی و مدیریتی در برخی جلسات با فرماندهان درباره مسائل اخلاقی نیز سخن میگفتند. این جلسات و آن نگاه تربیتی تأثیر زیادی در شکلگیری شخصیت فرماندهان داشت. به همین دلیل بسیاری از فرماندهان ما در کنار تواناییهای نظامی از نظر اخلاقی نیز بسیار متواضع و سادهزیست بودند. شهید محمد باقری هم از جمله همین فرماندهان بود.
ایمنا: شما به ارتباط خود با شهید باقری پس از دفاع مقدس اول هم اشاره کردید. آیا خاطرهای از دیدارهای بعد از جنگ دارید؟
حسامزاده: بله،در یکی از دیدارهایی که با ایشان داشتم، خاطرهای از شهید حسن باقری تعریف کردم که خود شهید محمد باقری هم از آن اطلاع نداشت. ما در بستان بودیم. شهید حسن باقری پیشنهادی داده بود که رزمندگان با تسبیح ذکر بگویند، اما نه ذکرهای معمول؛ بلکه این جمله را تکرار کنند که «ما از تیر و ترکش نمیترسیم». هدف این بود که رزمندگان در شرایط سخت میدان جنگ روحیه خود را حفظ کنند و بدون ترس عمل کنند. زمانی که این خاطره را تعریف کردم، شهید باقری با دقت گوش میداد و برایش جالب بود.
ایمنا: در جریان جنگ دوازده روزه، دشمن تلاش کرد فرماندهان ارشد کشور را هدف قرار دهد. تحلیل شما از آن اتفاقات چیست؟
حسامزاده:در جنگ دوازده روزه در واقع دو هدف بهطور همزمان مورد حمله قرار گرفت؛ یکی فرماندهی و دیگری دانش. کسانی هدف قرار گرفتند که سالها در شکلگیری توان دفاعی و بازدارندگی کشور نقش داشتند. تصور طراحان این حملات این بود که اگر چند فرمانده ارشد همزمان حذف شوند، ساختار تصمیمگیری و فرماندهی کشور دچار اختلال میشود. اما اتفاقی که رخ داد نشان داد این تصور اشتباه بوده است. در همان ساعات نخست، رهبر انقلاب با انتصاب فرماندهان جدید اجازه ندادند خللی در ساختار فرماندهی ایجاد شود. به این ترتیب روند تصمیمگیری و مدیریت میدان بدون وقفه ادامه پیدا کرد و نیروهای مسلح انسجام خود را حفظ کردند.
ایمنا: تجربه جنگ دوازده روزه بعدها در جنگ رمضان به کار آمد، نظر شما چیست؟
حسامزاده: بله، به نظر من یکی از مهمترین نتایج آن اتفاقات همین بود. سالها تجربه جنگ، آموزش نیروها و تربیت جانشینان باعث شده بود ساختاری شکل بگیرد که وابسته به یک یا چند فرد نباشد.همین ساختار بعدها در جنگ رمضان نیز خود را نشان داد. با وجود اینکه در همان ساعات اولیه آن جنگ، رهبر عزیز انقلاب به شهادت رسیدند، اما تنها حدود نیم ساعت بعد نیروهای مسلح ما پاسخ کوبندهای به اسرائیل و کشورهایی که پایگاههای نظامی آمریکا در آنها قرار داشت، دادند. این مسئله نشان داد که ساختار دفاعی کشور بر پایه تجربه، آموزش و جانشینپروری شکل گرفته و میتواند حتی در سختترین شرایط نیز به کار خود ادامه دهد.
نظر شما