به گزارش خبرگزاری ایمنا، در روزهایی که آفتاب تابستان بیامان بر پهنه کویر مرکزی ایران میتابد، در عمق چندمتری زمین و در دل خاکهای تاریخی شهرستان آران و بیدگل، شهری آرام و رازآلود خفته است. شهر زیرزمینی اویی نوشآباد، یکی از شگفتانگیزترین دستاوردهای معماری و مهندسی ایرانی، امروز از مهمترین مقاصد گردشگری اصفهان است.
شهر زیرزمینی اویی از جمله همین شگفتیها است؛ مجموعهای در شهر نوشآباد، از توابع شهرستان آران و بیدگل که در نزدیکی کاشان قرار گرفته و از مهمترین آثار تاریخی و گردشگری استان اصفهان به شمار میرود.
داستان کشف این مجموعه تاریخی نیز به اندازه خود آن جذاب است. در سال ۱۳۸۳، هنگام حفر چاه در یکی از خانههای قدیمی نوشآباد، مسیرهایی ناشناخته در زیر زمین نمایان شد؛ راهروها و فضاهایی که بعدها مشخص شد بخشی از یک شبکه گسترده زیرزمینی هستند. بررسیهای باستانشناسی نشان داد این مجموعه طی قرنها مورد استفاده ساکنان منطقه قرار داشته و بهعنوان پناهگاهی امن در زمان حمله دشمنان و ناامنیها به کار میرفته است.
درباره وجهتسمیه «اویی» روایتهای مختلفی وجود دارد. مشهورترین روایت میگوید این نام از واژه «اویی» در گویش محلی منطقه گرفته شده است؛ واژهای که معنایی نزدیک به «آهای» دارد و گفته میشود ساکنان این دالانهای زیرزمینی برای یافتن یکدیگر در فضای تاریک و پیچدرپیچ مجموعه از آن استفاده میکردند. برخی روایتها نیز این واژه را نوعی رمز ورود یا آوایی برای شناسایی افراد در مسیرهای زیرزمینی میدانند.
آنچه اویی را از بسیاری از بناهای تاریخی ایران متمایز میکند، گستردگی و پیچیدگی ساختار آن است. این شهر زیرزمینی در چند طبقه و در عمقهای مختلف زمین شکل گرفته و شامل راهروها، اتاقها، کانالهای ارتباطی، محلهای استقرار و فضاهای متعدد دیگری است که با دقت و مهارتی قابل توجه در دل خاک ایجاد شدهاند.
کارشناسان معتقدند بخشهایی از این مجموعه به دوران پیش از اسلام و دوره ساسانی نسبت داده میشود و در دورههای بعد نیز مورد استفاده و توسعه قرار گرفته است. هرچند پژوهشها درباره تاریخ دقیق شکلگیری آن همچنان ادامه دارد، اما آنچه مسلم است، اویی یکی از مهمترین نمونههای معماری دستکند در ایران محسوب میشود.
گردشگرانی که وارد این مجموعه میشوند، در نخستین لحظات با فضایی متفاوت روبهرو خواهند شد. پلههایی باریک آنها را به اعماق زمین هدایت میکند؛ جایی که سکوتی رازآلود بر فضا حاکم است و دیوارهای خاکی، داستان قرنها زندگی و مقاومت را روایت میکنند. راهروهای پیچدرپیچ، اتاقهای کوچک و مسیرهای ارتباطی متعدد، نشان میدهد سازندگان این مجموعه تنها به ایجاد یک پناهگاه ساده نیندیشیدهاند، بلکه شبکهای هوشمندانه برای حفظ جان ساکنان طراحی کردهاند.
یکی از ویژگیهای قابل توجه شهر زیرزمینی اویی، سیستم تهویه طبیعی آن است. با وجود قرار گرفتن در زیر زمین، جریان هوا در بخشهای مختلف مجموعه برقرار بوده و شرایطی فراهم میکرده که افراد بتوانند برای مدت طولانی در این فضاها زندگی کنند، همچنین طراحی مسیرها به گونهای بوده که مهاجمان به راحتی قادر به شناسایی و نفوذ در آن نباشند.
اویی نمادی از هوش، خلاقیت و توانایی مردمانی است که در شرایط دشوار، راهی برای بقا و حفاظت از خود یافتهاند. در روزگاری که امنیت شهرها همواره در معرض تهدید بود، مردم نوشآباد با بهرهگیری از دانش بومی و شناخت دقیق از محیط، شهری در زیر زمین بنا کردند؛ شهری که قرنها راز خود را حفظ کرد و تنها در دهههای اخیر دوباره در برابر دیدگان انسان امروز آشکار شد.
از منظر گردشگری نیز این مجموعه جایگاهی ویژه دارد. بسیاری از بازدیدکنندگان، بهویژه در فصل تابستان، اویی را مقصدی متفاوت برای سفر انتخاب میکنند. دمای فضای زیرزمینی در مقایسه با گرمای شدید مناطق کویری، معتدلتر است و همین موضوع بازدید از این اثر تاریخی را در روزهای گرم سال دلپذیرتر میکند.
امروزه شهر زیرزمینی اویی در کنار دیگر جاذبههای تاریخی منطقه کاشان و آران و بیدگل، نقشی مهم در توسعه گردشگری استان اصفهان ایفا میکند. این مجموعه نهتنها علاقهمندان به تاریخ و باستانشناسی را به سوی خود جذب میکند، بلکه برای هر گردشگری که بهدنبال تجربهای متفاوت و فراموشنشدنی است، مقصدی جذاب به شمار میرود.
در جهانی که بسیاری از شگفتیهای معماری بر فراز زمین قد کشیدهاند، اویی یادآور این حقیقت است که گاهی بزرگترین رازهای تاریخ در اعماق خاک نهفتهاند. شهری خاموش اما زنده، تاریک اما سرشار از روایت که هنوز پس از قرنها، گردشگران را به سفری در دل تاریخ دعوت میکند؛ سفری به اعماق زمین، جایی که انسان ایرانی با هوش و تدبیر خود، پناهگاهی برای بقا و زندگی آفرید و اثری ماندگار از خلاقیت خویش بر جای گذاشت.
نظر شما