به گزارش خبرگزاری ایمنا، عید قربان امسال برای ایران، فقط یادآور یک مناسبت مذهبی نیست؛ انگار یک ملت، دوباره ایستاده مقابل همان مفهومی که سالها رهبر حکیم شهیدش از آن سخن گفته بود؛ «عبور از وادی محنت».
در نخستین عید قربانی که ایران پس از شهادت رهبر انقلاب تجربه میکند، بازخوانی بیانات ایشان درباره این عید، شبیه خواندن روایتی است که حالا بخشی از آن در برابر چشم یک ملت تحقق پیدا کرده است. ملتی که در یک سال گذشته، حوادثی سنگین و فرساینده را پشت سر گذاشت؛ از دو جنگ تحمیلی و آشوب و فشارهای امنیتی تا داغ از دست دادن رهبری که سالها از «ایثار»، «گذشت» و «قربانی شدن در راه حقیقت» گفته بود.
شاید یکی از مهمترین و عمیقترین روایتهای ایشان درباره عید قربان، به دیدار مردم اصفهان در عید قربان سال ۱۳۸۹ بازگردد؛ روزی که بیستوپنجم آبان، سالروز تشییع ۳۷۰ شهید اصفهانی، با عید قربان همزمان شده بود. رهبر انقلاب آن روز، اصفهان را نماد «قربانی دادن» توصیف کردند و فرمودند: «روز بیست و پنجم آبان ماه یکی از نمادهای قربانی دادن و ایثار مردم اصفهان است، که امسال مصادف شده است با عید قربان.»
ایشان سپس، از ظاهر مناسک عبور کردند و به معنای عمیق «قربان» رسیدند؛ معنایی که در نگاه ایشان، فقط به ذبح یک قربانی محدود نمیشد: «اگر به حکمت مندرج در عید قربان توجه شود، خیلی از راهها برای ما باز میشود. در عید قربان یک قدردانی بزرگ الهی نهفته است از پیامبر برگزیدهی حضرت حق، حضرت ابراهیم (علیهالسّلام) که آن روز ایثار کرد. بالاتر از ایثار جان، در مواردی ایثار عزیزان است. او در راه پروردگار، به دست خود عزیزی را قربان میکرد؛ آن هم فرزند جوانی که خدای متعال بعد از عمری انتظار، در دوران پیری به او داده بود.»
اگر توانستیم از این شدت و از این محنت عبور کنیم، یک وضع جدیدی، حیات جدیدی، مرحلهی جدیدی را به دست میآوریم
رهبر انقلاب حتی برای توضیح عمق این رنج، به دعای عرفه سیدالشهدا(ع) اشاره کردند؛ روایتی که در آن، امام حسین(ع) از لحظه ذبح اسماعیل یاد میکند: «سید شهیدان همهی عالم، حضرت اباعبداللَّهالحسین (علیه الصّلاة و السّلام) - که خود مظهر ایثار و مظهر شهادت است - در دعای شریف عرفه از این حادثه یاد میکند؛ «و ممسک یدی ابراهیم عن ذبح ابنه بعد کبر سنّه و فناء عمره».»
اما نقطه اصلی سخنان ایشان، جایی بود که «قربانی دادن» را به قاعده حرکت انسانها و ملتها تبدیل کردند: «این ایثار و این گذشت، یک نماد است برای مؤمنانی که میخواهند راه حقیقت را، راه تعالی را، راه عروج به مدارج عالیه را طی کنند. بدون گذشت، امکان ندارد. همهی امتحانهائی که ما میشویم، در واقع نقطهی اصلیاش همین است؛ پای یک ایثار و یک گذشت به میان میآید.»
ایشان در ادامه، مفهوم «امتحان» را مسیری برای تولد دوباره انسان و ملتها توصیف کردند؛ جملاتی که حالا بعد از طوفان حوادث یک سال اخیر، معنایی متفاوت پیدا کرده است: «امتحان یعنی عبور از وادی محنت. یک محنتی را، یک شدتی را جلوی پای یک انسانی یا یک ملتی میگذارند؛ عبور از این محنت، امتحان است. اگر توانست عبور کند، به آن منزل مقصود میرسد... خود امتحان در حقیقت یک گام است به سوی مقصد.»
رهبر انقلاب حتی نتیجه این عبور را هم توضیح داده بودند؛ اینکه ملتها بعد از پشت سر گذاشتن بحرانها، وارد «مرحلهای تازه» میشوند: «اگر توانستیم از این شدت و از این محنت عبور کنیم، یک وضع جدیدی، حیات جدیدی، مرحلهی جدیدی را به دست میآوریم.»
امروز، وقتی ایران نخستین عید قربان پس از شهادت ایشان را پشت سر میگذارد، این تعبیر «حیات جدید» بیش از همیشه قابل لمس است؛ انگار خود ایشان سالها پیش، مختصات چنین روزهایی را ترسیم کرده بودند.
این نگاه البته محدود به سخنرانی سال ۱۳۸۹ نبود. ایشان تنها چهل روز پس از رحلت امام خمینی(ره)، در عید قربان سال ۱۳۶۸ نیز از همین منطق سخن گفته بودند؛ از اینکه پایان یک سوگواری بزرگ، میتواند آغاز یک حرکت تازه باشد: «تقدیر الهی این بود که پایان چهل روز عزاداری ملت ایران، روز عید قربان باشد. این هم نگاه روشنی به آینده است.»
آن روز، رهبر انقلاب در حالی که کشور هنوز در سوگ رحلت امام قرار داشت، از «ادامه دادن» گفتند؛ از اینکه فقدان، نباید ملت را متوقف کند: «امام عزیز، ما از امروز که عید قربان است، باز هم به خاطر تو زندگی و تلاش را شروع میکنیم؛ چون تو این را میخواستی و میپسندیدی و میطلبیدی.»
شاید همین جملات است که امروز، در فضای پس از شهادت ایشان، دوباره جان گرفته است؛ اینکه عید قربان در نگاه ایشان، فقط یادآور فقدان نبود، بلکه لحظه برخاستن دوباره یک ملت هم بود.
رهبر انقلاب حتی پیروزی انقلاب اسلامی را نیز با همین منطق تفسیر میکردند و در سال ۱۳۶۸ فرمودند: «بیست و دوم بهمن، برای ملت ما در حکم عید قربان است، زیرا در آن روز و به آن مناسبت بود که ملت ما اسماعیلهای خودش را قربانی کرد.»
در منظومه فکری ایشان، هیچ فتحی بدون «قربانی دادن» به دست نمیآید؛ همان منطقی که آن را به مسئله امامت نیز پیوند میزدند. ایشان در سال ۱۳۸۸ با اشاره به آیه «و اذا ابتلی ابراهیم ربه بکلمات فاتمهن قال انی جاعلک للناس اماما» فرمودند: «ابراهیم از طرف پروردگار منصوب شد به امامت، چرا؟ چون از عهدهی امتحانهای دشوار برآمد... این همه به دنبال امتحانهای سخت بود.»
و شاید امروز، در روزهایی که ایران داغدار رهبر شهید خود است، بیش از هر زمان دیگری بتوان فهمید چرا ایشان اینهمه بر «امتحان»، «ایثار» و «عبور از محنت» تأکید داشتند.
چند ماه پیش از شهادت نیز، ایشان بار دیگر از همین حقیقت سخن گفته بودند؛ از نیرویی که در لحظات سخت، ملت ایران را از دل بحران عبور میدهد: «وقتی که مردم وارد میدان میشوند و تصمیم میگیرند، آتشها را خاموش میکنند، شعلهها را خاکستر میکنند... خدای متعال این مردم را مبعوث خواهد کرد برای مقابلهی با حوادث، و کار را مردم تمام خواهند کرد.» (۱۴۰۴/۱۱/۱۲)
شاید عید قربان امسال، بیش از هر سال دیگری، روز بازخوانی همین جملات باشد؛ روزی که یک ملت، میان داغ و امید ایستاده و تلاش میکند از دل فقدان، به همان «حیات جدیدی» برسد که حکیم انقلاب، سالها پیش وعدهاش را داده بودند.
نظر شما