به گزارش خبرگزاری ایمنا، جنگلهای هیرکانی که نوار سبزی از شرق تا غرب سواحل جنوبی دریای خزر در ایران را پوشاندهاند، نهتنها چشماندازی خیرهکننده به این منطقه میبخشند، بلکه گنجینهای بیبدیل از تنوع زیستی و شاهدی زنده بر تاریخ زمینشناسی کره ما هستند.
این جنگلهای باستانی که قدمتشان به دوران سوم زمینشناسی، یعنی حدود ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال پیش بازمیگردد، میراثی جهانی محسوب میشوند که سال ۲۰۱۹ در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.
اهمیت اکولوژیکی و تنوع زیستی اهمیت اصلی جنگلهای هیرکانی در منحصربهفرد بودن اکوسیستم و تنوع زیستی شگفتانگیز آنها نهفته است، این جنگلها میزبان هزاران گونه گیاهی و جانوری هستند که بعضی از آنها بومی منطقه هستند و در کمتر نقطهای از جهان یافت میشوند.
درختان کهنسالی همچون بلوط، راش، ممرز، و افرا، ستون فقرات این اکوسیستم را تشکیل میدهند و زیستگاهی امن برای گونههای جانوری ارزشمندی همچون پلنگ ایرانی، خرس قهوهای، شوکا، مرال، گربهوحشی و طیف وسیعی از پرندگان و خزندگان فراهم میکنند.
جنگلهای هیرکانی به عنوان «میراث سبز» شناخته میشوند، چراکه از نظر بانک ژنتیکی طبیعی حائز اهمیت هستند و کلکسیونی غنی از ژنها را در خود جای دادهاند که برای تحقیقات علمی، کشاورزی پایدار و حتی تولید داروهای جدید بالقوه مورد استفاده قرار میگیرند.
پوشش گیاهی انبوه هیرکانی نقش حیاتی در جذب دیاکسید کربن، تولید اکسیژن، تنظیم چرخه آب و حفظ رطوبت هوا ایفا و به تعدیل آب و هوای منطقه کمک شایانی میکند.
ریشههای درختان به استحکام خاک کمک میکند و مانع فرسایش آن میشود، این جنگلها نقش اسفنج طبیعی را در جذب و نگهداری آب باران ایفا و به تغذیه سفرههای زیرزمینی و تأمین آب رودخانهها یاری میکنند؛ مطالعات دیرینهشناسی نشان میدهد که هیرکانی یکی از معدود مناطق کره زمین است که توانسته است در طول دورانهای یخبندان از نابودی کامل نجات پیدا و الگوی پوشش گیاهی دوران سوم را حفظ کند.
امروزه جنگلهای هیرکانی با چالشهای جدی روبهرو هستند؛ تغییر کاربری اراضی برای توسعه شهرها، ساختوسازهای غیرمجاز، احداث جادهها، بهرهبرداری ناپایدار از منابع چوب، آلودگیهای ناشی از فعالیتهای انسانی، شکار غیرمجاز و جنگلزدایی، بقای این اکوسیستم منحصر به فرد را تهدید میکند.
آتشسوزیهای گسترده که در سالهای اخیر شاهد آن بودهایم، خسارات جبرانناپذیری به این میراث طبیعی وارد کرده است، همچنین قاچاق چوب و چرای بیرویه دام در بعضی مناطق به تخریب پوشش گیاهی و کاهش توان زیستی جنگل دامن میزند.
ضرورت حفاظت و آینده ثبت جنگلهای هیرکانی در فهرست میراث جهانی یونسکو، فرصتی بینظیر برای جلب توجه جهانی و افزایش همکاریهای بینالمللی در زمینه حفاظت از این گنجینه طبیعی است با این حال موفقیت در این مسیر نیازمند عزم جدی دولت، مشارکت فعال جوامع محلی و افزایش آگاهی عمومی درباره اهمیت حیاتی این جنگلها است.
کارشناسان بر این باورند که لازم است برنامههای جامع مدیریتی برای توسعه گردشگری پایدار، احیای مناطق آسیبدیده، مقابله با قاچاق و تخریب و آموزش جوامع محلی تدوین و اجرا شود.
حفاظت از جنگلهای هیرکانی، حفاظت از هویت زیستمحیطی ایران و ایفای نقش مسئولانه در حفظ تنوع زیستی جهانی است. این میراث سبز، امانتی است که باید با تمام توان از آن پاسداری کرد تا نسلهای آینده نیز بتوانند از زیبایی و مواهب آن بهرهمند شوند.
نظر شما