به گزارش خبرگزاری ایمنا، شهرها در قرن بیستویکم با مجموعهای از چالشهای پیچیده و درهمتنیده روبهرو هستند که از تغییرات اقلیمی و بحرانهای زیستمحیطی گرفته تا رشد شتابان جمعیت، فرسودگی زیرساختها و تهدیدهای نوظهور را در بر میگیرد.
در چنین شرایطی، دیگر نمیتوان توسعه شهری را تنها در ساخت خیابانها، پلها و ساختمانهای جدید خلاصه کرد بلکه موفقیت شهرها در گرو توانایی آنها برای رویارویی با بحرانها و حفظ پایداری در شرایط دشوار است.
شهر تابآور، شهری است که بتواند در برابر حوادث و بحرانها مقاومت کند، آسیبها را به حداقل برساند و در کوتاهترین زمان ممکن به شرایط عادی بازگردد.
این مفهوم در سالهای اخیر به یکی از مهمترین محورهای برنامهریزی شهری در جهان تبدیل شده و بسیاری از کلانشهرها تلاش کردهاند با تدوین برنامههای جامع، آمادگی خود را برای رویارویی با آینده افزایش دهند.
اصفهان نیز به عنوان یکی از مهمترین کلانشهرهای کشور، در مسیر تقویت تابآوری شهری قرار گرفته است و این شهر با برخورداری از پیشینه تاریخی ارزشمند، جمعیت گسترده، زیرساختهای متنوع و جایگاه اقتصادی و فرهنگی ویژه، نیازمند برنامهریزی دقیق برای کاهش آسیبپذیری و افزایش توان پاسخگویی به شرایط بحرانی است.
تابآوری شهری تنها به معنای واکنش در زمان وقوع بحران نیست بلکه از سالها قبل و در قالب برنامهریزیهای بلندمدت شکل میگیرد و توسعه زیرساختهای ایمن، نوسازی بافتهای فرسوده، بهبود شبکههای ارتباطی و ارتقای کیفیت خدمات عمومی، از جمله اقداماتی است که میتواند زمینه آمادگی بیشتر شهر را فراهم کند.
در این میان، بازآفرینی شهری یکی از مهمترین ابزارهای تحقق تابآوری به شمار میرود، بازآفرینی تنها به نوسازی کالبدی محلات محدود نمیشود بلکه مجموعهای از اقدامات اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و عمرانی را شامل میشود که هدف آن ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و افزایش توان محلهها در برابر بحرانها است.
بافتهای فرسوده و ناکارآمد شهری معمولاً بیشترین آسیب را در زمان بحران متحمل میشوند، تراکم بالا، کمبود زیرساختهای مناسب و ضعف دسترسی به خدمات، این مناطق را در برابر حوادث مختلف آسیبپذیر میکند، از اینرو نوسازی و توانمندسازی این محدودهها از مهمترین راهبردهای مدیریت شهری برای افزایش تابآوری محسوب میشود.
یکی از مؤلفههای اساسی تابآوری، توسعه زیرساختهای هوشمند است. فناوریهای نوین میتوانند در شناسایی مخاطرات، مدیریت منابع، اطلاعرسانی سریع و هماهنگی میان دستگاههای مختلف نقش مؤثری ایفا کنند. شهرهای آینده، شهرهایی خواهند بود که بتوانند از ظرفیت فناوری برای افزایش امنیت و پایداری بهره بگیرند.
مدیریت بحران نیز در کنار بازآفرینی شهری، یکی از ارکان اصلی تابآوری محسوب میشود. برنامهریزی برای سناریوهای مختلف، آموزش نیروهای تخصصی، ارتقای تجهیزات امدادی و افزایش هماهنگی میان دستگاههای مسئول، از جمله اقداماتی است که میتواند توان شهر را در رویارویی با شرایط دشوار افزایش دهد.
در دنیای امروز، بحرانها تنها به حوادث طبیعی محدود نمیشوند. چالشهای زیستمحیطی، اختلال در زیرساختهای حیاتی، کمبود منابع و رویدادهای غیرمنتظره میتوانند زندگی شهری را تحت تأثیر قرار دهند و به همین دلیل، نگاه جامع به مدیریت بحران اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
تابآوری اجتماعی نیز بخش مهمی از این معادله است. شهری که شهروندان آن آگاه، آموزشدیده و مشارکتجو باشند، در برابر بحرانها عملکرد بهتری خواهد داشت؛ سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی و روحیه همکاری میان مردم و نهادهای شهری از مهمترین عوامل موفقیت در مدیریت بحران به شمار میروند.
فضاهای عمومی و محلههای شهری نیز نقش مهمی در افزایش تابآوری دارند و محلههایی که از امکانات مناسب، دسترسی مطلوب و شبکههای اجتماعی فعال برخوردار باشند، در شرایط بحرانی سریعتر به وضعیت پایدار بازمیگردند و توان بیشتری برای مقابله با مشکلات از خود نشان میدهند.
اصفهان با ظرفیتهای گسترده علمی، مدیریتی و انسانی خود، فرصت مناسبی برای حرکت در مسیر شهر تابآور دارد و بهرهگیری از دانش تخصصی، مشارکت دانشگاهها و استفاده از تجربیات موفق جهانی میتواند روند دستیابی به این هدف را تسریع کند.
آینده شهرها متعلق به مدیریتهایی است که نگاه بلندمدت داشته باشند و توسعه را صرفاً در اجرای پروژههای عمرانی خلاصه نکنند، شهر موفق شهری است که علاوه بر پاسخگویی به نیازهای امروز، برای چالشهای فردا نیز آمادگی داشته باشد و بتواند امنیت و آرامش شهروندان را در هر شرایطی حفظ کند.
اصفهان برای مدیریت بحران و کاهش خسارات احتمالی آمادگی کامل دارد
محمد نورصالحی، رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان با اشاره به اقدامات انجامشده در حوزه بازآفرینی شهری پایدار و ارتقای تابآوری کلانشهر اصفهان در مواقع بحران به خبرنگار ایمنا اظهار میکند: در ساختار شهرداری اصفهان، مجموعهای تحت عنوان مدیریت بحران از سالهای گذشته شکل گرفته است و این مجموعه با هدف افزایش آمادگی شهر برای رویارویی با حوادث و شرایط بحرانی فعالیت میکند.
وی با بیان اینکه مدیریت بحران شهرداری اصفهان بهویژه در سال ۱۴۰۴ و پس از رخدادهای مرتبط با جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، اقدامات گستردهای را در دستور کار قرار داد، ادامه میدهد: بخش مهمی از فعالیتهای این مجموعه بر پایه پیشبینیهای انجامشده، شناسایی ظرفیتهای مناطق مختلف شهری و بررسی نقاط قوت و ضعف موجود برنامهریزی شده است.
رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان با تاکید بر ضرورت آمادگی همهجانبه در برابر بحرانها تاکید میکند: تجهیز نیروها، پیشبینی امکانات مورد نیاز و سازماندهی مجموعه دستگاهها و نهادهایی که در لحظه وقوع بحران باید در صحنه حضور داشته باشند، از جمله اقداماتی بوده که در قالب برنامههای مدیریت بحران دنبال شده است.
نورصالحی با اشاره به تجربیات بهدستآمده از شرایط واقعی جنگ میگوید: در جریان دو جنگی که سال گذشته به کشور تحمیل شد، بسیاری از برنامهها و پیشبینیهای انجامشده در میدان عمل مورد ارزیابی قرار گرفت و تجربههای ارزشمندی در حوزه مدیریت بحران، امدادرسانی و رسیدگی به آسیبهای ناشی از حملات و بمبارانها به دست آمد.
وی با بیان اینکه شرایط واقعی بحران فرصت مناسبی برای شناسایی نواقص و کاستیها فراهم کرد، اضافه میکند: بخشی از ضعفهای ساختاری که ممکن بود در شرایط عادی قابل مشاهده نباشد، در میدان عمل شناسایی شد و اقدامات لازم برای رفع این نارساییها و ارتقای سطح آمادگی مجموعه مدیریت شهری انجام گرفت.
رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان خاطرنشان میکند: از مرحله نخست رویارویی با بحران و حضور نیروهای عملیاتی در صحنه تا رسیدگی به مشکلات ناشی از آسیبها، اسکان موقت آسیبدیدگان و در نهایت بازسازی، مسئولیتها و فرآیندهای اجرایی بهصورت مشخص تعریف و سازماندهی شده است.
نورصالحی میگوید: امروز مدیریت بحران شهرداری اصفهان به پشتوانه برنامهریزیهای انجامشده، تجربیات عملی و رفع نقاط ضعف موجود، به مجموعهای کارآمد و آماده برای رویارویی با شرایط بحرانی تبدیل شده است.
وی ادامه میدهد: چنانچه خدای نکرده در آینده حوادث مشابه یا شرایط بحرانی دیگری برای شهر اصفهان به وجود آید، آمادگی لازم وجود دارد تا با بهرهگیری از ظرفیتهای پیشبینیشده، خسارات به حداقل برسد و روند رسیدگی به مشکلات با بیشترین سرعت ممکن انجام شود.
رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان تاکید میکند: هدف اصلی مجموعه مدیریت شهری این است که در صورت وقوع بحران، از همان لحظات ابتدایی تا پایان مراحل رفع آسیبها، اسکان، بازسازی و بازگشت شرایط به وضعیت عادی، خدماترسانی به شهروندان بدون وقفه و با حداکثر کارایی انجام شود.
بازآفرینی شهری اصفهان بدون احیای زایندهرود، ناقص و کماثر خواهد ماند
علیمحمد ظهرابی، دکترای برنامهریزی و تابآوری شهری با اشاره به ضرورت بازآفرینی شهری پایدار در کلانشهر اصفهان به خبرنگار ایمنا میگوید: بازآفرینی شهری پایدار در کلانشهر اصفهان، بهعنوان یکی از مهمترین رویکردهای توسعه شهری معاصر، نیازمند تلفیق ابعاد کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی است.
وی با اشاره به چالشهای پیشروی این کلانشهر ادامه میدهد: با توجه به چالشهایی نظیر فرسودگی بافتهای تاریخی، بحران آب، کاهش تابآوری شهری و نابرابری فضایی، الگوی بازآفرینی باید مبتنی بر توسعه درونزا، مشارکتمحوری و انسانمحوری باشد.
دکترای برنامهریزی و تابآوری شهری با تبیین نتایج این رویکرد تاکید میکند: در این چارچوب، احیای بافتهای ناکارآمد شهری علاوه بر ارتقای کیفیت کالبدی، منجر به تقویت سرمایه اجتماعی، هویت شهری و پایداری محیطی خواهد شد.
ظهرابی با اشاره به نقش محوری زایندهرود میگوید: رودخانه زایندهرود بهعنوان ستون اکولوژیک اصفهان، نقش کلیدی در بازتعریف ساختار فضایی شهر و ارتقای تابآوری کلانشهری ایفا میکند.
وی با تاکید بر ضرورت یکپارچگی در حکمرانی شهری اضافه میکند: تحقق بازآفرینی پایدار مستلزم یکپارچگی میان حکمرانی شهری، برنامهریزی راهبردی و سیاستگذاری مبتنی بر توسعه پایدار است.
دکترای برنامهریزی و تابآوری شهری با برشمردن مؤلفههای اصلی این فرآیند خاطرنشان میکند: توسعه حملونقل پایدار، بازآفرینی فضاهای عمومی، حفاظت از میراث تاریخی و افزایش سرزندگی شهری، از مؤلفههای اصلی این فرآیند محسوب میشوند.
ظهرابی با اشاره به رویکردهای نوین بازآفرینی شهری میگوید: در رویکردهای نوین، بازآفرینی شهری صرفاً یک مداخله کالبدی نیست، بلکه فرآیندی اجتماعی ـ فضایی برای بازتولید کیفیت زندگی و افزایش ظرفیت انطباقپذیری شهر در برابر بحرانهای آینده است.
به گزارش ایمنا، تابآوری شهری و بازآفرینی شهری دو مفهوم مکمل و جداییناپذیر هستند که در کنار یکدیگر میتوانند زمینهساز توسعه پایدار و کاهش آسیبپذیری شهرها شوند و هرچه سرمایهگذاری در این حوزهها افزایش پیدا کند، ظرفیت شهر برای مقابله با بحرانها نیز بیشتر خواهد شد.
اصفهان آینده، شهری خواهد بود که توسعه را با ایمنی، پایداری و آمادگی برای شرایط پیشبینینشده پیوند زده است، مسیری که از بازآفرینی محلات، تقویت زیرساختها و ارتقای مدیریت بحران عبور میکند و در نهایت به شکلگیری شهری توانمند، تابآور و آماده برای فردا منتهی خواهد شد.
نظر شما