به گزارش خبرگزاری ایمنا از چهارمحالوبختیاری، سفر در دل تاریخ و تورق صفحات زندگی گذشتگان، انسان را به وجد میآورد و به او این امکان را میدهد که به عمق تجربیات و احساسات انسانهای پیشین پی ببرد. این سفر نه تنها یادآور چالشها و موفقیتهاست، بلکه یادآور ارزشها، فرهنگها و باورهایی است که نسلها به ارث گذاشتهاند.
مطالعه تاریخ به ما کمک میکند تا هویت فرهنگی و اجتماعی خود را بشناسیم و بدانیم که از کجا آمدهایم. این شناخت میتواند به تقویت احساس تعلق و افتخار به میراثمان منجر شود.
هر دوره تاریخی، داستانهای خاص خود را دارد. این داستانها شامل ماجراهای قهرمانانه، فداکاریها، عشقها و مصائب است که میتواند ما را به فکر فرو ببرد و احساسات ما را تحت تأثیر قرار دهد.
سفر به مکانهای تاریخی و دیدن آثار باستانی، احساس ارتباط عمیقتری با گذشته را در انسان به وجود میآورد. این تجربه میتواند شامل بازدید از شهرهای باستانی، موزهها و بناهای تاریخی باشد که نه تنها زیبایی معماری را به نمایش میگذارند، بلکه داستانهایی از فرهنگ و تمدنهای مختلف را نیز روایت میکنند.
کلیسای معموره یکی از مکانهای تاریخی کشورمان ایران است که در روستایی به همین نام در توابع شهر گندمان واقع شده است، این کلیسا متعلق به ارمنیهای ساکن در این منطقه بوده است اما اینکه چگونه ارمنیها به این نقطه از ایران رسیدند داستان خود را دارد.
کوچ ارمنیان به چهارمحالوبختیاری چگونه رقم خورد؟
خسرو احمدی، باستان شناس در این ارتباط به خبرنگار ایمنا میگوید: ورود ارمنیها به استان ما به دوره صفویه برمیگردد، در دوران شاه عباس حدود ۵۰۰ هزار نفر از ارمنیان به ایران کوچانده شدند و چهار هزار و ۳۰۰ نفر به چهارمحالوبختیاری آمدند و طی این سالها بیش از ۱۳ قریه کوچک و بزرگ ایجاد شد و چندین کلیسای بزرگ و کوچک که هر کدام یک یا دو کشیش داشتند برای انجام امور مذهبی و جشنها و اعیاد که موجب استحکام خانواده، دین و باورها میشد ساخته شد.
وی میافزاید: اطلاعات کمی از بناهای آن دوران در دست داریم چون بسیاری از آنها تخریب شد و تنها اثر برجای مانده از سکونت ارمنیها در چهارمحالوبختیاری کلیسای معموره در روستایی به همین نام از توابع شهر گندمان است.
احمدی ادامه میدهد: گفته میشود این روستا در سال ۱۸۶۰ میلادی ساخته شده است و دارای قلعه، کلسیا و قبرستان بوده است و در حال حاضر قلعه از بین رفته اما قبور و کلیسا وجود دارد و اینها شواهد ناظر حضور ارمنیها در این روستا است.
وی اضافه میکند: شواهد حضور ارمنیها در ۱۷ قبرستان در نقاط مختلف استان وجود دارد که همگی ثبت ملی شده است اما از کلیساها به جز کلیسای معموره اثری باقی نمانده است.
تنها کلیسای باقیمانده استان چه ویژگیهایی دارد؟
این باستانشناس معتقد است که کلیسای معموره از تلفیق معماری ایرانی و ارمنی ساخته شده است و به مساجد ایرانی شباهت دارد به طوری که طراحی فضا، ساختار، مصالح و حجم بنا ترکیبی از ایرانی و ارمنی است و از لحاظ شکل و نمای خارجی با بناهای بومی منطقه شباهت زیادی دارد.
حضور ارمنیها در ایران به تاریخ بسیار طولانی برمیگردد و این جامعه بخشی از تاریخ فرهنگی و اجتماعی ایران به شمار میآید. ارمنیها بهویژه از قرن هفدهم میلادی به دلیل جنگها و فشارهای سیاسی به ایران مهاجرت کردند و در مناطق مختلف بهویژه در شهرهایی همچون اصفهان، تبریز و تهران سکونت کردند.
کلیسای معموره؛ نماد همزیستی ادیان و اقوام
اردشیر آخوندی، کارشناس تاریخ نیز در این ارتباط به خبرنگار ایمنا میگوید: بسیاری از ارمنیها در زمان شاه عباس اول صفوی به ایران آمدند. شاه عباس ارمنیان را به دلایل مسائل اقتصادی از مناطق مختلف ارمنستان به ایران کوچ داد و در اصفهان، محله جلفا به عنوان مرکز ارمنیها شکل گرفت و کلیساهای زیبا و مراکز فرهنگی ساخته شد.
وی میافزاید: بعد از مدتی عدهای از این ارمنیان به چهارمحالوبختیاری کوچ کردند و به آنها در جوار روستاهای مسلماننشین زمین داده شد و همچنین به آنها این حق داده شد تا قنات حفر کنند و باغداری کنند و درخت مو بکارند.
این کارشناس تاریخ میافزاید: بعدها که شاه عباس برای تفریح به سمت تالاب گندمان آمد، مشاهده کرد که ارمنیان به او ناسزا میگویند و همین سبب میشود تعداد زیادی از ارمنیان مورد خشم شاه عباس قرار بگیرند.
آخوندی اضافه میکند: ارامنه در امان مانده از خشم شاه عباس تا پیروزی انقلاب اسلامی به زندگی خود در کنار مسلمانان چهارمحالوبختیاری ادامه دادند و بعد از آن عدهای به اصفهان و جنوب رفتند و تعدادی نیز به خارج کشور مهاجرت کردند.
وی عنوان میکند: بعد از ترک چهارمحالوبختیاری توسط ارمنیان کلیساها خراب شد و از کلیسای معموره نیز با ایجاد تغییراتی به عنوان مسجد استفاده شد و بعد از دهه ۷۰ نیز با ساخت مساجد این کلیسا مخروبه شد.
به گزارش ایمنا، ضرورت حفظ و نگهداری از کلیسای معموره بروجن تنها از منظر معماری یا مذهب نیست، بلکه ترکیبی از ارزشهای فرهنگی، تاریخی، اجتماعی و هویتی است. در واقع این بنا بخشی از حافظه تاریخی ایران و نمادی از همزیستی مسالمتآمیز اقوام و ادیان در کشور است. کلیسای معموره شاهد دورهای است که اقلیتهای دینی به ویژه ارامنه در مناطق مختلف ایران حضور فعال داشتهاند و در کنار مسلمانان زندگی میکردند و این بنا بخشی از روایت تاریخی تنوع فرهنگی ایران و یادآور روزگار تعامل ادیان و اقوام مختلف است و میتواند آموزشدهنده نسل جدید درباره مدارا و گفتوگو میان فرهنگها باشد.
کلیسای معموره یادآور حضور مردمانی است که با باورهای متفاوت اما با احترام و همزیستی کنار مسلمانان منطقه زندگی کردند و از بین رفتن چنین اثرهایی به معنی نابودی بخشی از حافظه جمعی و روایتهای انسانی است که به ضرورت مدارا فرهنگی در کشور معنا میبخشد.
مرمت و نگهداری کلیسای معموره یعنی حفظ بخشی از تاریخ مشترک همه ایرانیان این کار نه تنها ارزش دینی یا هنری دارد، بلکه نوعی سرمایه فرهنگی برای آینده و سندی زنده از تنوع، همزیستی و هنر انسان در سازگار شدن با سرزمین خود است.
هرچند کلیسای معموره یک بنای ساده است اما مرمت و تبدیل آن به یک جاذبه گردشگری فرهنگی میتواند باعث رونق اقتصادی روستای ماموره و بخش گندمان شود و همچنین فرصتهایی برای اشتغال محلی در حوزه گردشگری و صنایع دستی ایجاد کند و تقریباً بدون آسیب به محیط زیست، منبعی برای گردشگری باشد. این کلیساها که در سرتاسر ایران قرار دارند میتوانند به موزه تبدیل شوند و یک ظرفیت عظیمی برای گردشگری باشند اما بیمهری مسئولان مربوطه سبب شده این نقاط گردشگری همچنان در غبار فراموشی مدفون شوند.
نظر شما