به گزارش خبرگزاری ایمنا از مرکزی، تالاب میقان یکی از مهمترین زیستگاههای پرندگان مهاجر در فلات مرکزی ایران محسوب میشود و هر ساله بیش از ۱۲ هزار پرنده از جمله فلامینگوهای زیبا، درناهای ابلق، انواع اردکها و چنگرها، مسیر طولانی سیبری را تا این پهنه طی میکنند.
میقان برای آنها نه یک توقفگاه موقتی، بلکه مقصدی امن برای زمستانگذرانی یا استراحت در مسیر مهاجرت است، در سالهای خشکسالی این مهمانان مهاجر به جای آب و نیزار با صحنهای دلخراش کویری سوزان و بیکرانه روبهرو میشدند.
آمارهای بومشناختی اهمیت میقان را برای تنوع زیستی کشور گویا میکند؛ ۶۰ درصد از گونههای پرندگان استان مرکزی و بیش از ۱۶ درصد از کل پرندگان ایران، به نحوی به این تالاب وابسته هستند، این یعنی حفاظت از میقان، معادل پاسداری از یک ششم تنوع پرندگان کشور است.
گونههایی همچون تنجه، خوتکا، اردک سرسبز، کاکایی و پرستوهای دریایی در سالهای پرباران زادو ولد و نسل خود را تضمین میکنند.
تالاب میقان اراک در حال حاضر با آغوش باز باران و تکرار دوباره تاریخ و موج آب، سیمرغوار از فراز این عرصه بال میگشاید و گردشگران را به تماشا میخواند، احیای کنونی تنها یک پدیده هیدرولوژیک نیست، بلکه واقعهای زیستمحیطی با ابعاد شگرف است.
بارشهای مناسب و مستمر جان دوبارهای به پیکر نحیف تالاب ارزشمند میقان بخشیده و پهنه آبی آن را بار دیگر به زیستبومی زنده و پویا تبدیل کرده است؛ وسعت ۱۲ هزار هکتاری تالاب که زمانی از شدت تشنگی ترک خورده بود، اکنون آیینهای از آسمان صاف و گواهی بر رحمت طبیعت است.
آخرین باری که چنین حجم عظیمی از آب مهمان کویر بود به سال ۱۳۹۸ بازمیگردد، آن سال بیش از صد میلیون مترمکعب آب کفهای نمکی تالاب را پوشاند و شورهزار را در دریایی کمعمق غرق کرد، پس از آن خشکسالیهای ممتد دوباره امیدها را نقش بر آب کرد.
تالاب میقان در مجاورت شهر اراک و صنایع بزرگ آن واقع شده و ورود فاضلابهای صنعتی و شهری، تهدیدی جدی برای سلامت این اکوسیستم احیا شده است، از سوی دیگر برداشت بیرویه از سفرههای آب زیرزمینی حوضه آبریز میقان میتواند آینده آن را دوباره تیره کند، بنابراین آبگیری کنونی، فرصتی گرانبها برای بازنگری در سیاستهای مدیریتی و حفاظتی است.
کارشناسان محیط زیست معتقدند که این سطح از آبگیری در صورت تداوم مدیریت صحیح، میتواند حداقل برای یک سال کامل، تالاب را سرزنده نگه دارد. اما چشم امید همگان به آسمان و بارشهای زمستانی پیشرو است.
پایش مستمر نیزارهای تالاب میقان از الزامات اجتنابناپذیر است
امیر انصاری، مدیرکل محیط زیست استان مرکزی در گفتوگو با خبرنگار ایمنا میگوید: تالاب میقان در استان مرکزی با وجود خشکسالیهای پیاپی سالهای اخیر، توانسته است جایگاه اکولوژیکی خود را حفظ کند.
وی میافزاید: این زیستبوم ارزشمند نهتنها رو به زوال نرفته است، بلکه شواهد میدانی نشان از افزایش جمعیت پرندگان مهاجر و بومی دارد؛ این موفقیت حاصل عوامل طبیعی و مدیریتی توأمان است و میقان را به یکی از مهمترین زیستگاههای پرندگان در کشور تبدیل کرده است.
مدیرکل محیط زیست استان مرکزی عنوان میکند: بر اساس آخرین سرشماری انجامشده در منطقه شکار ممنوع میقان، بیش از ۲۰ هزار قطعه انواع پرندگان در این تالاب ثبت شده است.
انصاری با بیان اینکه این رقم گویای نقش کلیدی تالاب در حفظ تنوع زیستی منطقه است، خاطرنشان میکند: از جمله گونههای شاخص میتوان به درنای معمولی، غاز خاکستری، انواع اردکها، چوبپا، کاکایی، آبچلیک، تنجه، آنقوت، گلاریول، خروس کولی و حواصیل اشاره کرد، افزون بر پرندگان آبزی، حضور پرندگان شکاری همچون عقاب طلایی، عقاب دمسفید، دلیجه، سنقر و سارگپه نشان از سلامت زنجیره غذایی در این پهنه دارد.
وی خاطرنشان می کند: بقای این اکوسیستم در شرایط کمآبی بیشتر از سه منبع سیلابهای فصلی، آب چشمهها و قنوات تامین و در فصول غیرزراعی وارد تالاب میشود.
مدیرکل محیط زیست استان مرکزی می گوید: خشکسالیهای پیدرپی، حجم آب ورودی را به شدت کاهش داده و در چنین شرایطی، راهکاری جایگزین به کار گرفته شده است.
انصاری با اشاره به استفاده از پساب تصفیهخانه اراک تصریح میکند: بررسیها نشان میدهد دبی سالانه این پساب به طور تقریب معادل نیاز آبی تالاب است و در شرایط خشکسالی میتواند بهطور کامل جایگزین حقابه طبیعی شود.
وی عنوان می کند: در حال حاضر، بخشی از نیاز آبی تالاب از این طریق تأمین میشود و این الگو میتواند الگویی برای سایر تالابهای کشور باشد.
مدیرکل محیط زیست استان مرکزی خاطرنشان میکند: اهمیت میقان فراتر از یک زیستگاه پرندگان است و همجواری این تالاب با کلانشهر اراک، نقش آن را در تعدیل اقلیم محلی برجسته میکند.
انصاری میگوید: رطوبت ناشی از تالاب، هوای اراک را تلطیف میکند و از نوسانات شدید دمایی میکاهد، اما در صورت خشک شدن تالاب، کانونهای وسیع گردوغبار فعال میشود و پیامدهای آن به طور مستقیم سلامت شهروندان اراکی را تهدید خواهد کرد، بنابراین حفظ رطوبت میقان، یک ضرورت بهداشتی زیستمحیطی است.
تالاب میقان با تهدیدی جدی آتشسوزی نیز دستوپنجه نرم میکند
وی می گوید: تالاب میقان با تهدیدی جدی آتشسوزی نیز دستوپنجه نرم میکند، به تازگی حادثهای رخ داد که طی آن حدود ۳۶۰ هکتار از نیزارهای تالاب طعمه حریق شد که خسارت اولیه آن ۱۵ میلیارد ریال برآورد میشود.
مدیرکل محیط زیست استان مرکزی اظهار میکند: هرچند تلفات پرندگان بسیار محدود و ناچیز گزارش شده، اما خود آتشسوزی زنگ خطری است؛ ریشه این پدیده به کیفیت آب ورودی بازمیگردد و در سالهای اخیر پسابهایی که بهطور کامل تصفیه نمیشود وارد تالاب شدهاند.
انصاری خاطرنشان میکند: این پسابها سرشار از مواد مغذی (نیتروژن و فسفر) است که باعث رشد بیرویه و متراکم نیزارها میشود، در چنین شرایطی، تالاب به بستر مستعدی برای آتشسوزی تبدیل میشود، زیرا نیهای خشک و انبوه همچون بنزینی عمل میکند که با کوچکترین جرقه شعلهور خواهد شد.
وی میگوید: تالاب میقان در وضعیتی دوگانه قرار دارد: از سویی، با مدیریت هوشمندانه منابع آب بهویژه استفاده از پساب تصفیهخانه، توانسته در دوران خشکسالی پویا بماند و میزبان جمعیت رو به رشدی از پرندگان باشد.
مدیرکل محیط زیست استان مرکزی میافزاید: پایش مستمر نیزارها از الزامات اجتنابناپذیر است و احیای میقان تنها با نگاه جامع به کمیت و کیفیت آب ممکن خواهد شد.
به گزارش ایمنا، تالاب میقان به ما یادآوری میکند که طبیعت همیشه فرصت جبران دارد، به شرط آنکه انسان نیز دست از تخریب بردارد و با خردمندی از این مواهب حراست کند. زنده شدن دوباره این میراث کویری، نویدبخش آن است که شاید روزهای بهتری برای زیستبومهای فرسوده ایران در راه باشد به ویژه اکنون که میقان در مسیر ثبت جهانی قرار دارد.
نظر شما