به گزارش خبرگزاری ایمنا، ادبیات پایداری و مقاومت در چهار دهه گذشته توانسته گنجینهای ارزشمند از خاطرات، زندگینامهها، روایتهای تاریخی و آثار پژوهشی را پیرامون شهدا، ایثارگران و قهرمانان این سرزمین تولید کند، اما بسیاری از این آثار پس از انتشار، کمتر فرصت حضور در میدان فرهنگ و هنر را پیدا کردهاند. در چنین شرایطی، طرح «آیینه در آیینه» با هدف تبدیل آثار مکتوب حوزه مقاومت به نمایشنامه و تولیدات نمایشی شکل گرفت؛ طرحی که به گفته اصغر گروسی، نمایشنامهنویس و کارگردان تئاتر، تلاش دارد قهرمانان واقعی ایران را از میان صفحات کتابها به صحنه تئاتر و در برابر نسل جوان بیاورد.
اصغر گروسی در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با اشاره به اهداف این طرح اظهار کرد: یکی از دغدغههای اصلی ما این بود که کتابهایی که در حوزه ادبیات پایداری، دفاع مقدس و مقاومت توسط نهادهای مختلف فرهنگی تولید میشوند، پس از انتشار چه سرنوشتی پیدا میکنند. بسیاری از این آثار ارزشمند در نهایت به آرشیوها سپرده میشوند؛ در حالی که ظرفیت بالایی برای تبدیل شدن به آثار نمایشی و ارتباط با مخاطب امروز دارند.
وی افزود: در مجموعه «آیینه در آیینه» تلاش کردیم با تشکیل یک اتاق فکر تخصصی، آثار شاخص حوزه مقاومت، ایثار و هویت ایرانی را شناسایی کنیم. در این مسیر صدها کتاب بررسی شد و در نهایت تعدادی از آثار برگزیده در اختیار نمایشنامهنویسان حرفهای قرار گرفت تا بر اساس آنها نمایشنامه تولید شود.
این نمایشنامهنویس با تأکید بر اهمیت اقتباس در هنر نمایش گفت: در سراسر دنیا اقتباس یک شیوه معتبر و شناختهشده برای خلق آثار هنری است. حتی در مهمترین رویدادهای سینمایی و نمایشی جهان برای آثار اقتباسی جوایز مستقل در نظر گرفته میشود، اما در کشور ما هنوز این حوزه آنگونه که باید جدی گرفته نشده است.
وی ادامه داد: اقتباس به معنای تکرار یا کپیبرداری نیست، بلکه نوعی بازآفرینی هنرمندانه است. یک نویسنده میتواند با تکیه بر یک رمان، زندگینامه، روایت تاریخی یا حتی یک خاطره کوتاه، اثری تازه خلق کند که مخاطب امروز با آن ارتباط برقرار کند.
گروسی با اشاره به ظرفیتهای گسترده ادبیات و تاریخ ایران خاطرنشان کرد: ما از نظر منابع فرهنگی و تاریخی جزو غنیترین کشورهای جهان هستیم. از شاهنامه فردوسی و آثار سعدی و حافظ گرفته تا زندگی شخصیتهای بزرگی همچون ملاصدرا، شهید آیتالله دستغیب و دهها چهره تأثیرگذار دیگر، همگی ظرفیت تبدیل شدن به آثار نمایشی را دارند.
وی افزود: هدف ما تنها رجوع به چهرههای شناختهشده نیست. در سراسر ایران قهرمانانی وجود دارند که شاید کمتر درباره آنها سخن گفته شده باشد. بسیاری از شهدا، رزمندگان و شخصیتهای اثرگذار انقلاب اسلامی و دفاع مقدس هنوز به درستی به نسل جدید معرفی نشدهاند و این یک خلأ جدی فرهنگی است.
این کارگردان تئاتر با بیان اینکه امروز بیش از هر زمان دیگری به الگوسازی برای نسل جوان نیاز داریم، گفت: یکی از پرسشهای جدی این است که چرا نوجوانان ما شخصیتهای تخیلی غربی را به خوبی میشناسند، اما بسیاری از قهرمانان واقعی کشور خود را نمیشناسند؟ مشکل این نیست که ما قهرمان نداریم؛ مشکل این است که نتوانستهایم آنها را با زبان مناسب برای نسل جدید روایت کنیم.
گروسی تصریح کرد: امروز فرزندان این سرزمین نیازمند شناخت الگوهای واقعی هستند، الگوهایی که برای دفاع از کشور، آرمانها و ارزشهای خود از جانشان گذشتهاند. اگر این قهرمانان را به درستی معرفی نکنیم، طبیعی است که نسل جدید به سراغ الگوهایی برود که رسانههای جهانی برای او ساختهاند.
وی با اشاره به نقش هنر در انتقال مفاهیم فرهنگی و ارزشی اظهار داشت: هنر بهویژه تئاتر، یکی از مؤثرترین ابزارهای انتقال مفاهیم است. یک نمایش خوب میتواند تأثیری ماندگارتر از بسیاری از شیوههای تبلیغی داشته باشد. به همین دلیل معتقدم حوزه فرهنگ و هنر باید بیش از گذشته در خدمت معرفی قهرمانان ملی و تبیین مفاهیم مقاومت قرار گیرد.
این کارگردان تئاتر در بخش دیگری از سخنان خود به اهمیت ادبیات شفاهی در این طرح اشاره کرد و گفت: بخشی از آثار تولیدشده در «آیینه در آیینه» بر اساس خاطرات و روایتهای شفاهی شکل گرفت. بسیاری از این خاطرات هرگز فرصت تبدیل شدن به کتاب را پیدا نمیکنند و پس از مدتی در میان اسناد و آرشیوها به فراموشی سپرده میشوند؛ در حالی که همین روایتهای کوتاه نیز ظرفیت بالایی برای تبدیل شدن به آثار نمایشی دارند.
گروسی افزود: در همین راستا تعدادی نمایش خیابانی بر اساس خاطرات کوتاه رزمندگان و روایتهای شفاهی تولید شد که با استقبال مخاطبان نیز همراه بود. این تجربه نشان داد که حتی یک خاطره کوتاه نیز میتواند دستمایه خلق یک اثر هنری اثرگذار باشد.
وی درباره نتایج اجرای این طرح نیز گفت: تعدادی از نمایشهای تولیدشده در جشنوارههای مختلف حضور یافتند و موفق به کسب جوایز شدند، همچنین اجرای عمومی آثار در استان فارس با استقبال چشمگیر مخاطبان همراه بود و هزاران نفر از این نمایشها بازدید کردند.
این نمایشنامه نویس با تأکید بر ضرورت حمایت نهادهای فرهنگی از این جریان افزود: اگر میخواهیم ادبیات مقاومت و فرهنگ ایثار در جامعه جریان داشته باشد، باید از مرحله تولید کتاب عبور کنیم و به سمت تولید آثار نمایشی، سینمایی و هنری حرکت کنیم. امروز زمان آن رسیده است که قهرمانان واقعی این سرزمین را از آرشیوها بیرون بیاوریم و آنها را به زبان هنر به نسل جدید معرفی کنیم.
گروسی خاطرنشان کرد: «آیینه در آیینه» تنها یک پروژه نمایشی نیست، بلکه تلاشی برای پیوند دادن ادبیات پایداری با هنر نمایش است. امیدواریم با حمایت مسئولان فرهنگی، این جریان در سالهای آینده نیز ادامه پیدا کند و بتواند سهمی در ترویج فرهنگ ایثار، مقاومت و هویت ایرانی ـ اسلامی داشته باشد.
نظر شما