به گزارش خبرگزاری ایمنا، ۲۴ ذیالحجه در تقویم بهعنوان «روز مباهله» شناخته میشود؛ روزی که یکی از مهمترین رخدادهای تاریخ اسلام در آن به وقوع پیوست و به باور اندیشمندان مسلمان، حقانیت پیامبر اکرم(ص) و جایگاه ممتاز اهلبیت(ع) را به روشنی به نمایش گذاشت. این مناسبت در فرهنگ اسلامی، بهویژه در میان شیعیان، از جایگاه ویژهای برخوردار است و برای آن اعمال و آداب متعددی در منابع دینی ذکر شده است.
واقعه مباهله چه بود؟
ماجرای مباهله به سال دهم هجری بازمیگردد؛ زمانی که هیئتی از مسیحیان نجران برای گفتوگو درباره آموزههای دینی و جایگاه حضرت عیسی(ع) به مدینه آمدند و با پیامبر اسلام(ص) به بحث و تبادل نظر پرداختند.
پس از گفتوگوهای فراوان، اختلاف نظر میان دو طرف همچنان باقی ماند. در این شرایط، آیه ۶۱ سوره آلعمران، مشهور به «آیه مباهله»، نازل شد و خداوند به پیامبر اکرم(ص) فرمان داد در صورت ادامه مخالفت، طرف مقابل را به مباهله دعوت کند؛ یعنی هر دو گروه از خداوند بخواهند دروغگویان را مورد لعن و عذاب الهی قرار دهد.
پیامبر اکرم(ص) در روز مباهله تنها چهار نفر را همراه خود به محل قرار برد؛ حضرت علی(ع)، حضرت فاطمه زهرا(س)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع). هنگامی که نمایندگان مسیحیان نجران این صحنه را مشاهده کردند، از انجام مباهله منصرف شدند و راه مصالحه را برگزیدند.
فضیلت روز مباهله
عالمان و مفسران اسلامی روز مباهله را نماد پیروزی حقیقت بر تردید و استدلال بر تعصب میدانند. در این روز، پیامبر اکرم(ص) با اطمینان کامل به حقانیت رسالت خود، نزدیکترین و محبوبترین افراد خانوادهاش را برای حضور در این آزمون الهی همراه برد؛ اقدامی که بیانگر یقین کامل آن حضرت به درستی مسیر الهی بود.
از سوی دیگر، واقعه مباهله جایگاه ویژه اهلبیت(ع) را در تاریخ اسلام آشکار ساخت. حضور حضرت علی(ع)، حضرت فاطمه(س)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع) در این رویداد سبب شده است که این روز بهعنوان یکی از مهمترین مناسبتهای مرتبط با فضائل اهلبیت(ع) شناخته شود.
اعمال روز مباهله
بهیقین چنین رخداد بزرگی، خالی از اعمال یا نماز مستحبی نیست و انسانی که در موقعیت های خاصی در پی تقرب پیدا کردن به معبودش است، از مناسبتها و اعمال مخصوص آن روز، بهترین استفاده را کرده و خود را در پیشگاه خداوندش نیازمندتر از همیشه نشان خواهد داد.
شیخ عباس قمی، در کتاب ارزشمند خود، مفاتیح الجنان اعمالی برای این روز ذکر کرده اند که عبارتند از:
- غسل روز مباهله
غسل کردن از نخستین اعمال مستحب روز مباهله به شمار میرود و نشانه آمادگی برای حضور در یکی از روزهای پرفضیلت سال دانسته شده است.
- روزه گرفتن
روزهداری روز مباهله از اعمال مورد تأکید در منابع روایی است. بسیاری از مؤمنان با روزهداری در این روز، ضمن بهرهگیری از ثواب معنوی آن، فرصت بیشتری برای توجه به عبادت و خودسازی پیدا میکنند. «مستحب است در این روز، برای جلای روح و صفای باطن و از پاداش بسیار آن بهرهمند شوید.»
- اقامه نماز مخصوص روز مباهله
این نماز دو رکعتی بوده و انجام آن از اعمال سفارششده این روز به شمار میرود که هم در کیفیت و هم در ثواب همچون نماز غدیر است و خواندن آن معادل ثواب صد هزار حج و صد هزار عمره است.
کیفیت خواندن این نماز به این گوه است که در هر رکعت بعد از حمد، ده بار سوره توحید، ده بار آیة الکرسی و دو آیه بعد از آن، تا «فیها خالدون » و ده بار سوره قدر خوانده می شود. روایت است که در روز ۲۴ ذی الحجه، پیش از ظهر این دو رکعت نماز اقامه شود.
- قرائت دعای روز مباهله
از دیگر اعمال مهم این روز، خواندن دعای مخصوص مباهله است که مشتمل بر حمد و ستایش الهی، درخواست رحمت و آمرزش و توسل به درگاه خداوند متعال است. امام محمد باقر(ع) در حدیثی درباره فضیلت خواندن این دعا چنین فرموده اند:«برای برآورده شدن حاجات خود در این روز این دعا را بخوانید که در آن خیر بسیار است.»
- استغفار و ذکر الهی
اهل معرفت این روز را فرصت مناسبی برای بازنگری در اعمال و تقویت ارتباط معنوی با خداوند میدانند و مستحب است بعد از خواندن دعای مباهله، یک بار ذکر «الحمدلله رب العالمین» و سپس ۷۰ مرتبه ذکر «استغفر الله ربی و اتوب الیه» خوانده شود.
- زیارت امیرالمؤمنین علی(ع)
زیارت حضرت علی(ع) یکی از اعمالی است که برای روز مباهله سفارش شده است، همچنین قرائت زیارت جامعه کبیره و سایر زیارتهای اهلبیت(ع) از اعمال مستحب این روز به شمار میرود.
- قرائت زیارت جامعه کبیره
زیارت جامعه کبیره، زیارتی است که اختصاص به امام خاصی ندارد و نقل است که امام هادی(ع) آن را به یکی از شاگردانش آموخت تا به هنگام زیارت هریک از ائمه بخواند، از این رو به آن زیارت جامعه کبیره گفته میشود و خواندن آن در این روز مبارک توصیه شده است.
- صدقه و دستگیری از نیازمندان
کمک به محرومان، صدقه دادن و مشارکت در امور خیر از دیگر اعمال مورد تأکید در روز مباهله است؛ این عمل علاوهبر آثار اجتماعی، یادآور سیره اهلبیت(ع) در توجه به نیازمندان و حمایت از قشرهای ضعیف جامعه است.
روز مباهله؛ فرصتی برای بازخوانی یک درس تاریخی
روز مباهله تنها یادآور یک رویداد تاریخی نیست، بلکه فرصتی برای تأمل در مفاهیمی همچون ایمان، صداقت، حقطلبی و جایگاه خانواده در مسیر هدایت الهی است و این روز نشان میدهد منطق و حقیقت، هرچند در برابر مخالفتها قرار گیرد، در نهایت پیروز خواهد شد.
این روز، روزِ تبلور ایمان خالص، یقین کامل و پیوند ناگسستنی رسالت با ولایت است؛ روزی که نشان میدهد خاندان پیامبر(ص)، آیینههای پاکی، صداقت و عصمتاند و تمسک به آنها، تمسک به راه هدایت و رستگاری است.
امید است در سایه این روز مبارک، دلهای ما بیشازپیش با نور معرفت اهلبیت(ع) روشن و ایمانمان استوارتر شود و توفیق پیروی صادقانه از سیره آن بزرگواران نصیبمان شود.
نظر شما