به گزارش خبرگزاری ایمنا از قم، زمانی که «جنگ رمضان» زیرساختهای شهری و هزاران واحد مسکونی در تهران، اصفهان، تبریز، کرج و شهرهای خوزستان را با موجی کمسابقه از تخریب روبهرو کرد، شهرداریها از یک نهاد تنها خدماتی به بازیگر اصلی میدان بازسازی و مدیریت بحران تبدیل شدند، بازیگری که هم باید چهره شهر را از وضعیت «جنگزده» دور نگه میداشت و هم ظرف زمانی کوتاه، سازوکار جبران خسارت و مرمت خانهها را به جریان میانداخت.
شهرداریها با تشکیل تیمهای ویژه ارزیابی فوری، اقدام به پایش ایمنی ساختمانهای آسیبدیده کردند تا از وقوع ریزشهای ثانویه جلوگیری شود، همزمان سامانههای دیجیتال برای ثبت خسارت و تسریع در فرایند جبران خسارت به مردم راهاندازی شد.
در این میان، مشارکت مردمی و همکاری پیمانکاران داوطلب، سرعت عملیات بازسازی را افزایش داد و برگزاری نشستهای روزانه شهرداران شهرهای مختلف برای هماهنگی و رفع موانع بازسازی، نشاندهنده رویکرد یکپارچه در مدیریت این بحران بود.
عبدالمطهر محمدخانی، سخنگوی شهرداری تهران با اشاره به اینکه اقدامات مدیریت شهری در جنگهای ۱۲ و ۴۰ روزه تنها در قالب آمار و ارقام قابل روایت نیست، میگوید: در طول جنگ ۴۰ روزه، ۶۵۰ مورد اصابت داشتیم که منجر به شهادت ۱۲۶۰ نفر، بیش از ۲۸۰۰ مجروح و آسیب به ۵۱ هزار واحد مسکونی شد.
وی با تفکیک نوع خسارتها عنوان میکند: حدود ۳۹ هزار و ۸۰۶ واحد جزو خسارات جزئی (در و پنجره و شیشه) بودهاند که تاکنون حدود ۸۵ درصد آنها تعمیر شدهاند و پروندهشان در بخش تعمیرات جزئی بسته شده است.
سخنگوی شهرداری تهران خاطرنشان میکند: ۸۵۵۰ واحد در دسته تعمیرات متوسط قرار میگیرند، ۸۳۶ واحد نیازمند مقاومسازی و ۱۸۱۹ واحد نیز طبق نظر سازمان نظام مهندسی در مدار تخریب و نوسازی قرار گرفتهاند.
فرایندی که به گفته محمدخانی از ارزیابی سازهها تا انتخاب پیمانکار و تأیید نقشه را در بر میگیرد و در کنار جبران خسارت واحدهای مسکونی، شهرداری تهران مسئولیت بخشی از خسارتهای واحدهای تجاری خرد را نیز پذیرفته است.
وی تاکید میکند: خسارت وارد شده به خانههای مسکونی مردم و واحدهای تجاری خرد همچون فروشگاههایی که شیشهشان شکسته، بر عهده شهرداری است.
لطفالله فروزنده، معاون هماهنگی و امور مناطق شهرداری تهران آمارهای تکاندهندهای از ابعاد خسارت و سرعت بازسازی ارائه میکند و میگوید: در این دوره، ۴۶ هزار و ۶۲۳ واحد مسکونی در تهران آسیب دید؛ یعنی پنج برابر بیشتر از جنگ ۱۲ روزه قبلی» و در عین حال تاکید میکند که «حدود ۶۵ درصد این آسیبها جزئی بوده و ۸۵ درصد این موارد جزئی تاکنون بازسازی شده است.»
وی میافزاید: ۵۰۸۰ واحد تا سقف ۵۰۰ میلیون تومان خسارت دیدهاند که صدور برات برای آنها آغاز شده است، ۸۴۱ واحد در بازه یک تا دو میلیارد تومان خسارت دارند، ۱۰۸۲ واحد نیاز به مقاومسازی دارند و ۱۴۶۰ واحد نیز باید به طور کامل تخریب و نوسازی شوند؛ در این میان حدود ۶۰۰۰ نفر در قالب اسکان موقت در هتلها مستقر شدهاند.
معاون هماهنگی و امور مناطق شهرداری تهران با اشاره به اینکه «هیچ معبری در تهران بیش از دو ساعت مسدود نماند» و روزانه «۷۰ هزار پرس غذای گرم» با همکاری مساجد و هیئتها بین آسیبدیدگان توزیع شده است، معتقد است: شهرداری امروز دیگر تنها یک نهاد خدماتی نیست، بلکه سازمانی امدادرسان است که در شرایط بدهی انباشته، توانسته است هم بدهیها را سامان دهد و هم رکوردهای جدیدی در بازسازی ثبت کند.
جبران آسیبدیدگی در نیمی از واحدهای مسکونی
نقش شهرداریها در سایر کلانشهرها نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است؛ در اصفهان شهری که پس از پایتخت یکی از اصلیترین اهداف حملات بود، بنا بر آمارهای رسمی بیش از ۹۰۰۰ واحد مسکونی تنها در شهر اصفهان آسیب دیدهاند.
سید امیر سامع، نایب رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان میگوید: «حدود ۵۰ درصد از این واحدها تا امروز بازسازی شدهاند و قابل سکونت بودهاند» در حالی که این رقم تا ۱۰ روز پیش از سخنان او حدود ۳۰ درصد بوده است؛ رشدی که به گفته این عضو شورای اسلامی شهر اصفهان با پیگیری مدیریت شهری و همکاری دستگاهها در حال افزایش است.
نایب رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان با اشاره به وجود حدود ۸۰۰ واحد با خسارت کامل و زمانبَر بودن بازسازی آنها، از اسکان موقت در واحدهای معرفیشده توسط شهروندان در سامانه «دوام»، تأمین ودیعه مسکن برای حدود ۱۰۰ واحد و استفاده از ظرفیت هتلها و مراکز اقامتی سخن میگوید.
در همین حال، سید سلمان قاضیعسکر، دستیار ویژه شهردار اصفهان و دبیر اجرایی ستاد بازسازی اماکن مردمی تصریح میکند: از حدود ۱۰ هزار پیام ثبتشده در سامانه ۱۳۷، تاکنون ۸۷۵۶ مورد مورد بازدید قرار گرفته است و مجموع آسیبها به حدود ۹۰۰۰ مورد میرسد؛ حدود ۸۲۰۰ مورد از اینها آسیب جزئی و بقیه آسیبهای کلی است.
وی ادامه میدهد: تاکنون نزدیک به ۲۸۰۰ تا ۳۷۹۰ واحد در شهر اصفهان مرمت شدهاند و هدفگذاری این است که تا یک ماه آینده، بازسازی سطح یک و جزئی بیش از ۸۲۰۰ واحد به پایان برسد، مشروط بر تأمین مواد اولیه.
دبیر اجرایی ستاد بازسازی اماکن مردمی از یک واقعیت اجتماعی مهم پرده برمیدارد «خیران ۱۴۰ واحد آپارتمانی را برای یک سال در اختیار آسیبدیدگان قرار دادهاند و در تأمین مصالح و راهاندازی پویشهایی همچون نذر خدمت، نقش جدی داشتهاند»، موضوعی که نشان میدهد شهرداری اصفهان در بازسازی، به شکل گستردهای بر پیوند با سرمایه اجتماعی تکیه کرده است.
آسیب به ۳۰۰۰ واحد مسکونی در تبریز
یعقوب هوشیار، شهردار تبریز با اشاره به اینکه حدود ۳۰۰۰ مجموعه شامل منازل مسکونی، تجاری و سایر اماکن آسیب دیدهاند تأکید میکند: ۹۵ درصد این آسیبها جزئی بوده و تنها در موارد محدودی خسارتهای جدیتر به غیرقابلسکونت شدن بناها منجر شده است.
وی میافزاید: برای ۲۲ خانواده که خانه خود را از دست دادهاند، اسکان موقت فراهم شده و شهرداری در تلاش است هزینههای بازسازی و احداث مجدد این واحدها را به نحوی تأمین کند.
شهردار تبریز اظهار میکند: در زمان جنگ حتی برای یک روز هم پروژههای عمرانی شهر و پروژه مترو متوقف نشد و دستگاه حفار TBM در جبهه شرقی و در همین روزها به کار خود ادامه داده است.
بخشی از مسئولیتهای عملیاتی برای تسریع در روند بازسازی به شهرداری محول شد
در شهر مقدس قم نیز، مدیریت شهری از همان ساعات نخستِ پس از حملات، در کنار مردم قرار گرفت. فرامرز عظیمی، شهردار قم ضمن تبیین ابعاد این تهاجم ددمنشانه توسط رژیم آمریکایی-صهیونیستی به خبرنگار ایمنا میگوید: قم نیز همچون سایر نقاط کشور از گزند این حملات در امان نمانده است و تعدادی از هموطنان در این شهر به فیض شهادت نائل شدند.
وی با اشاره به میزان خسارتهای وارد شده عنوان میکند: محلهایی که مورد اصابت قرار گرفت، حدود ۲۰۰۰ منزل مسکونی بود که با درجات مختلف از شکستن شیشهها تا تخریب کامل روبهرو شدند.
شهردار قم با بیان اینکه طبق دستور استاندار، بخشی از مسئولیتهای عملیاتی برای تسریع در روند بازسازی به شهرداری محول شد درباره زمانبندیِ تحویل واحدها خاطرنشان میکند: تا حدود دو هفته دیگر، مأموریتهایی که بر عهده ما گذاشته شده بود را به شهروندان و خانوادههای عزیزِ بازمانده از این حمله تحویل میدهیم.
عظیمی ابراز امیدواری کرد: با این اقدامات، همشهریان هرچه سریعتر به کاشانههای خود بازمیگردند.
کرج و خسارات روایت نشده
گاهی حجم خسارات و مشکلات ناشی از اصابت پرتابهها در جنگ تحمیلی سوم کمتر روایت شده یا در شلوغی اخبار از انظار دور مانده است، یکی از مثالهای این موضوع حجم بالای اصابتها در کرج است که نرخی بسیار بالا حتی نسبت به پایتخت داشته است.
در کرج، علاوه بر مدیریت خسارات مستقیم، نگاه شهرداری معطوف به «تحریک ساختوساز» و جلوگیری از رکود پس از جنگ است.
احدالله احمدیپرگو، معاون شهرسازی و معماری شهرداری کرج با اشاره به اینکه بیش از ۲۱۰۰ واحد مسکونی دچار خسارت جزئی و ۱۸ پلاک ثبتی به طور کامل تخریبشده است، از تدوین بستههای تشویقی برای رونق ساختوساز میگوید: «برای املاک تخریبشده امتیازاتی از جمله افزایش تراکم ساختمانی و معافیتهایی در عوارض و ارزش افزوده در نظر گرفته شده است تا روند بازسازی با سرعت بیشتری انجام شود.»
این بسته که به گفته او، در شورای اسلامی شهر تصویب شده و در مسیر طی مراحل قانونی است، دو کارکرد همزمان از جمله جبران بخشی از خسارتهای مستقیم و ایجاد منابع درآمدی برای بازسازی زیرساختهای آسیبدیده را دارد.
در خوزستان نیز نقش شهرداریها در بازسازی با محوریت استانداری و سازوکارهای نظارتی و مالی تکمیل شده است. مهراب فلسفیزاده، مدیرکل امور شهری و شوراهای استانداری خوزستان با تشریح سازوکار جبران خسارت در منازل شهری آسیبدیده جنگ رمضان، تصریح میکند: بانک اطلاعاتی ماشینآلات شهرداریها ایجاد شده است تا فرمانداران بتوانند در مواقع بحران، به سرعت تجهیزات مورد نیاز را شناسایی و به کار بگیرند.
مدیرکل امور شهری و شوراهای استانداری خوزستان از راهاندازی «سامانه گزارشدهی لحظهای» سخن میگوید که در آن شهروندان میتوانند مشکلات و خسارتهای خود را ثبت کنند و این اطلاعات به طور مستقیم در اختیار واحدهای نظارتی شهرداریها قرار میگیرد، سامانهای که علاوه بر تسهیل ارتباط مردم با مدیران شهری، امکان پایش آماری درخواستها، زمان پاسخگویی و میزان رضایت شهروندان را فراهم میکند.
فلسفیزاده در حوزه مالی نیز به تخصیص ماهانه بودجهای ویژه برای تعویض شیشهها و پوشش هزینههای اضطراری اشاره میکند و از ایجاد یک «صندوق اضطراری استانی» خبر میدهد که میتواند در بحرانهای مشابه بدون معطلی به کار گرفته شود.
او معتقد است: «همکاری نزدیک استانداری، شهرداریها و رسانهها» کلید موفقیت در ارائه خدمات مؤثر به مردم خواهد بود.
کارنامه روشن شهرداری ها در جنگ تحمیلی سوم
اتفاقاتی که امروز در شهرهای بزرگ کشور در حوزه بازسازی آسیبهای ناشی از جنگ تحمیلی سوم رقم میخورد، تصویر بهنسبت روشن و همزمان پیچیدهای از نقش شهرداریها در بازسازی خرابیهای ناشی از جنگ رمضان به دست میدهد، نقشی که از پیشبینیهای بودجهای و طراحی تبصرههای خاص در پایتخت آغاز میشود، در اصفهان و تبریز و کرج با اتکا به خیران، نیروهای جهادی و بستههای تشویقی ساختوساز ادامه پیدا میکند و در خوزستان با سازوکارهای نظارتی و سامانههای گزارشگیری تکمیل میشود.
اگرچه حجم خسارتها از ۵۱ هزار واحد مسکونی آسیبدیده در تهران تا ۹۰۰۰ واحد در اصفهان، ۳۰۰۰ مجموعه در تبریز و بیش از ۲۰۰۰ واحد در کرج، نشان از ابعاد سنگین این بحران دارد، اما سرعت نسبی در بازسازی تعمیرات جزئی، آغاز فرایندهای مقاومسازی و تخریب و نوسازی، توسعه اسکان موقت و تداوم پروژههای عمرانی، گویای آن است که مدیریت شهری شاید بیش از هر زمان دیگری، در خط مقدم بازسازی قرار گرفته است؛ خط مقدمی که از پشت میز بودجهریزی در شوراها تا نخستین ساعات آواربرداری در کوچهها امتداد دارد.
نظر شما