به گزارش خبرگزاری ایمنا از گیلان، حملونقل عمومی یکی از مهمترین ارکان مدیریت شهری و از شاخصهای اصلی کیفیت زندگی در شهرها به شمار میرود. توسعه ناوگان حملونقل عمومی علاوه بر کاهش ترافیک و آلودگی هوا، نقش مهمی در تسهیل رفتوآمد شهروندان، کاهش هزینههای سفرهای درونشهری و ارتقای عدالت اجتماعی دارد. با این حال، بسیاری از شهرهای کشور در سالهای اخیر به دلیل فرسودگی ناوگان، محدودیت منابع مالی و افزایش هزینههای نگهداری و نوسازی خودروهای عمومی با چالشهای متعددی روبهرو شدهاند.
رشت نیز به عنوان یکی از کلانشهرهای شمال کشور و مقصد مهم گردشگری، از این مشکلات مستثنا نیست؛ رشد جمعیت، افزایش سفرهای روزانه، ترافیک سنگین در معابر کمعرض و فرسودگی بخشی از ناوگان حملونقل عمومی موجب شده است شهروندان در بعضی خطوط با کمبود اتوبوس و افزایش زمان انتظار در ایستگاهها روبهرو شوند، از سوی دیگر بخش قابل توجهی از ناوگان تاکسیرانی نیز نیازمند نوسازی است؛ موضوعی که ارائه خدمات مطلوب به شهروندان و گردشگران را با دشواری همراه کرده است.
در مقابل، مدیریت شهری رشت برنامههایی همچون خرید اتوبوسهای جدید، استفاده از ظرفیت بخش خصوصی، توسعه ناوگان متناسب با شرایط معابر شهری، هوشمندسازی خدمات اتوبوسرانی و نوسازی تدریجی تاکسیها را در دستور کار قرار داده است با این حال تحقق این برنامهها نیازمند تأمین منابع مالی پایدار، حمایت دستگاههای اجرایی و همکاری بخش خصوصی است.
بررسی وضعیت فعلی ناوگان حملونقل عمومی رشت نشان میدهد این شهر در نقطهای قرار گرفته است که تصمیمگیریهای امروز میتواند مسیر آینده خدمات شهری را تعیین کند؛ مسیری که از یک سو با چالش فرسودگی و کمبود ناوگان روبهرو است و از سوی دیگر، فرصتهایی همچون هوشمندسازی، نوسازی و بهرهگیری از روشهای نوین مدیریت حملونقل را پیشروی خود دارد.
مریم حسینی، شهروند رشتی میگوید: برای رفتوآمد روزانه به محل کار از اتوبوس استفاده میکنم، اما مهمترین مشکلی که با آن روبهرو هستم، بینظمی در زمان حرکت و نبود برنامه مشخص برای رسیدن اتوبوسها است.
وی میافزاید: بعضی روزها اتوبوس زودتر از زمان مورد انتظار به ایستگاه میرسد و بدون آنکه فرصت کافی برای سوار شدن وجود داشته باشد حرکت میکند، اما در بعضی ساعات نیز مدت زیادی هیچ اتوبوسی در مسیر دیده نمیشود و همین موضوع موجب سردرگمی مسافران شده است.
این شهروند رشتی خاطرنشان میکند: در ساعات اوج تردد، ازدحام داخل اتوبوسها بسیار زیاد است و گاهی مسافران ناچار هستند، مسیرهای طولانی را بهصورت ایستاده طی کنند که شرایط خستهکنندهای را رقم میزند.
حسینی تصریح میکند: به نظر من یکی از دلایل اصلی این مشکلات، کمبود ناوگان فعال است که فشار زیادی را به خطوط پرمسافر وارد کرده و کیفیت خدمات را کاهش داده است.
وی میگوید: اگر سامانه اطلاعرسانی دقیقی برای اعلام زمان رسیدن اتوبوسها وجود داشته باشد، شهروندان میتوانند بهتر برای سفرهای روزانه خود برنامهریزی کنند و زمان کمتری را در ایستگاهها منتظر بمانند.
این شهروند رشتی ادامه میدهد: حملونقل عمومی نقش مهمی در زندگی روزمره مردم دارد و انتظار میرود با افزایش تعداد اتوبوسها و بهبود خدمات، بخشی از مشکلات فعلی رفع شود.
حسن رستمی، یکی دیگر از شهروندان رشت میگوید: هر روز برای رفتوآمد به محل کار از اتوبوس استفاده میکنم و یکی از مهمترین مشکلاتی که با آن دستوپنجه نرم میکنم، طولانی بودن زمان انتظار در ایستگاهها است.
وی تاکید میکند: در برخی روزها بیش از ۳۰ دقیقه منتظر رسیدن اتوبوس میمانیم و هیچ اطلاع دقیقی از زمان ورود آن وجود ندارد؛ موضوعی که برنامهریزی روزانه بسیاری از شهروندان را با مشکل روبهرو میکند.
این شهروند رشتی خاطرنشان میکند: در ساعات شلوغ روز، تعداد مسافران بسیار بیشتر از ظرفیت بعضی اتوبوسها است و همین مسئله موجب ازدحام و دشواری استفاده از ناوگان حملونقل عمومی میشود.
رستمی تصریح میکند: ادامه این شرایط باعث شده است برخی افراد برای جلوگیری از اتلاف وقت، استفاده از خودرو شخصی یا تاکسیهای اینترنتی را ترجیح دهند که هزینه بیشتری را به خانوادهها تحمیل میکند.
وی میگوید: افزایش تعداد اتوبوسهای فعال و اجرای دقیق زمانبندی حرکت ناوگان میتواند بخش قابل توجهی از مشکلات موجود را کاهش دهد و رضایت شهروندان را افزایش دهد؛ شهروندان انتظار زیادی ندارند و تنها خواهان یک سیستم حملونقل عمومی منظم، قابل اعتماد و متناسب با نیازهای روزانه خود هستند.
۳۰ دستگاه اتوبوس جدید در راه ناوگان رشت
علیرضا زارع، رئیس سازمان مدیریت حملونقل بار و مسافر شهرداری رشت در گفتوگو با خبرنگار ایمنا میگوید: در حال حاضر بین ۳۰ تا ۴۰ دستگاه اتوبوس در ناوگان اتوبوسرانی رشت فعال است، برای نوسازی ناوگان نیز قرارداد خرید ۳۰ دستگاه اتوبوس میان شهرداری رشت و سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور منعقد شده است که پس از پرداخت پیشپرداخت از سوی شهرداری، طبق برنامهریزی انجام شده این اتوبوسها ظرف حدود ۴۵ روز تحویل خواهند شد.
وی میافزاید: ۱۰۰ میلیارد تومان اوراق قرضه مربوط به سال گذشته برای خرید ناوگان اتوبوسرانی اختصاص پیدا کرده است، همچنین برای سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ نیز حدود ۳۰۰ میلیارد تومان اوراق دریافت میکنیم که بخشی از آن از سوی سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور و وزارت کشور برای توسعه و هوشمندسازی ناوگان حملونقل عمومی به شهرداری رشت ابلاغ خواهد شد.
رئیس سازمان مدیریت حملونقل بار و مسافر شهرداری رشت با اشاره به برنامه هوشمندسازی ناوگان خاطرنشان میکند: شهر رشت دارای پنج محور اصلی و حدود ۱۲۰ ایستگاه اتوبوس است، در همین راستا قرارداد هوشمندسازی ناوگان با همکاری بانک شهر در حال اجرا است و پرداخت کرایه بهصورت غیرنقدی، کارت بانکی و اپلیکیشن انجام خواهد شد.
زارع تصریح میکند: در قالب این طرح، سامانه مکانیاب روی اتوبوسها نصب میشود و پس از تکمیل فرایند، نرمافزار مربوطه در اختیار شهروندان قرار خواهد گرفت تا بتوانند بهصورت برخط از موقعیت و زمان رسیدن اتوبوسها مطلع شوند. اجرای این طرح نقش مهمی در تسهیل خدماترسانی و کاهش زمان انتظار مسافران در ایستگاهها خواهد داشت.
وی درباره گلایه برخی شهروندان از زمان انتظار در ایستگاهها میگوید: در شرایط فعلی با محدودیتهای متعددی روبهرو هستیم. علاوه بر سرویسدهی روزانه، ناوگان اتوبوسرانی موظف به ارائه خدمات در ساعات شب نیز شده و عملاً فعالیت ناوگان از دو شیفت به سه شیفت افزایش پیدا کرده است.
فرسودگی ناوگان و افزایش هزینهها؛ چالش اصلی حملونقل عمومی رشت
رئیس سازمان مدیریت حملونقل بار و مسافر شهرداری رشت ادامه میدهد: افزایش شدید قیمت قطعات و تجهیزات، تأمین و نگهداری ناوگان را با دشواریهای فراوانی مواجه کرده است، برخی قطعاتی که پیشتر با قیمتهای بسیار پایینتر تهیه میشد، اکنون چندین برابر افزایش قیمت داشته و تأمینکنندگان نیز شرایط پرداخت گذشته را ندارند. از سوی دیگر درآمدهای شهرداری نیز کاهش پیدا کرده و این موضوع فشار مضاعفی بر حوزه حملونقل عمومی وارد کرده است.
زارع با اشاره به وضعیت ناوگان فرسوده اظهار میکند: حدود ۳۰ دستگاه اتوبوس با عمر بیش از ۱۵ سال در ناوگان وجود دارد که با مصوبه شورای اسلامی شهر برای تعیین تکلیف و فروش آنها اقدام شده است تا از محل فروش این اتوبوسها بتوان بخشی از هزینههای بازسازی و راهاندازی ناوگان را تأمین کرد.
وی خاطرنشان میکند: در حال حاضر حدود ۷۰ درصد اتوبوسهای ناوگان برای استفاده جانبازان و افراد دارای معلولیت مناسبسازی شده و به رمپ ویژه مجهز هستند. همچنین با مصوبه شورای اسلامی شهر و موافقت شهرداری از هفته جاری، استفاده از اتوبوسهای شهری تا اطلاع ثانوی برای شهروندان رایگان شده است.
رئیس سازمان مدیریت حملونقل بار و مسافر شهرداری رشت میگوید: با وجود تمام محدودیتها و کمبودها، کارکنان و رانندگان اتوبوسرانی بهصورت شبانهروزی در حال خدمترسانی هستند و تلاش میکنند چرخه حملونقل عمومی شهر بدون وقفه ادامه پیدا کند. انتظار داریم شهروندان نیز با صبوری و همراهی، مجموعه مدیریت شهری را در عبور از این شرایط یاری کنند.
وضعیت حملونقل شهری رشت مطلوب نیست
محمدحسین واثقکارگرنیا، رئیس شورای اسلامی شهر رشت در گفتوگو با خبرنگار ایمنا اظهار میکند: وضعیت حملونقل عمومی رشت در بخشهای اتوبوسرانی، مینیبوسرانی و تاکسیرانی مطلوب نیست و با چالشهای متعددی مواجه است. اگرچه در سالهای گذشته تعدادی اتوبوس جدید به ناوگان شهری اضافه شده، اما در مقابل تعداد بیشتری از اتوبوسها به دلیل فرسودگی و پایان عمر مفید از چرخه خدمت خارج شدهاند.
وی میافزاید: تعداد اتوبوسهای فعال در رشت متناسب با جمعیت و میزان تقاضای شهروندان نیست و این موضوع به یکی از مطالبات اصلی مردم تبدیل شده است، به همین دلیل، افزایش ناوگان حملونقل عمومی همواره از مهمترین دغدغههای شورای شهر بوده و این موضوع به صورت مستمر از شهرداری مطالبه میشود.
رئیس شورای اسلامی شهر رشت خاطرنشان میکند: شهرداری در سالهای اخیر دو بار لایحه برونسپاری بخشی از خدمات اتوبوسرانی به بخش خصوصی را به شورا ارائه کرده که هر دو مورد به تصویب رسیده است، اما به دلایل مختلف تاکنون این طرح به نتیجه نرسیده و بخش خصوصی وارد چرخه خدماترسانی نشده است.
واثقکارگرنیا تصریح میکند: شورای شهر در بودجه سال جاری مجوزهای لازم را برای خرید اتوبوس و همچنین واگذاری بخشی از خدمات به بخش خصوصی در اختیار شهرداری قرار داده و پیگیر اجرای این برنامهها است تا بخشی از مشکلات ناوگان حملونقل عمومی برطرف شود.
وی درباره وضعیت تاکسیرانی رشت میگوید: بخش قابل توجهی از تاکسیهای شهر فرسوده هستند و با توجه به جایگاه رشت به عنوان یک شهر گردشگری، نوسازی این ناوگان ضروری است، استفاده از ظرفیت منطقه آزاد میتواند فرصت مناسبی برای ورود خودروهای جدیدتر، کممصرفتر و متناسب با شأن شهر گردشگری رشت فراهم کند.
نوسازی ناوگان حملونقل نیازمند حمایت مسئولان و تسهیلات ویژه است
رئیس شورای اسلامی شهر رشت ادامه میدهد: تحقق این هدف نیازمند همکاری همه دستگاههای مسئول از جمله استانداری، فرمانداری و نمایندگان استان در مجلس شورای اسلامی است تا تسهیلات مناسب با بازپرداخت بلندمدت و نرخ سود پایین در اختیار رانندگان تاکسی قرار گیرد و امکان نوسازی ناوگان فراهم شود.
واثقکارگرنیا با اشاره به گلایه شهروندان از زمان انتظار در ایستگاههای اتوبوس اظهار میکند: کمبود اتوبوس، ترافیک سنگین و عرض کم بسیاری از معابر شهری موجب شده است اتوبوسها زمان بیشتری را در مسیر سپری کنند و شهروندان ناچار باشند مدت طولانیتری در ایستگاهها منتظر بمانند؛ موضوعی که موجب نارضایتی مردم شده و این گلایهها نیز کاملاً به حق است.
وی خاطرنشان میکند: براساس استانداردهای حملونقل شهری، به ازای هر دو هزار نفر جمعیت باید یک دستگاه اتوبوس در شهر فعال باشد. با توجه به جمعیت رشت، شهر به تعداد بسیار بیشتری اتوبوس نیاز دارد، اما محدودیتهای زیرساختی و عرض کم خیابانها استفاده گسترده از اتوبوسهای بزرگ را دشوار کرده است.
رئیس شورای اسلامی شهر رشت میافزاید: در چنین شرایطی استفاده از مینیبوسها و اتوبوسهای کوچکتر میتواند راهکار مناسبی باشد، زیرا ضمن کاهش فشار ترافیکی، امکان جابهجایی سریعتر مسافران را نیز فراهم میکند.
واثقکارگرنیا درباره هوشمندسازی ناوگان حملونقل عمومی اظهار میکند: اجرای طرح هوشمندسازی در دستور کار مدیریت شهری قرار دارد و بخشی از قراردادهای مربوط به آن نیز منعقد شده است.، با اجرای کامل این طرح، شهروندان میتوانند از طریق تلفن همراه از موقعیت اتوبوسها و زمان رسیدن آنها به ایستگاهها مطلع شوند و برنامهریزی دقیقتری برای سفرهای درونشهری داشته باشند.
وی با اشاره به اقدامات انجام شده در حوزه مناسبسازی برای افراد دارای معلولیت و جانبازان میگوید: شهر رشت در این حوزه جزو شهرهای موفق کشور محسوب میشود. بخش قابل توجهی از ناوگان اتوبوسرانی قابلیت استفاده برای ویلچر را دارد و در بسیاری از معابر و پیادهروها نیز ضوابط مناسبسازی برای تردد افراد دارای معلولیت و نابینایان رعایت شده است، هرچند این اقدامات همچنان باید ادامه پیدا کند.
نوسازی و اصلاح ساختار، پیششرط تحول پایدار در اتوبوسرانی است
وحید امیری، کارشناس حملونقل شهری، در گفتوگو با خبرنگار ایمنا اظهار میکند: حملونقل عمومی رشت را میتوان نمونهای از سیستمهایی دانست که میان نیاز فزاینده شهری و ظرفیت محدود زیرساختی گرفتار شدهاند، در چنین شرایطی، شکاف میان تقاضا و عرضه خدمات بهتدریج خود را در قالب نارضایتی شهروندان و افت کیفیت سفرهای درونشهری نشان میدهد.
وی میافزاید: مهمترین مسئله در وضعیت فعلی، فرسودگی ناوگان و کاهش ضریب بهرهوری اتوبوسها است؛ موضوعی که تنها یک چالش فنی محسوب نمیشود، بلکه بهطور مستقیم بر زمانبندی سفرها، اعتماد عمومی و الگوی استفاده شهروندان از حملونقل عمومی تأثیر گذاشته است.
این کارشناس حملونقل شهری خاطرنشان میکند: در کنار آن، کمبود اتوبوسهای فعال موجب شده برخی خطوط با تقاضایی بیش از ظرفیت خود مواجه شوند؛ شرایطی که افزایش زمان انتظار مسافران و ازدحام در ساعات اوج سفر را به دنبال داشته و کارکرد اصلی حملونقل عمومی را تحت تأثیر قرار داده است.
امیری تصریح میکند: از منظر ساختاری نیز رشت با محدودیتهای کالبدی روبهرو است؛ عرض کم برخی معابر و تداخل کاربریهای شهری، امکان توسعه خطوط پرظرفیت اتوبوسرانی را محدود کرده و از کارایی ناوگان موجود کاسته است.
وی میگوید: در بعد مدیریتی، وابستگی به منابع مالی غیرپایدار و دشواری تأمین اعتبار برای نوسازی ناوگان، روند بهبود خدمات را کند کرده است؛ بهگونهای که حتی برنامههای اصلاحی نیز با تأخیر در اجرا یا محدودیت در مقیاس مواجه میشوند.
این کارشناس حملونقل شهری میافزاید: با این حال، رویکردهایی مانند هوشمندسازی ناوگان میتواند بهعنوان ابزاری مؤثر در بهبود خدمات مورد توجه قرار گیرد. هرچند این اقدام جایگزین نوسازی ناوگان نیست، اما در کوتاهمدت بخشی از نارضایتی ناشی از نبود اطلاعات دقیق سفر را کاهش خواهد داد.
امیری ادامه میدهد: استفاده هدفمند از ناوگان کوچکتر در برخی مسیرها نیز راهکاری مکمل به شمار میرود که میتواند انعطافپذیری سیستم را افزایش داده و فشار وارده بر خطوط اصلی را کاهش دهد.
وی اظهار میکند: حملونقل عمومی رشت نیازمند اجرای همزمان مجموعهای از سیاستها شامل نوسازی ناوگان، اصلاح ساختار بهرهبرداری و توسعه فناوریهای هوشمند است؛ در غیر این صورت، بهبود وضعیت موجود در حد اقدامات مقطعی باقی خواهد ماند و دستیابی به تحول پایدار دشوار خواهد بود.
به گزارش ایمنا، بررسی وضعیت حملونقل عمومی رشت نشان میدهد این بخش در نقطهای میان «نیاز فزاینده شهری» و «ظرفیت محدود ناوگان و زیرساخت» قرار گرفته است. فرسودگی اتوبوسها، کمبود ناوگان فعال و فشار ترافیکی معابر، در کنار مشکلات تأمین منابع مالی، موجب شده کارایی سیستم با چالشهای جدی مواجه شود و زمان انتظار شهروندان افزایش پیدا کند.
در عین حال، اقدامات مدیریت شهری در حوزه نوسازی ناوگان، توسعه همکاری با بخش خصوصی و بهویژه هوشمندسازی خدمات اتوبوسرانی، نشاندهنده تلاش برای عبور از وضعیت موجود است. با این حال، این اقدامات زمانی اثرگذار خواهند بود که بهصورت همزمان و در قالب یک برنامه منسجم اجرایی شوند، نه به شکل پراکنده و مقطعی.
در مجموع، آینده حملونقل عمومی رشت به میزان توانایی مدیریت شهری در تأمین منابع پایدار، اصلاح ساختار بهرهبرداری و تطبیق سیستم با شرایط کالبدی شهر وابسته است. بدون این هماهنگی، فاصله میان نیاز شهروندان و کیفیت خدمات همچنان باقی خواهد ماند و فشار بر سیستم حملونقل افزایش پیدا خواهد کرد.
گزارش از محمدرضا رشیدی؛ خبرنگار ایمنا
نظر شما