تعطیلی یک آزمایشگاه آمریکایی پس از اتهام به پژوهشگر چینی

به گزارش خبرگزاری ایمنا، ماجرای اتهام قاچاق مواد زیستی توسط یک پژوهشگر چینی از دانشگاه ایندیانا در شهر بلومینگتون آمریکا آغاز شد؛ جایی که مسئولان دانشگاه به‌طور ناگهانی قفل ساختمان زیست‌شناسی را تعویض کردند و دسترسی بسیاری از پژوهشگران به آزمایشگاه‌ها قطع شد؛ طبق گزارش نشریه علمی «نیچر»، این محدودیت بیش از یک هفته ادامه پیدا کرد و حتی برخی دانشمندان هنوز هم امکان دسترسی کامل به تجهیزات و دفترهای خود را ندارند.

دلیل این اقدام، تحقیقات دولت آمریکا درباره پرونده‌ای است که به یک پژوهشگر چینی مرتبط شده است؛ براساس گزارش‌ها، این پژوهشگر پسادکتری متهم شده مواد زیستی را به‌صورت غیرقانونی وارد آمریکا کرده است؛ موضوعی که حساسیت شدید نهادهای امنیتی و دولتی آمریکا را برانگیخته است.

در ظاهر، موضوع تنها یک پرونده حقوقی یا دانشگاهی به‌نظر می‌رسد، اما ابعاد آن فراتر رفته است؛ بسیاری از پژوهشگران می‌گویند تعطیلی ناگهانی آزمایشگاه‌ها موجب آسیب جدی به پروژه‌های علمی شده است؛ برخی نمونه‌های آزمایشگاهی باید در دمای بسیار پایین نگهداری شوند و قطع دسترسی به فریزرها و تجهیزات می‌تواند ماه‌ها یا حتی سال‌ها تحقیق را نابود کند.

طبق گزارش نیچر، ده‌ها آزمایشگاه تحت تأثیر این تصمیم قرار گرفته‌اند. دانشمندان می‌گویند بدون هشدار قبلی از ورود به محل کارشان منع شدند و حتی در بعضی موارد امکان دسترسی به لپ‌تاپ‌ها، داده‌های تحقیقاتی و نمونه‌های زیستی خود را نداشتند. همین مسئله موجی از نگرانی و خشم در میان جامعه علمی ایجاد کرده است.

این اتفاق در شرایطی رخ می‌دهد که فضای همکاری علمی میان آمریکا و چین طی سال‌های اخیر به‌شدت متشنج شده است؛ دولت آمریکا بارها نسبت به انتقال فناوری، سرقت اطلاعات علمی و نفوذ پژوهشگران چینی هشدار داده و محدودیت‌های متعددی علیه همکاری‌های دانشگاهی اعمال کرده است. از سوی دیگر، بسیاری از دانشگاه‌ها و دانشمندان هشدار می‌دهند که برخوردهای امنیتی گسترده می‌تواند به فضای علمی آمریکا آسیب بزند و موجب ترس و مهاجرت پژوهشگران خارجی شود.

گزارش نیچر نشان می‌دهد که نگرانی تنها محدود به این پرونده نیست. در ماه‌های اخیر، بازداشت یا بازجویی برخی پژوهشگران خارجی در مرزهای آمریکا و بحث لغو ویزای دانشجویان و محققان چینی اضطراب زیادی در محیط‌های دانشگاهی ایجاد کرده است؛ برخی پژوهشگران خارجی اکنون نگران‌اند که حتی فعالیت‌های عادی علمی هم ممکن است تحت سوءظن امنیتی قرار گیرد.

در این میان، دانشگاه ایندیانا تلاش کرده بخشی از دسترسی‌ها را دوباره برقرار کند، اما بسیاری از سؤالات هنوز بی‌پاسخ مانده است؛ از جمله اینکه آیا تهدید امنیتی واقعی وجود داشته یا واکنش دولت و دانشگاه بیش از حد شدید بوده است.

برخی استادان دانشگاه می‌گویند چنین اقداماتی می‌تواند به اعتماد در محیط علمی ضربه بزند؛ علم، به‌ویژه در حوزه‌هایی همچون زیست‌شناسی و پزشکی، وابستگی زیادی به همکاری‌های بین‌المللی دارد و محدود شدن ارتباطات علمی ممکن است روند پیشرفت تحقیقات را کند کند.

در مقابل، حامیان سیاست‌های سخت‌گیرانه معتقدند که دولت آمریکا نمی‌تواند خطر انتقال غیرقانونی مواد زیستی یا فناوری‌های حساس را نادیده بگیرد؛ به‌ویژه در شرایطی که رقابت میان واشنگتن و پکن وارد حوزه‌های علمی و فناوری پیشرفته شده است.

پرونده دانشگاه ایندیانا اکنون تنها یک موضوع دانشگاهی نیست، بلکه به نمادی از تقابل فزاینده امنیت و علم در آمریکا تبدیل شده است؛ تقابلی که شاید در سال‌های آینده هم ادامه خواهد داشت.