به گزارش خبرگزاری ایمنا، صبح چهارشنبه هنوز بهطور کامل روی میدان نقش نبسته بود که کاروان همراه وزیر به نخستین مقصد رسید؛ کاخ چهلستون. بنایی که سالهاست در حافظه تاریخی ایران، نماد شکوه صفوی است، اینبار اما با زخمهایی آشکار در برابر دوربینها ایستاده بود. دیوارهای عظیم ترک برداشته، شکستگیهای عمیق در جدارهها و نشانههایی از اصابتهای سنگین، تصویری متفاوت از این میراث جهانی ساخته بود.
در میان بازدید، آنچه بیش از همه توجهها را جلب میکرد، تکههایی از بقایای مهمات بود که به گفته کارشناسان، مربوط به حملات اخیر بوده و هنوز در بخشهایی از محوطه باقی مانده بود. فضای چهلستون، ترکیبی از سکوت، اضطراب و تلاش برای ثبت دقیق خسارتها بود؛ جایی که تاریخ نه در قاب موزه، بلکه در میانه بحران نفس میکشید.
در همان محل، وزیر میراث فرهنگی به همراه استاندار اصفهان و مدیران استانی، از تشکیل «کمیته عالی مرمت و بهرهبرداری از بناهای تاریخی و ارزشمند اصفهان» خبر داد؛ کمیتهای که با حکم مستقیم وزیر مأموریت یافت روند مرمت و احیای آثار آسیبدیده را در سطح ملی و استانی مدیریت کند. به گفته مسئولان، این کمیته قرار است بهصورت ویژه روی اولویتبندی مرمت، تأمین اعتبارات و هماهنگی بین دستگاهی متمرکز باشد.
پس از پایان بازدید، وزیر در جمع خبرنگاران ایستاد؛ جایی که روایت رسمی سفر شکل گرفت. او اصفهان را «شناسنامه ایران» توصیف کرد و گفت: همه خسارتهای واردشده به آثار تاریخی در جریان جنگ اخیر، مستندسازی شده و برای نهادهای بینالمللی از جمله یونسکو ارسال شده است. به گفته او، میزان خسارتهای مستقیم به بناهای تاریخی تاکنون حدود ۷.۵ همت برآورد شده و بناهای تاریخی این استان، پس از تهران، در صدر آسیبهای میراث فرهنگی کشور قرار دارند.
مقصد بعدی، ساختمانی بود که در حافظه تاریخی اصفهان با نام «دولتخانه صفوی» شناخته میشود؛ بنایی که امروز به استانداری اصفهان تبدیل شده اما در این سفر، بار دیگر بهعنوان یک اثر تاریخی مورد توجه قرار گرفت. اینجا نیز نشانههای آسیب کاملاً مشهود بود؛ بخشهایی از بنا دچار تخریب شده و عملیات آواربرداری در برخی نقاط آغاز شده بود.
در مسیر حرکت به داخل ساختمان، کارشناسان میراث فرهنگی از ابعاد خسارتها و حساسیت مرمت این اثر توضیح میدادند. گفته میشد این مکان در جریان حملات اخیر هدف اصابتهای متعدد قرار گرفته و بیش از چندین مورد انفجار در محدوده آن ثبت شده است. فضای دولتخانه، بیش از هر چیز یادآور تلاقی تاریخ و بحران بود؛ جایی که صفویان در آن حکومت میکردند و امروز در سایه جنگ، نیازمند بازسازی دوباره است.
کاروان سپس به «رکیبخانه» یا خانه مسعود میرزا ظلالسلطان رفت؛ بنایی تاریخی که بهگفته کارشناسان، بیشترین آسیب را از موج انفجار متحمل شده است. ترکهای گسترده در جدارهها و فرسایش بخشهایی از ساختار، نشان از شدت فشار انفجار داشت. وزیر در این بخش نیز در جریان جزئیات مرمت قرار گرفت و با کارشناسان گفتوگو کرد.
تالار اشرف، مقصد بعدی بود؛ بنایی باشکوه که هماکنون مراحل مرمت آن در جریان است. در این محل، وزیر میراث فرهنگی با جمعی از استادکاران و مرمتگران دیدار و گفتوگو کرد و از نقش آنان در حفظ هویت تاریخی کشور تقدیر نمود. فضای تالار، ترکیبی از داربستهای مرمتی و تلاش برای بازگرداندن شکوه گذشته بود.
در ادامه بازدید، عالیقاپو قرار داشت؛ بنایی که اگرچه هنوز پابرجاست، اما از آسیبهای ناشی از موج انفجار بینصیب نمانده است. در همین محل، رویدادی نمادین نیز انجام شد؛ رونمایی از سند مالکیت عالیقاپو پس از ۹۴ سال. اقدامی که از نگاه مسئولان، تثبیت حقوقی یکی از مهمترین آثار تاریخی کشور تلقی میشود.
چند قدم آنسوتر، میدان نقش جهان با تمام عظمتش ایستاده بود؛ میدانی که در این سفر، نه فقط یک اثر تاریخی، بلکه یک صحنه زنده از مواجهه میراث و جنگ به نظر میرسید. گزارشها از آسیبهای ناشی از انفجار در بخشهایی از میدان حکایت داشت، هرچند در کنار این تصویر، رونمایی از نماد بازی چوگان نیز انجام شد؛ تلاشی برای بازآفرینی یکی از سنتهای کهن ایرانی در قلب این میدان جهانی.
بعد از بازدیدهای میدانی، برنامه به مراسم گرامیداشت هفته میراث فرهنگی رسید. در این نشست، وزیر میراث فرهنگی بار دیگر اصفهان را «بزرگترین کتاب تاریخ ایران» خواند و بر ضرورت مستندسازی خسارتها، ارسال پرونده به یونسکو و پیگیری حقوقی تأکید کرد. او گفت اولویت نخست، محکومیت بینالمللی این اقدامات و سپس پیگیری جبران خسارتهاست.
در حاشیه این برنامه، فرصتی کوتاه برای گفتوگو با وزیر فراهم شد. در پاسخ به پرسش خبرنگار ایمنا درباره میزان اعتبارات جبران خسارتها، صالحیامیری توضیح داد که تاکنون ۱۴۹ بنای تاریخی در کشور آسیب دیدهاند و بخش قابل توجهی از این خسارتها مربوط به اصفهان است. او تأکید کرد پروندهای جامع شامل تصاویر، مستندات و گزارشهای فنی به یونسکو ارسال شده و این نهاد بینالمللی نیز وعده داده هیأتی برای بررسی میدانی به ایران اعزام کند.
سفر وزیر در ادامه، با برنامههای دیگری در حوزه میراث فرهنگی و بازدیدهای تکمیلی ادامه یافت؛ اما آنچه در این گزارش آمد، بخش نخست و روایی از روزی بود که اصفهان، میان تاریخ، مرمت و زخمهای جنگ، بار دیگر در کانون توجه ملی و جهانی قرار گرفت؛ روزی که چهلستون فقط یک بنا نبود، بلکه یک سند زنده از تقابل میراث و بحران بود.
نظر شما