به گزارش خبرگزاری ایمنا، سیاهچالهها دهههاست یکی از اسرارآمیزترین اجرام کیهانی به شمار میروند، اما پژوهش تازهای از دانشمندان دانشگاه گوته فرانکفورت دیدگاه متفاوتی را مطرح کرده است. بر اساس این مطالعه، برخی ستارههای بسیار پرجرم در پایان عمر خود ممکن است به جای تبدیل شدن به سیاهچاله، جهانی کوچک و مستقل در دل خود ایجاد کنند؛ فرآیندی که میتواند مانع فروپاشی کامل ستاره شود.
درک این نظریه از پایان زندگی ستارههای عظیم آغاز میشود. این ستارهها انرژی خود را از همجوشی هستهای تأمین میکنند، اما زمانی که سوخت آنها به پایان میرسد، فشار ناشی از واکنشهای هستهای دیگر قادر به مقابله با نیروی گرانش نیست. در نتیجه، ستاره تحت وزن خود فرو میریزد و طبق نظریههای رایج، سرانجام به سیاهچاله تبدیل میشود.
با این حال، مفهوم سیاهچالهها همواره پرسشهای بنیادی فراوانی را در فیزیک مطرح کرده است. مهمترین آنها به «تکینگی» بازمیگردد؛ نقطهای که در آن جرم عظیمی در فضایی تقریباً صفر فشرده میشود و قوانین شناختهشده فیزیک دیگر قادر به توصیف شرایط نیستند. علاوه بر این، افق رویداد سیاهچالهها هرگونه اطلاعات و نور را از دسترس ناظران خارج میکند و مطالعه آنها را دشوار میسازد.
گراواستار؛ جایگزینی برای سیاهچالهها
برای حل این چالشها، برخی فیزیکدانان سالهاست ایده وجود اجرامی به نام «گراواستار» را مطرح کردهاند. این اجرام از نظر جرم و چگالی شباهت زیادی به سیاهچالهها دارند، اما برخلاف آنها فاقد تکینگی و افق رویداد هستند.
در مدل گراواستار، بخش داخلی جسم به جای ماده فوقفشرده، از انرژی تاریک پر شده است؛ همان نیروی مرموزی که تصور میشود عامل انبساط شتابدار جهان باشد. انرژی تاریک فشاری رو به بیرون ایجاد میکند که میتواند در برابر نیروی گرانش مقاومت کرده و از فروپاشی کامل ستاره جلوگیری کند.
تولد یک جهان جدید در دل ستاره
اکنون «دنیل یامپولسکی» و «لوچیانو رتزولا» از دانشگاه گوته فرانکفورت مدلی ارائه کردهاند که نحوه شکلگیری گراواستار را توضیح میدهد. آنها معتقدند زمانی که ستاره در آستانه تبدیل شدن به سیاهچاله قرار میگیرد، شرایطی مشابه لحظات آغازین جهان پدید میآید.
بر اساس این نظریه، در اعماق ستاره در حال فروپاشی یک جهان کوچک متولد میشود؛ جهانی که شباهتهایی به مهبانگ یا «بیگ بنگ» دارد. همانگونه که انرژی تاریک موجب انبساط کیهان کنونی شده است، در این جهان تازه نیز همین نیرو باعث گسترش فضا میشود.
انبساط این جهان نوظهور نیرویی رو به بیرون ایجاد میکند که با گرانش مقابله کرده و مانع تشکیل سیاهچاله میشود. نتیجه نهایی، ایجاد تعادلی پایدار میان ماده فروپاشیده ستاره و جهان در حال انبساط داخلی است؛ ساختاری که فیزیکدانان آن را گراواستار مینامند.
بازنگری در سرنوشت ستارههای عظیم
پژوهشگران تأکید میکنند که این نظریه به معنای رد وجود سیاهچالهها نیست. سیاهچالهها همچنان سادهترین و پذیرفتهشدهترین توضیح برای سرنوشت بسیاری از ستارههای پرجرم به شمار میروند. با این حال، مطالعه گزینههای جایگزین میتواند به درک بهتر رفتار ماده در چگالیهای فوقالعاده بالا کمک کند؛ شرایطی که هنوز شناخت کاملی از آنها وجود ندارد.
«لوچیانو رتزولا» معتقد است تاریخ علم بارها نشان داده که برخی ایدههای عجیب و غیرمتعارف در نهایت به نظریههای پذیرفتهشده تبدیل شدهاند. به همین دلیل، بررسی سناریوهای جایگزین نهتنها ضروری، بلکه بخشی جداییناپذیر از پیشرفت علم است.
پنجرهای تازه به رازهای کیهان
اگر این مدل در آینده با شواهد رصدی یا نظری بیشتری پشتیبانی شود، میتواند نگاه دانشمندان به یکی از بنیادیترین پدیدههای کیهان را تغییر دهد. در چنین تصویری، پایان زندگی برخی ستارهها نه با تولد یک سیاهچاله، بلکه با آغاز جهانی جدید همراه خواهد بود؛ جهانی که شاید هرگز نتوان آن را مستقیماً مشاهده کرد، اما میتواند در دل یک ستاره در حال مرگ به حیات خود ادامه دهد.
نظر شما