به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، آبخیزها (Watersheds) شریانهای حیاتی هر منطقه شهری هستند که سلامت نهرها، رودخانهها، سفرههای آب زیرزمینی و اکوسیستمهای آبی را تضمین میکنند. با تشدید تغییرات اقلیمی، رشد سریع شهرنشینی و افزایش پدیدههای آبوهوایی همچون سیلابهای ناگهانی، حفاظت از این مناطق به یکی از اولویتهای اساسی برنامهریزی شهری تبدیل شده است. نادیده گرفتن مدیریت آبخیزها نهتنها خسارات جانی و مالی ناشی از سیل و فرسایش را افزایش میدهد، بلکه به آلودگی منابع آب و نابرابری در آسیبپذیری محلهها دامن میزند.
در این میان، شهر آستین در ایالت تگزاس آمریکا گامی بلند در این زمینه برداشته است. شورای شهر آستین بهتازگی برنامه ۱۰ ساله باران تا رود (Rain to River) را تصویب کرده است. این برنامه راهبردی که توسط اداره حفاظت از آبخیزهای آستین تدوین شده، ۳۰ سال تجربه حفاظت از آبخیزها را با نیازهای امروز جامعه پیوند میزند تا آیندهای مقاومتر ساخته شود و پاسخی جامع به سه چالش اصلی رشد انفجاری جمعیت، تغییر اقلیم و نابرابریهای دیرینهای است که بعضی محلهها را بیش از دیگران در معرض سیل، فرسایش و آلودگی آب قرار میدهد.
ایده اصلی این برنامه آن است که هر قطره باران بخشی از یک چرخه پیوسته است. در شهرهای مدرن، آسفالت، ساختمانها و توسعه شهری باعث میشوند آب باران بهسرعت به رواناب تبدیل شود و سیلاب، فرسایش و آلودگی ایجاد کند. برنامه Rain to River تلاش میکند کل این مسیر را از محل بارش تا ورود به رودخانهها مدیریت کند تا آب به جای تبدیل شدن به تهدید، به یک منبع پایدار برای شهر تبدیل شود.
این برنامه همچنین بر گسترش شبکههای پایش و جمعآوری دادههای محیطی تکیه دارد. استفاده از ایستگاههای بارانسنجی، حسگرهای سنجش سطح آب، سامانههای پایش کیفیت آب و فناوریهای نوین سنجش از دور، امکان رصد لحظهای شرایط آبوهوایی و وضعیت منابع آبی را فراهم میکند. دادههای حاصل از این شبکهها نهتنها در پیشبینی سیلاب و صدور هشدارهای زودهنگام کاربرد دارند، بلکه برای ارزیابی سلامت اکوسیستمهای آبی و سنجش میزان اثربخشی پروژههای حفاظت از آبخیز نیز مورد استفاده قرار میگیرند.
هر آستین هزاران کیلومتر شبکه زهکشی، صدها حوضچه کنترل سیلاب، پل، آبگذر و سایر تأسیسات مرتبط با مدیریت آب را در اختیار دارد که نگهداری مؤثر آنها نقش مهمی در کاهش خطرات اقلیمی ایفا میکند. در قالب برنامه «باران تا رود»، برای این زیرساختها بانک اطلاعاتی جامعی ایجاد میشود تا وضعیت فنی، عمر مفید، سطح خطرپذیری و نیازهای تعمیر و نگهداری آنها بهصورت مستمر پایش شود. این رویکرد به شهر اجازه میدهد به جای واکنش به خرابیها و خسارتهای ناشی از حوادث، از طریق تعمیرات و نگهداری پیشگیرانه از بروز بسیاری از مشکلات جلوگیری کند.
نکته برجسته در این برنامه، رویکرد مشارکتی آن است. هزاران شهروند طی چند سال از طریق نظرسنجی، رویدادهای محلی و مشارکت با سازمانهای مردمی، بهویژه گروههایی که پیشتر در برنامهریزی شهری نادیده گرفته شده بودند، نظرات خود را ارائه دادهاند. حاصل این فرایند، برنامهای است که تحلیل علمی را با تجربه زیسته ساکنان تلفیق میکند. برنامه «باران تا رود» بر سه رکن استوار است:
- محوریت جامعه (تقویت اعتماد و آمادگی در برابر حوادث)
- نوآوری مشترک (مدرنسازی دادهها و مدیریت پیشگیرانه زیرساخت)
- حکمرانی مسئولانه (شفافیت و جبران آسیبهای گذشته)
نظر شما