به گزارش خبرگزاری ایمنا، در حالی که چشمانداز اقتصاد جهانی در اواخر ماه مه ۲۰۲۶ زیر سایه سنگین درگیریهای نظامی در خاورمیانه و اختلال در شریانهای انرژی قرار دارد، یک زلزله خاموش اما ویرانگر در بازارهای مالی آسیا در حال رخ دادن است، تلاقی افزایش قیمت نفت خام و نااطمینانیهای ژئوپلیتیک ناشی از تقابل ایالات متحده و ایران، موجی از وحشت پنهان را به جان اقتصادهای نوظهور انداخته است، اما هیچکجا به اندازه هند، این هراس به اقدامات رادیکال و دفاعی منجر نشده است.
گزارشهای میدانی و تحلیلهای تقاطعی نشان میدهد که بازار طلا و نقره هند در آستانه ورود به یکی از پرنوسانترین دورههای تاریخی خود قرار دارد، اما آنچه این رویداد را از یک نوسان عادی متمایز میکند، شکاف عمیق و اثر متناقض میان بازارهای جهانی و بازار داخلی هند است؛ شکافی که پرده از یک «جنگ ارزی» تمامعیار برای حفظ ذخایر دلاری برمیدارد.
سقوط جهانی، صعود هندی
در هفتههایی که گذشت، بازارهای جهانی فلزات گرانبها تحت فشارهای اقتصاد کلان، روند نزولی به خود گرفتند، سرمایهگذاران بینالمللی با نگاهی محتاطانه به دادههای اقتصادی چین، آمار بخش مسکن ایالات متحده، شاخص مدیران خرید (PMI)، گزارشهای هفتگی بیکاری و مهمتر از همه، صورتجلسه کمیته بازار آزاد فدرال رزرو (FOMC)، ترجیح دادند مواضع خود را نقد کنند.
در نتیجه این احتیاط، قراردادهای آتی طلا در بازارهای جهانی با کاهش ۱۶۸.۸ دلاری (معادل ۳.۶درصد) روبرو شد و در سطح ۴,۵۶۱.۹ دلار به ازای هر اونس بسته شد. نقره نیز با افت ۳.۳۲ دلاری (معادل ۴.۱۱درصد)، به قیمت ۷۷.۵۴ دلار در هر اونس سقوط کرد.
اما در بورس کالای چندگانه هند (MCX)، داستان بهطورکامل متفاوت و تا حدودی حیرتانگیز بود. در کمال ناباوری، معاملات آتی طلا با جهشی ۶,۰۱۷ روپیهای (معادل ۳.۹۴درصد) به سطح ۱۵۸,۰۰۰ روپیه بهازای هر ۱۰ گرم رسید، همزمان قراردادهای آتی نقره با رشد چشمگیر ۹,۹۶۴ روپیهای (معادل ۳.۸درصد)، قله ۲۷۱,۰۰۰ روپیه بهازای هر کیلوگرم را فتح کرد، این واگرایی شدید میان سقوط جهانی و صعود داخلی تصادفی نیست، بلکه محصول مهندسی مستقیم دولت هند است.
وقتی نقره، سپر بلای روپیه میشود
دولت هند در یک واکنش تهاجمی به شرایط جدید بازارهای جهانی و برای جلوگیری از خونریزی ارزی، محدودیتهای تازهای بر واردات نقره اعمال کرده و تعرفههای واردات طلا را افزایش داده است؛ جاتین تریودی معاون تحلیل تحقیقات کالا و ارز در شرکت معتبر «الکیپی سکیوریتیز» (LKP Securities)، در رمزگشایی از این رفتار بازار میگوید: «طلا در هفته گذشته با تمایل مثبت و قدرتمندی در بورس کالای هند معامله شد و نزدیک به ۴ درصد رشد کرد. بخش عمده این افزایش قیمت، واکنش ارگانیک بازار نبود، بلکه ناشی از رشد حدود ۶ درصد در تعرفه واردات بود که با وجود ضعف مفرط بازارهای جهانی، موجب تورم مصنوعی و افزایش قابل توجه قیمتهای داخلی شد.»
تریودی با اشاره به محدودیتهای جدید واردات نقره، بر یک نکته کلیدی دست میگذارد که خوانش بازار را تغییر میدهد: «این سیاست به معنای ممنوعیت کامل واردات نیست، بلکه یک کانالیزه کردن هوشمندانه است. واردات از این پس بهصرف از مسیرهای رسمی و تحت کنترل، از جمله بانکهای تحت نظارت بانک مرکزی هند، نهادهای مورد تأیید اداره کل تجارت خارجی و جواهرسازان فعال در بورس شمش انجام خواهد شد.»
این تحلیلگر ارشد تصریح میکند: «نقره در این بازی سیاستی بهصرف یک ابزار است. هدف اصلی دولت و بانک مرکزی، کنترل بیرحمانه بازار ارز و مهار خروج سرمایه ارزی (دلار) از کشور در روزهای طوفانی اقتصاد جهانی است.»
تحلیل منابع ایرانی و بینالمللی
برای درک بهتر این دومینو، باید به سرچشمه بحران یعنی بازار انرژی خاورمیانه نگاه کرد. منابع تحلیلی و اقتصادی در داخل ایران معتقدند که تغییر پارادایم در امنیت انرژی، زنجیره تأمین کشورهای آسیایی را در منگنه قرار داده است، یک استراتژیست ارشد اقتصاد انرژی در تهران، در ارزیابی این شرایط به والاستریت ژورنال میگوید: «هند بهعنوان کشوری که نیمی از نفت خود را از خاورمیانه تأمین میکند، اکنون با «پریمیوم ریسک دائمی»در قیمت سوخت روبهرو است. وقتی هزینه واردات انرژی به شدت بالا میرود، تراز تجاری هند دچار کسری وحشتناکی میشود. اقدام دهلینو در محدود کردن واردات نقره و طلا، در واقع یک واکنش پسلرزهای به اختلالات تنگه هرمز است. آنها مجبورند دلارهای خود را برای خرید نفتِ گرانتر ذخیره کنند.»
از سوی دیگر، تحلیلگران ارشد در سیتیگروپ لندن بر این باورند که دو اقدام سیاستی اخیر هند در فاصلهای بسیار کوتاه، سیگنالی هشداردهنده از وضعیت حساب جاری این کشور است. محدودسازی واردات فلزات گرانبها میتواند در کوتاهمدت به کاهش خروج دلار و برداشتن فشار از روی ذخایر ارزی بانک مرکزی هند کمک کند، اما در میانمدت، این رویکرد انقباضی منجر به ایجاد حباب قیمتی در داخل، شکلگیری بازارهای غیررسمی (قاچاق) و فاصله قیمتی معنادار با بازارهای جهانی خواهد شد.
آنچه در بازار طلای هند میگذرد، یک «عملیات روانی-اقتصادی» در سطح کلان است. دولت هند در تلاش است تا با گران کردن مصنوعی پناهگاههای امنی همچون طلا و نقره برای شهروندان خود، نقدینگی را کنترل کرده و از سقوط ارزش روپیه در برابر دلار قدرتمند جلوگیری کند، برای سرمایهگذاران جهانی، پیام این تحولات روشن است: تا زمانی که غبار درگیریها در خاورمیانه فرو ننشیند و جریان انرژی به یک ثبات نسبی نرسد، اقتصادهای بزرگ واردکننده همچون هند، سیاستهای ریاضتی و محافظتگرایانه خود را تشدید خواهند کرد. بازارهای کالا در هفتههای پیشرو، نهتنها بر اساس عرضه و تقاضای سنتی، بلکه بر مبنای ترس، سیاستهای دفاعی بانکهای مرکزی و اخبار مخابرهشده از اتاقهای جنگ، قیمتگذاری خواهند شد. هند اکنون نخستین خاکریز این جنگ ارزی است؛ باید دید کدام اقتصاد نوظهورِ دیگر بهزودی مجبور به سنگربندی خواهد شد.
نظر شما