به گزارش خبرگزاری ایمنا، قلب سالم، پایه و اساس رشد طبیعی کودک است و هر گونه اختلال در عملکرد آن میتواند تأثیرات گستردهای بر سلامت کلی و زندگی روزمره نوزادان و کودکان داشته باشد. توجه والدین و مراقبان به نشانههای اولیه بیماریهای قلبی، نقش حیاتی در تشخیص زودهنگام و پیشگیری از عوارض جدی ایفا میکند.
بیماریهای قلبی کودکان در دو مسیر کلی ظاهر میشوند و بعضی از آنها از بدو تولد وجود دارند و در دوران جنینی شکل گرفته است و بعضی دیگر در طول دوران نوزادی و کودکی بر اثر عوامل محیطی یا اکتسابی بروز میکنند که این دستهبندی، راهنمایی برای برنامهریزی مراقبتها و غربالگری دقیق فراهم میکند.
تشخیص اولیه بیماریهای قلبی همیشه ساده نیست؛ بعضی اختلالات با علائم ظاهری مانند تغییر رنگ زبان، لبها یا ناخنها همراه هستند، اما بعضی دیگر بدون هیچ نشانه بصری خود را نشان میدهند که در چنین مواردی، استفاده از ابزارهای پزشکی و معاینات تخصصی میتواند تفاوت بین تشخیص به موقع و تأخیر در درمان را رقم بزند.
غربالگری بیماریهای قلبی از دوران جنینی امکانپذیر است؟ / ضرورت توجه به رنگ زبان و ناخنهای نوزاد
علیرضا احمدی، فوق تخصص قلب کودکان در گفتوگو با خبرنگار ایمنا، با بیان اینکه بیماریهای قلبی در کودکان و به ویژه در نوزادان و شیرخواران به دو گروه کلی تقسیم میشوند، اظهار کرد: گروهی از بیماریها از بدو تولد وجود دارند و در دوران جنینی و هنگام شکلگیری قلب ایجاد شدهاند و گروه دیگر بیماریهای اکتسابی هستند که ممکن است در مراحل بعدی نوزادی، شیرخوارگی یا کودکی به دلیل عوامل مختلف بروز کنند.
وی با بیان اینکه بیماریهای قلبی مادرزادی خود به دو گروه تقسیم میشوند، افزود: بعضی از این بیماریها با علائم کبودی مشخص میشوند و بعضی نیز بدون کبودی هستند؛ منظور از کبودی، سیانوز مرکزی است که در زبان و ناخنها قابل مشاهده است و والدین میتوانند با دقت به این تغییر رنگ، آن را تشخیص دهند.
فوق تخصص قلب کودکان با اشاره به اینکه بعضی بیماریهای قلبی که همراه با کبودی هستند، در اوایل نوزادی ظاهر گولزنندهای دارند و ممکن است به دلیل سطح اکسیژن خون بالاتر از حد بحرانی، تشخیص با چشم دشوار باشد، تصریح کرد: به همین دلیل توصیه میشود تمام نوزادان از بدو تولد غربالگری شوند.
احمدی با بیان اینکه غربالگری بیماریهای قلبی نوزادان از دوران جنینی امکانپذیر است، به ویژه در مواردی که علائم یا عوامل خطری در مادر وجود داشته باشد، ادامه داد: در این صورت، متخصصان زنان نوزاد را به تیم قلب ارجاع میدهند و با انجام اکوکاردیوگرافی میتوان تشخیص داد که آیا بیماری قلبی وجود دارد یا خیر.
وی با اشاره به اینکه پس از تولد، اندازهگیری سطح اکسیژن خون نوزاد با دستگاه پالساکسیمتر، در دست راست و یک پای نوزاد انجام میشود که دستورالعمل خاصی دارد و برای تشخیص بیماریهای قلبی شدید بسیار مفید است، گفت: این روش به دلیل اینکه بعضی بیماریها با چشم قابل تشخیص نیستند، امکان شناسایی زودهنگام بیماریهای قلبی را فراهم میکند.
نوزاد مبتلا به بیماری قلبی چه علائمی دارد؟ / تمام بیماریهای قلبی نوزادان از بدو تولد مشخص نمیشود
فوق تخصص قلب کودکان اضافه کرد: علاوه بر پالساکسیمتر، بررسی وضعیت فیزیکی نوزاد، رنگ لبها و زبان، وضعیت تنفس و معاینه قلب برای شنیدن صدای اضافی از دیگر اقدامات غربالگری است که در صورت مشاهده هر گونه علامت غیرطبیعی، نوزاد باید به پزشک ارجاع داده شود.
احمدی افزود: تمام بیماریهای قلبی نوزادان از بدو تولد مشخص نمیشوند، زیرا بعضی مشکلات به دلیل تغییرات گردش خون بعد از تولد و وجود سوراخ بیضی یا مجرای شریانی که در دوران جنینی طبیعی هستند، تا ماههای اول زندگی علائم آشکار نشان نمیدهند و به همین دلیل والدین باید با علائم هشداردهنده در سنین مختلف آشنا باشند و در صورت مشاهده هر نشانه غیرعادی، به پزشک متخصص مراجعه کنند.
وی با بیان اینکه در نوزادان، مهمترین نشانهها شامل وضعیت عمومی و رفتار نوزاد است، تصریح کرد: نوزاد مبتلا به بیماری قلبی ممکن است بیحال باشد، هنگام شیرخوردن زود خسته شود، عرق کند و دور لبها یا صورتش کبود شود، همچنین توقف یا کندی رشد در قد و وزن از علائم مهم است.
فوق تخصص قلب کودکان خاطرنشان کرد: در کودکان بزرگتر، خستگی زودرس در فعالیتهای روزمره، درد قفسه سینه هنگام فعالیت، سرگیجه، تپش قلب و حتی بیهوشی در هنگام ورزش از علائم هشداردهنده بیماری قلبی محسوب میشوند و والدین باید در مواجهه با این نشانهها توجه دقیق داشته باشند و اقدامات تشخیصی لازم را پیگیری کنند تا سلامت قلب فرزندشان تأمین شود.
بررسی سلامت قلب از دوران جنینی امکانپذیر است و در صورت وجود عوامل خطر در مادر یا نشانههای غیرطبیعی، متخصصان میتوانند مادر باردار را به تیم قلب ارجاع دهند. انجام اکوکاردیوگرافی پیش از تولد، مسیر مراقبتهای پزشکی را برای بعد از تولد مشخص و آمادگی لازم برای درمان به موقع را فراهم میکند.
پس از تولد، ابزارهای ساده، اما حیاتی مانند پالساکسیمتر، همراه با معاینات فیزیکی نوزاد، بررسی رنگ لبها و زبان، وضعیت تنفس و شنیدن صدای قلب، امکان تشخیص زودهنگام مشکلات جدی قلبی را فراهم میکنند و حتی بیماریهایی که با چشم قابل تشخیص نیستند، با این روشها شناسایی میشوند.
والدین باید رفتار و تواناییهای نوزاد و کودک خود را به دقت زیر نظر داشته باشند و بیحالی، خستگی زودرس هنگام شیرخوردن یا بازی، کبودی لبها و صورت، کاهش رشد و علائم غیرعادی در فعالیتهای روزمره، نشانههایی هستند که نیاز به پیگیری تخصصی دارند و میتوانند سلامت قلب فرزند را تضمین کنند.
نظر شما