به گزارش خبرگزاری ایمنا، در روزهایی که شهرها بیش از هر زمان دیگری با محدودیت منابع، افزایش هزینهها و ضرورت مدیریت هوشمندانه روبهرو هستند، «اولویتبندی پروژهها» به یکی از مهمترین ابزارهای حکمرانی شهری تبدیل شده است.
مدیریت شهری زمانی میتواند مسیر توسعه را با کمترین آسیب و بیشترین بهرهوری ادامه دهد که در شرایط بحرانی، میان دهها نیاز و مطالبه، پروژههای ضروری و اثرگذار را از سایر برنامهها تفکیک کند و منابع محدود را به مهمترین اولویتها اختصاص دهد.
در مدیریت شهری، همه پروژهها اهمیت دارد، اما همه پروژهها در یک سطح از ضرورت قرار نمیگیرد؛ هنر مدیریت در روزهای عادی، توسعه متوازن شهر است و در روزهای بحران، تشخیص درست اولویتها. زمانی که منابع مالی تحت فشار قرار میگیرد، هزینههای پیشبینینشده افزایش پیدا میکند و مطالبات شهروندان همچنان پابرجاست؛ این اولویتبندی پروژههاست که تعیین میکند چرخ خدمترسانی شهر با چه سرعتی و در چه مسیری به حرکت خود ادامه دهد.
جنگ و پیامدهای آن، علاوهبر خسارتهای مستقیم، نظام برنامهریزی و مالی بسیاری از نهادها را نیز با چالش روبهرو میکند. شهرداریها از جمله مجموعههایی هستند که در چنین شرایطی علاوه بر وظایف جاری، مسئولیتهای تازهای همچون بازسازی، جبران خسارتهای شهری و تأمین خدمات اضطراری را نیز بر عهده میگیرند و در این میان، حفظ روند توسعه شهر بدون توقف پروژههای کلیدی، نیازمند تصمیمهای دقیق، مدیریت منابع و بازنگری در اولویتهاست.
شهرداری اصفهان نیز در ماههای اخیر با چنین شرایطی روبهرو بوده است؛ شرایطی که از یکسو بخشی از منابع درآمدی شهر را تحت تأثیر قرار داده و از سوی دیگر هزینههای جدیدی را بر مدیریت شهری تحمیل کرده است، با این وجود برنامهریزی برای تداوم اجرای پروژههای راهبردی، جلوگیری از توقف طرحهای اثرگذار و طراحی سناریوهای مختلف برای مدیریت منابع، به یکی از مهمترین مأموریتهای حوزه برنامهریزی و بودجه شهرداری تبدیل شده است؛ رویکردی که میتواند مسیر توسعه شهر را حتی در شرایط دشوار نیز زنده و پویا نگه دارد.
با واگذاری مسئولیت ترمیم مناطق آسیبدیده از جنگ بر دوش شهرداری، بار مالی قابلتوجهی متوجه شهرداری شد و این در کنار آسیب دیدن منابع درآمدی شهرداری بهواسطه جنگ، فشار مضاعفی بر دوش شهرداری وارد کرد. در این میان پیدا کردن راه برونرفت از این بحران، وظیفه مدیریت برنامهریزی و بودجه شهرداری است تا با تدوین برنامهای جدید و راهگشا، مسیر جدیدی پیشروی شهرداری باز کند.
اولویتبندی پروژهها گامی بهسوی زنده نگهداشتن شهر
سید مصطفی اعتصامی، مدیرکل برنامهریزی و بودجه شهرداری اصفهان به خبرنگار ایمنا میگوید: اداره کل برنامهریزی و بودجه معاونت برنامهریزی و توسعه سرمایه انسانی شهرداری اصفهان، شامل اداره برنامهریزی و ارزیابی عملکرد، اداره آمار و تحلیل اطلاعات، اداره GIS و اطلاعات مکانی و اداره مدیریت و کنترل پروژهها است که خروجی این حوزه منجر به یکی از خروجی های اصلی این حوزه فرایند تدوین برنامهوبودجه سالانه شهرداری است؛ تدوین بودجه و پیگیری اجرای پروژهها و ارزیابی عملکرد نیز در دستور کار حوزه برنامهریزی و بودجه تعریف میشود.
وی میافزاید: با توجه به شرایط جنگ منابع مالی شهرداری تحتالشعاع قرار گرفت و همین مسئله نیاز به مدیریت منابع را پررنگ کرد، به همین دلیل و برای مدیریت منابع و تأمین نقدینگی به سمت اولویتبندی رفتیم و یکی از نخستین موضوعاتی که در برنامهریزی به آن توجه شد، اولویتبندی اجرای پروژههای شهری بود؛ در گام نخست دستهبندی پروژهها به لحاظ درجه اهمیت و سرعت اجرایی شدن آنها با توجه به شرایط جنگ در شهر، موردتوجه قرار گرفت و پروژههای بزرگ و مهم در دسته اول و لازمالاجرا و پروژههای کماهمیتتر در اولویت دوم و سوم قرار گرفت؛ این پروژهها پروژه هایی است که ممکن است در زمان پیشبینی خودش پیش نرود و با تأخیر روبهرو شود.
مدیرکل برنامهریزی و بودجه شهرداری اصفهان پیشبینی منابع، سناریونویسی و شناسایی منابع و اولویتبندی پروژهها را مهمترین اقدامات حوزه برنامهریزی معرفی میکند و ادامه میدهد: در اولویتبندی، تمام پروژههای دارای قرارداد که بیش از ۲۰۰ پروژه در سطح معاملات متوسط و بزرگ بودند، موردتوجه قرار گرفت و در اولویت اول تعریف شد که شامل پروژههای نیمهتمامی بودکه باید به نتیجه میرسید. پروژههای بسته پرواز (شامل بزرگترین و مهمترین پروژههای شهری است) در دسته اولویت یک قرار گرفتند.
اعتصامی یادآور میشود: مهمترین آن پروژهها شامل مجموعه پلها و زیرگذر شهید رئیسی، پل شماره ۳ تقاطعهای غیرهمسطح شهید فخریزاده، باغ تندرستی، باغ مشاهیر، باغ فدک، خط دو قطار شهری، تصفیهخانه و کلکتورهای فضای سبز و تکمیل حلقه حفاظتی رینگ چهارم بود، البته بعضی پروژهها همچون زیرگذر شهید رئیسی در روزهای جنگ هم ادامه پیدا کرد و تعطیل نشد و تا اواخر خرداد به نتیجه خواهد رسید.
وی پروژههای با اولویت دوم را پروژههایی معرفی میکند که از لحاظ ضرورت اجرا از اهمیت کمتری برخوردار هستند و بیان میکند: این پروژهها هنوز آغاز نشده است یا تأکید و درخواست مردمی برای اجرای سریع ندارند، اما طراحی و مقدمات انجام پروژهها انجام میشود، چراکه معتقدیم هیچ پروژهای نباید زمین بماند و اگر نیاز است وارد مناقصه شود با هماهنگی کمیته تخصیص انجام میشود. در روزهای جنگ هیچ پروژهای متوقف نشده، اما ممکن است شروع پروژهای به تعویق بیفتد و عملیات عمرانی با تعویق انجام شود.
مدیرکل برنامهریزی و بودجه شهرداری اصفهان تأکید میکند: در برنامهریزی برای مدیریت منابع مالی شهرداری، گام دومی تعریف شد و حالتهای مختلف برای وضعیت درآمد شهرداری تعریف شد؛ حالتهای خوشبینانه، بدبیانه و محتمل در صورت ادامه پیدا کردن جنگ، توقف جنگ و شرایط بعد از صلح و متحولشدن منابع مالی شهری در نظر گرفته شد و بر اساس هرکدام از این شرایط، پیشبینی منابع را انجام دادیم. برآورد ما در حالت بدبینانه تحقق ۵۰ درصدی بودجه و در حالت میانه ۷۵ درصد است و در حالت خوشبینانه پیشبینی کردیم به ۹۵ درصد منابع مالی دسترسی پیدا کنیم.
تعریف ۲۲ همت پروژه سرمایهگذاری برای تأمین منابع بودجه شهرداری اصفهان
اعتصامی با بیان اینکه در حال حاضر از کل بودجه شهرداری که ۵۷ همت است تنها ۳۵ درصد آن ساختمانی و وابسته به صدور پروانه ساختمانی و تراکم است و ۶۵ درصد غیر ساختمانی است، اظهار میکند: تأمین مالی ۶۵ درصد غیر ساختمانی نیز از جنگ تأثیر گرفته و آسیبدیده است؛ در تأمین منابع در بودجه امسال ۲۲ همت پروژه سرمایهگذاری و مشارکت تعریفشده است تا بعضی پروژهها را از طریق بخش خصوصی و مشارکت به نتیجه برسد و این اتفاق بر اساس تکلیف شورا رقم خورده است که امیدواریم این قسمت از بودجهریزی با سرمایهگذاری و مشارکت سرمایهگذاران به نتیجه برسد.
وی ادامه میدهد: بخش ارزشافزوده و عوارض بر کالا و خدمات که از سمت دولت در نظر گرفته میشد با توجه به آسیبدیدگی منابع پرداخت ارزشافزوده در شهر اصفهان، دچار آسیب شده و پرداخت نشده است؛ حتی واریز وامها و تسهیلات بانکی هم دچار مشکل شده است، البته دولت و وزارت راه و شهرسازی در راستای کمک به تأمین منابع درآمدی شهرداریها، طرحهایی را پیشنهاد دادهاند.
مدیرکل برنامهریزی و بودجه شهرداری اصفهان توجه به ظرفیتهای جدید درآمدی مناطق با توجه شرایط جنگ و کاهش صدور پروانه و منابع درآمدی را از دیگر تلاشهای صورت گرفته در این مدت بیان برمیشمرد و میافزاید: در جلساتی فرصت مناطق در قالب مولدسازی، تجمیع و صدور پروانه و زمینه تدقیق ارتفاعات که با کمک سازمان راه و شهرسازی فراهم شد، شناسایی شده است و برای استفاده بهینه از این فرصتها برنامهریزی صورت گرفت تا بتوانیم منابع مالی جدیدی را تأمین کنیم و کاهش صدور پروانه در مناطق را جبران کنیم، اما این طرحها و تغییرات سریع (بهسرعت) منجر به درآمدزایی نمیشود.
اعتصامی خاطرنشان میکند: در اداره کل برنامهریزی و بودجه تلاش کردیم جریان نقدینگی، هزینه شهر و مناطق را تا پایان سال احصا کنیم و برای کنترل اوضاع در زمان جنگ هزینه جاری، حفظ و نگهداری، هزینه عمرانی و منابع درآمدی را بررسی کردیم؛ در این مسیر یک اتفاق دیگری که در مدیریت نقدینگی رقم خورد حرکت به سمت افزایش بهرهوری و صرفهجویی در هزینههای شهر بود. تصمیم گرفته شد با توجه به اینکه بودجه ۱۰۰ درصد پیشبینیشده است هزینههای جاری تا ۲۵ درصد کاهش پیدا کند، البته این کاهش شامل حقوق و دستمزد نمیشود و تنها هزینه جاری شهر با صرفهجویی ادامه پیدا میکند.
سامانه هوشمند بازسازی؛ گام جدید شهرداری اصفهان برای مدیریت بحران
وی عنوان میکند: در روزهای جنگ اداره کل برنامهریزی و بودجه یکی از اعضای اصلی ستاد بازسازی بود که در این ستاد وظیفه تأمین زیرساخت اطلاعاتی، ارائه آمار و اطلاعات بهروز از وضعیت آسیبدیدگی واحدها و روند بازسازی واحدهای آسیبدیده بود را برعهده داشت؛ بیش از ۳۲ جلسه ستاد بازسازی با حضور شهردار تشکیل شد و آمار و اطلاعات در حوزههای مختلف از بازسازی و ارزیابی واحدهای آسیبدیده و اقدامات مختلف توسط شهرداری بررسی شد.
مدیرکل برنامهریزی و بودجه شهرداری اصفهان از طراحی یک سامانه فرایندمحور خبر میدهد و تاکید میکند: این سامانه فرایندمحور در صورت ادامه پیدا کردن جنگ به ما کمک میکرد زمینه (زمان) ارزیابی آسیبها و رفع آسیب در مناطق را کوتاه میکند، همچنین در این سامانه بهصورت مکانیزه فرایند خدماترسانی کوتاه میشود تسریع میشود و با رصد سریع و بهموقع مناطق، گروههای عملیاتی، امدادی و عمرانی رد کمترین زمان به مناطق میرسند و با توجه به ارائه آمارهای بهروز و سریع در حوزه مدیریت حوادث، بهتر عمل خواهد شد.
اعتصامی با اذعان به این نکته که در بودجهریزی بودجه ۱۴۰۵ دولت به حضور شهرداری در بازسازی مناطق توجهی نشده بود، تصریح میکند: پس از ورود شهرداری تهران به بازسازی مناطق آسیبدیده، هیئت دولت تصمیم گرفت شهرداریها آسیب جزئی را ارزیابی و جبران کنند، البته از لحاظ قانونی فقط جبران آسیب جزئی بر عهده شهرداری است و تأمین لوازمخانگی، جبران خسارات کلی و احداث واحدهای تخریبشده بر عهده شهرداری نیست، اما در این خصوص پیشبینی لازم انجام شده است و با تأمین منابع این اقدامات هم انجام میشود.
وی در پاسخ به این پرسش که با وقوع جنگ آیا بودجه مازاد برای مناطق تعریفشده است یا خیر، توضیح میدهد: بودجه مازادی برای مناطق در نظر گرفته نشده است. دو ردیف بودجه برای هزینههای جاری و عمرانی همچون هزینه ناهار افراد حاضر در مناطق و مردم اسکان دادهشده با اجازه شورا در نظر گرفته شد و هزینه عمرانی و جبران خسارتها نیز در مناطق آسیبدیده بهصورت منفی در بودجه ثبت میشود تا در اصلاح بودجه با موافقت شورا لحاظ شود.
به گزارش ایمنا، آنچه امروز در حوزه برنامهریزی و بودجه شهرداری اصفهان دنبال میشود، تنها مدیریت یک دوره بحرانی نیست، بلکه تلاشی برای حفظ موتور توسعه شهری در شرایطی است که منابع مالی با محدودیتهای جدی روبهرو شدهاند و مسئولیتهای تازهای نیز بر دوش مدیریت شهری قرار گرفته است.
در چنین شرایطی، تصمیمگیری درباره اینکه کدام پروژهها باید ادامه پیدا کنند و کدام طرحها با تأخیر اجرا شوند، به یکی از مهمترین مأموریتهای حوزه برنامهریزی تبدیل شده است.
از سوی دیگر، تجربه ماههای اخیر نشان داده است که تابآوری شهر تنها در گرو زیرساختهای فیزیکی نیست، بلکه به توانایی مدیریت شهری در پیشبینی سناریوهای مختلف، تأمین منابع جایگزین، کنترل هزینهها و حفظ جریان خدمترسانی نیز وابسته است.
رویکردی که شهرداری اصفهان در اولویتبندی پروژهها، مدیریت نقدینگی و برنامهریزی برای شرایط مختلف بهکار گرفته است، تلاشی برای جلوگیری از توقف حرکت شهر در روزهای دشوار بهشمار میرود. اکنون در حالی که پروژههای کلان شهری همچنان در حال اجراست و برنامهریزی برای تأمین منابع جدید نیز دنبال میشود، حفظ تعادل میان بازسازی آسیبهای ناشی از جنگ و تداوم روند توسعه شهری به یکی از مهمترین چالشهای مدیریت شهر تبدیل شده است؛ چالشی که موفقیت در عبور از آن میتواند مسیر آینده اصفهان را در سالهای پیشرو بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر قرار دهد.
نظر شما