به گزارش خبرگزاری ایمنا، امروز _چهارشنبه سیام اردیبهشت ۱۴۰۵_ هشتادودومین روز متوالی از اعمال محدودیت بر اینترنت بینالملل در ایران است؛ بر اساس دادههای منتشر شده از سوی نهادهای پایش اینترنت، مجموع ساعت انسداد دسترسی به سرویسهای جهانی از مرز یک هزار و نهصد ساعت عبور کرده است، البته در این مدت کاربران در نقاط مختلف کشور به شبکه و پیامرسانهای داخلی دسترسی دارند،اما ارتباط با بسیاری از سرویسهای جهانی همچون گوگل، اینستاگرام، واتساپ و تلگرام با اختلال جدی یا قطع کامل همراه بوده است؛ این وضعیت در حالی ادامه دارد که دولت از تغییر قریبالوقوع شرایط خبر میدهند.
تشکیل ستاد ویژه فضای مجازی به ریاست عارف
در تازهترین تحول، «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی» به ریاست محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، تشکیل شده است. نخستین نشست این ستاد قرار است هفته آینده برگزار شود؛ مأموریت اصلی این ستاد، برنامهریزی برای رفع انسداد اینترنتی با ضربالاجل حداکثر تا میانههای خرداد ۱۴۰۵ اعلام شده است. بر اساس گزارشهای رسمی، این ستاد قرار است از ظرفیت استادان حوزه ارتباطات، نخبگان و تشکلهای مدنی برای تدوین نقشه راه اتصال مجدد اینترنت بینالمللی استفاده کند. رئیسجمهور در ابلاغ مأموریت به عارف، سه وظیفه کلیدی تدوین نقشه راه جامع تحول در حکمرانی فضای مجازی، بازآرایی ساختارهای تصمیمسازی و تصمیمگیری و استقرار نظام نظارت راهبردی را مشخص کرده است.
ستاد ساماندهی و راهبری فضای مجازی در حال نهاییسازی است
عباس پازوکی مسئول روابط عمومی دفتر معاون اول رییس جمهورمعاون ارتباطات و اطلاع رسانی دفتر معاون اول رییس جمهور در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس، نوشت: «ساختار و فرایندهای کارشناسی «ستاد ساماندهی و راهبری فضای مجازی» با دقت در حال تدوین و نهاییسازی است و این ستاد تاکنون جلسه یا مصوبهای نداشته است.
وی افزود: تصمیمات رسمی، پس از تشکیل جلسات، به صورت شفاف از طریق "سخنگوی ستاد" که به زودی معرفی خواهد شد، یا "معاونت ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر معاون اول" اعلام میشود؛ لذا گمانهزنیهای رسانهای پیرامون مصوبات یا اعضای آن فاقد اعتبار است.»
اختلاف نظر میان مسئولان وجود دارد اما پزشکیان به دنبال گفتوگو است
الیاس حضرتی، رئیس شورای اطلاعرسانی دولت، در جدیدترین اظهارات خود با تأکید بر اینکه سیاست دولت، گشایش اینترنت بینالملل است، خاطرنشان کرد که اختلافنظرهایی در این زمینه میان مسئولان وجود دارد. به گفته او، مسعود پزشکیان شخصی نیست که این اختلافات را به دعوا تبدیل کند و لذا تلاش میکند تا حد امکان با گفتوگو مسئله را حل کند. حضرتی همچنین با اشاره به اینکه رفع فیلترینگ از جمله وعدههای انتخاباتی پزشکیان بوده، توضیح داد که ترکیب شورای عالی فضای مجازی به گونهای است که برخی اعضا با استناد به تحلیلها و دیدگاههای متفاوت، با رفع فیلترینگ موافق نبودند. او تأکید کرد که پزشکیان در جلسات متعدد با استدلالهای مختلف توضیح داده است که تداوم فیلترینگ کارآمدی لازم را ندارد، چرا که بنا بر آمارها حدود ۸۰ درصد مردم از فیلترشکن استفاده میکنند و اعمال محدودیت عملاً هدف مورد نظر را تأمین نکرده و حتی نتیجه معکوس داشته است.
سایه جنگ باید دور شود
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت در اظهارات خود درباره زمان وصل شدن اینترنت بینالملل موضع محتاطانهتری در نظر گرفت؛ او گفت: «پس از دور شدن سایه جنگ، وضعیت اینترنت به تدریج به حالت عادی تغییر میکند.» مهاجرانی همچنین توضیح داد که اینترنت بینالملل فعلاً مطابق با مصوبات شورای عالی امنیت ملی در وضعیت محدود قرار دارد و هرگونه تغییر در این وضعیت منوط به تصمیمگیری در بالاترین سطوح خواهد بود. او در ادامه افزود که اینترنت پرو مصوبه شورای عالی امنیت ملی را دارد و آقای رئیسجمهور پیگیر حقوق مردم هستند و طبیعتاً پس از رفع مشکلات و پس از دور شدن سایه جنگ از کشورمان، وضعیت به تدریج به حالت عادی تغییر خواهد یافت. این اظهارات نشان میدهد که محدودیتهای اینترنت مستقیماً به ارزیابیهای امنیتی و شرایط ژئوپلیتیک منطقه گره خورده است.»
رئیسجمهور متولی موضوع اینترنت است
چندی پیش کامران غضنفری، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی نیز به خبرنگار ایمنا گفت: مسئله قطع و وصل شدن اینترنت موضوعی است که با نظر شورای عالی امنیت ملی تعیین میشود که ریاست آن را رئیسجمهور بر عهده دارد، بنابراین اگر در این زمینه سوالی وجود داشته باشد، باید از مسعود پزشکیان پرسید.
تأثیر جنگ دوازده روزه بر روند رفع فیلتر
یکی از نکات مهمی که الیاس حضرتی به آن اشاره کرد، همزمانی برنامههای دولت برای رفع فیلتر با وقوع جنگ دوازده روزه بود. به گفته او، پیگیریها و تلاشهای رئیسجمهور منجر به رفع فیلتر بعضی سکوها از جمله واتساپ و گوگلپلی شد و برای تعیین تکلیف وضعیت تلگرام نیز برنامهریزیهایی انجام گرفته بود، اما همزمانی این روند با وقوع جنگ، شرایط را تغییر داد و در آن مقطع اینترنت به طور کامل قطع شد و حتی در روزهای هجدهم و نوزدهم دی تماسهای تلفنی نیز با اختلال و قطع روبهرو شدند؛ حضرتی با اشاره به این اتفاقات خاطرنشان کرد که در بسیاری از کشورهای جهان نیز در شرایط بحرانی و امنیتی، محدودیتهای مقطعی بر اینترنت اعمال میشود، اما این محدودیتها کوتاهمدت است و پس از بازگشت شرایط به حالت عادی، دسترسیها برقرار میشود.
دسترسی به اینترنت آزاد باید برای همه عادلانه باشد
حجتالاسلام اسماعیل سیاوشی، دبیر کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی به خبرنگار ایمنا گفت: دسترسی به اینترنت باید برای همه عادلانه باشد، اما باید سازوکاری در نظر گرفت تا وسیلهای برای سوءاستفاده و ضربه زدن به کشور و جامعه نشود.
همچنین سید ستار هاشمی روز دوشنبه بیستوهشتم اردیبهشت در برنامه گرامیداشت روز جهانی ارتباطات نیز اظهار کرد: این تصور که شبکه ملی اطلاعات قرار است جایگزین ارتباطات بینالملل یا دسترسی آزاد به اطلاعات شود، برداشتی نادرست است.
نگاه تصمیمگیران ارشد کشور برای بازگشت اینترنت بینالملل
وزیر ارتباطات در تازهترین اظهارات خود در این باره گفته است: «با توجه به شرایط حاکم بر کشور و جنگ تحمیلی، بنا به صلاحدید مراجع ذیربط، دسترسیها محدود شد». همچنین وزیر ارتباطات بارها تأکید کرده که «قوه عاقله مملکت، اینترنت را یک ضرورت برای مردم و کسبوکارها میداند» و نگاه غالب در میان تصمیمگیران ارشد کشور، بازگشت اینترنت به حالت عادی است.
سیاست قطعی دولت گشایش اینترنت بینالملل و رفع فیلترینگ است
لیاس حضرتی، رئیس شورای اطلاع رسانی دولت با تأکید بر اینکه فیلترینگ گسترده امنیت سایبری را به خطر انداخته، از تداوم پیگیریها برای رفع محدودیت اینترنت بینالملل خبر داد و گفت: در هفتههای پیش رو این تلاشها به ثمر میرسد.
وی در گردهمایی روابط عمومیهای دستگاههای اجرایی کشور با عنوان «راویان ایران» با اشاره به تلاشهای صورت گرفته برای رفع محدودیت اینترنت بینالملل عنوان کرد: «نمیتوان از روابط عمومی نوین و سواد دیجیتال سخن گفت اما از دسترسی به اینترنت بینالملل چشم پوشی کرد؛ در شرایط جنگی محدودیتها موقتی برای حفظ امنیت جامعه اعمال میشود و در همه کشورها نیز وجود دارد، اما این خاموشی دیجیتال و انسداد طولانی مدت هرگز نباید به رویه دائم تبدیل شود.»
رئیس شورای اطلاع رسانی دولت با اشاره به فشارهای وارده به اقتصاد به دنبال محدودیت اینترنت بینالملل افزود: «بخشی از مردم تحت فشار اقتصادی و فرسایش روانی به دنبال محدودیت به اینترنت بینالملل هستند. کسب و کارهای دیجیتال آسیبهای فراوانی دیدند. بار دیگر به صراحت اعلام میکنم سیاست قطعی و بدون عقبنشینی دولت گشایش اینترنت بینالملل و رفع فیلترینگ است. فیلترینگ گسترده با رواج فیلترشکنها امنیت سایبری را به خطر انداخته است.»
حضرتی در ادامه با اشاره به پیگیریهای صورت گرفته در دولت خاطرنشان کرد: «رئیسجمهور با منش گفتوگومحور تلاش زیادی را انجام داد و گشایشهای اولیه حاصل شد، اما اختلاف نظرها و تلاطمهای جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان فرایند موضوع را به تأخیر انداخت. با دکتر عارف برای پیگیری این موضوع با جدیت در حال پیگیری است؛ تاکنون سه جلسه برای حل این موضوع برگزار شده است و در هفتههای پیش رو این تلاشها به ثمر میرسد.»
چشمانداز اتصال اینترنت از امروز تا نیمه خرداد
با توجه به تمام اطلاعات و گزارشهای موجود، نشانههای روشنی از اراده جدی در بالاترین سطوح حاکمیت برای بازگرداندن اینترنت بینالملل به حالت عادی دیده میشود؛ از تشکیل ستاد ویژه به ریاست محمدرضا عارف و دستور صریح رئیسجمهور برای پایان دادن به محدودیتها، تا بازگشایی تدریجی سرویسهای پرکاربردی جهانی؛ همه این رویدادها نوید آن را میدهد که اینترنت آزاد دوباره بازخواهد گشت، هرچند هنوز زمان دقیقی برای وصل شدن کامل اینترنت اعلام نشده، اما وعده مسئولان برای رفع انسداد تا میانه خرداد ماه امیدها را بیش از پیش زنده کرده است.
وزارت ارتباطات نیز در تلاش شبانهروزی برای برقراری اینترنت بینالملل در اسرع وقت است. کاربران ایرانی باید منتظر تحولات هفته آینده و نخستین نشست ستاد ویژه باشند که مسیر نهایی را شفافتر خواهد کرد. با این حال با در نظر گرفتن خطر وقوع جنگ و مسائل امنیتی، باید رویکردی منطقی درباره آینده اینترنت بینالملل ایران داشت.
نظر شما