مرتضی جعفری در گفتوگو با خبرنگار ایمنا درباره ورود خود به این حرفه اظهار کرد: به دلایلی نتوانستم تحصیلاتم را ادامه دهم. در دوران نوجوانی روزی به دیدن دوستانم در میدان امام (نقش جهان) رفتم. آنها در کارگاههای صنایع دستی مشغول شاگردی بودند و همانجا بهتدریج به این حرفه علاقهمند شدم. فضای کار، هنرمندان و افرادی که در این حوزه فعالیت میکردند برایم جذاب بود و احساس کردم با انسانهای قابل اعتماد و ارزشمندی روبهرو هستم؛ به همین دلیل مسیر زندگیام را در این حرفه پیدا کردم.
وی افزود: از ۱۳ سالگی وارد حرفه قلمکاری شدم و اکنون حدود ۵۷ سال است که در این حوزه فعالیت میکنم. ۱۰ سال به شاگردی پرداختم و پس از آن به محل سکونتم در خورزوق بازگشتم و فعالیت مستقل خود را آغاز کردم. اکنون ۴۷ سال است که در این شهر کارگاه قلمکاری دارم و به تولید و توسعه این هنر مشغول هستم.
این تولیدکننده صنایع دستی ادامه داد: در حال حاضر حدود ۳۰ نفر بهصورت مستقیم و بین پنج تا هفت نفر نیز بهصورت غیرمستقیم در مجموعه تولیدی ما مشغول به کار هستند.
جعفری با اشاره به بازارهای صادراتی محصولات خود گفت: حدود ۹۰ درصد تولیدات کارگاه ما صادر میشود. خوشبختانه محصولاتمان در بازارهای خارجی شناخته شده است و نزدیک به ۲۰ سال است که به ژاپن صادرات داریم. طرف تجاری ما یک ایرانی مقیم ژاپن است و جالب اینکه با وجود دو دهه همکاری، تاکنون یکدیگر را از نزدیک ملاقات نکردهایم. تمام این همکاری و مبادلات بر پایه اعتماد شکل گرفته و ادامه یافته است.
وی در پاسخ به این پرسش که برای افزایش استقبال مردم از صنایع دستی چه باید کرد، اظهار داشت: قابلیتهای قلمکاری بسیار گسترده است. ما میتوانیم انواع محصولات پارچهای از جمله پرده، سفره، کیسه نان و بسیاری از اقلام کاربردی دیگر را با هنر قلمکاری تولید کنیم. یکی از مهمترین مزیتهای این محصولات استفاده از پارچههای صددرصد طبیعی است. این سؤال مطرح است که چرا سفره یا کیسه نان خانوادههای ایرانی قلمکار نباشد؟ یا چرا در ادارات به جای پردههای کرکرهای از پردههای قلمکار استفاده نشود؟ این محصولات علاوه بر زیبایی، گرما را کمتر جذب میکنند و حاصل هنر هنرمندان ایرانی هستند.
وی ادامه داد: ما علاوه بر پارچه، روی نمد نیز قلمکاری کردهایم و حتی روی زیلو نیز این هنر را اجرا میکنیم. بخشی از این محصولات به کشورهایی همچون کانادا و استرالیا صادر شده است. به اعتقاد من اگر تولیدکنندگان بتوانند محصولات خود را متناسب با نیازها و سلیقههای روز بازار طراحی کنند و بدانند مشتری چه میخواهد، استقبال مردم از صنایع دستی نیز افزایش خواهد یافت.
این هنرمند با اشاره به جایگاه جهانی قلمکاری ایران گفت: هندوستان نیز در حوزه قلمکاری فعالیت گستردهای دارد، اما زمانی که به این کشور سفر کردم و از نزدیک فرآیند تولید آنها را دیدم، به آنها گفتم قلمکاری شما حداقل یک قرن از قلمکاری ایران عقبتر است و جالب اینکه خودشان نیز این موضوع را تأیید کردند.
جعفری افزود: امروز کیفیت محصولات قلمکاری ایران به سطح بسیار مطلوبی رسیده است. رنگ محصولات ما کاملاً ثابت است و حتی در شستوشو با ماشین لباسشویی نیز از بین نمیرود. علاوه بر این، طرحها، رنگبندیها و جلوههای بصری محصولات نیز بهروز شدهاند. من به واسطه سالها فعالیت صادراتی، شناخت دقیقی از سلیقه بازارهای مختلف دارم و میدانم مشتریان فرانسه، آلمان، ایتالیا یا چین چه رنگها و طرحهایی را میپسندند. با این حال توسعه فعالیت در این بازارها نیازمند حمایتهای جدی است.
وی درباره چالشهای پیش روی تولیدکنندگان صنایع دستی تصریح کرد: با وجود تمام مشکلات، کارگاه ما همچنان فعال است و هیچگاه تولید را متوقف نکردهایم؛ اما بدون تردید اگر حمایت بیشتری وجود داشته باشد، مسیر فعالیت هموارتر خواهد شد و امکان افزایش ظرفیت تولید نیز فراهم میشود. صنایع دستی ایران در بازارهای جهانی حرفهای زیادی برای گفتن دارد، اما در داخل کشور آنگونه که شایسته است مورد حمایت قرار نمیگیرد.
این تولیدکننده خاطرنشان کرد: اگر بار دیگر فرصت انتخاب شغل داشته باشم، باز هم همین حرفه را انتخاب میکنم، زیرا واقعاً عاشق این کار هستم. با این حال نمیتوان از مشکلات و چالشهای موجود چشمپوشی کرد. موضوعاتی همچون بیمه کارگران، مالیات و هزینههای جانبی فشار زیادی بر تولیدکنندگان وارد میکند. در حالی که با اصلاح برخی قوانین میتوان شرایط را برای فعالان صنایع دستی بسیار بهتر کرد.
وی ادامه داد: ایران حدود ۳۰۰ رشته صنایع دستی ثبتشده در یونسکو دارد، اما با وجود این ظرفیت بزرگ، در حوزه معرفی و تبلیغات بینالمللی عملکرد مطلوبی نداشتهایم و بسیاری از مردم جهان هنوز شناخت کافی از هنر دست هنرمندان ایرانی ندارند.
جعفری با اشاره به دیگر مشکلات تولیدکنندگان صنایع دستی گفت: علاوه بر مواردی که اشاره شد، نوسانات شدید قیمتها و وجود واسطهها در تأمین مواد اولیه نیز از چالشهای جدی این حوزه است. امروز قراردادها را با قیمت روز منعقد میکنیم، اما تا زمان اجرای قرارداد، قیمت مواد اولیه به اندازهای افزایش پیدا میکند که محاسبات مالی، هزینهها و حتی حاشیه سود تولیدکننده را تحت تأثیر قرار میدهد. اگر صنایع دستی مورد حمایت قرار نگیرد، بهتدریج بسیاری از هنرمندان و تولیدکنندگان این حوزه از فعالیت کنارهگیری خواهند کرد.
وی افزود: یکی از آرزوهای من راهاندازی موزهای در اصفهان برای نمایش قالبهای قدیمی قلمکاری است؛ قالبهایی ارزشمند که برخی از آنها به دوران صفویه بازمیگردد. همچنین دوست داشتم باغی از گیاهان رنگزا ایجاد شود؛ مجموعهای که هم برای بازدید گردشگران و فعالیتهای علمی مناسب باشد، هم دانشگاهها بتوانند از آن بهره ببرند و هم مواد اولیه مورد نیاز هنرمندان را تأمین کند. من بسیاری از این گیاهان را بهخوبی میشناسم، اما حجم بالای مشغلههای تولید و نبود حمایتهای لازم باعث شده فرصت پرداختن به چنین ایدههایی فراهم نشود.
این هنرمند در پایان تأکید کرد: متأسفانه بسیاری از همکاران ما به دلیل مشکلات و چالشهای موجود انگیزهای برای ادامه فعالیت ندارند و به فکر ترک این حرفه افتادهاند. اگر صنایع دستی بیش از این مورد بیتوجهی قرار گیرد، بهتدریج بخشی از این هنر و میراث ارزشمند به فراموشی سپرده خواهد شد.
نظر شما