به گزارش خبرگزاری ایمنا، ابتلای چندین نفر به هانتاویروس در یک کشتی تفریحی، رسانههای جهان را به تکاپو انداخته است و کشتی که عازم قطب جنوب بود، به محلی برای شیوع ویروسی تبدیل شد که تا پیش از این، نام آن چندان بر سر زبانها نبود و انتقال ویروس میان سرنشینان در فضای کشتی، نگرانیهایی را درباره احتمال گسترش این بیماری ایجاد کرده است.
سازمان بهداشت جهانی تأکید دارد که هانتاویروس پدیدهای نوپدید نیست، این ویروس دهههاست که در نقاطی از آمریکا و آسیا شناسایی و ثبت شده و آنچه امروز توجهات را جلب کرده، تنها وقوع آن در یک کشتی تفریحی و میان جمعیتی از مسافران است.
هانتاویروس برخلاف تصور عمومی که آن را تهدیدی نوپدید میپندارند، سابقهای چندیندهه در نظام ثبت بیماریهای واگیر دارد و ماهیت آن و وابستگی شدید انتقال به شرایط محیطی ویژه، موجب شده بود این ویروس هرگز در زمره تهدیدات فراگیر جهانی قرار نگیرد.
نکته قابل تأمل در این رخداد، ماهیت نوع موسوم به ANDV است؛ گونهای از هانتاویروس که برخلاف سایر سویهها، قابلیت سرایت از انسان به انسان را داراست و کارشناسان بهداشت بر این نکته تأکید دارند که چنین الگویی از شیوع، نادر و وابسته به شرایط ویژه است.
هانتاویروس یک بیماری جدید نیست / چگونه افراد به هانتاویروس مبتلا میشوند؟
رضا فدایی، متخصص بیماریهای عفونی و مسئول بیماریهای واگیر در مرکز بهداشت استان اصفهان در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه هانتاویروس، ویروسی است که در بدن جوندگان بهویژه موشها زندگی میکند و این روزها دوباره توجه رسانهها و افکار عمومی را به خود جلب کرده است، اظهار کرد: انسان زمانی در معرض ابتلا به این ویروس قرار میگیرد که فضولات یا ادرار خشکشده جوندگان وارد هوا و از طریق دستگاه تنفسی وارد بدن شود.
وی با تأکید بر اینکه هانتاویروس بیماری تازهای نیست، افزود: این ویروس دهها سال است که در جهان شناخته شده و سالها است که موارد ابتلا در نقاطی از قارههای آمریکا و آسیا ثبت شده است و آنچه بهتازگی موجب جلب توجه شده، ابتلای تعدادی از مسافران یک کشتی تفریحی به این ویروس است.
متخصص بیماریهای عفونی و مسئول بیماریهای واگیر در مرکز بهداشت استان اصفهان با بیان اینکه بهطور معمول هانتاویروس از انسانی به انسان دیگر منتقل نمیشود و این نوع انتقال بسیار نادر است، تصریح کرد: تنها نوعی از این ویروس که تحت عنوان ANDV شناخته میشود، قادر به انتقال بین انسانهاست و به نظر میرسد اتفاق رخ داده در این کشتی تفریحی نیز به همین علت بوده است.
علائم ابتلا به هانتاویروس چیست؟
فدایی با بیان اینکه باید توجه داشت که هانتاویروس بیماری نوپدیدی نیست، ادامه داد: نشانههای اولیه درگیر شدن افراد با هانتاویروس شامل تب، درد عضلانی، سردرد، لرز، تهوع، استفراغ، خستگی، اسهال و درد شکم است و در صورت شدیدتر شدن بیماری، فرد ممکن است دچار سرفه، تنفس سریع و سخت و تنگی نفس شود.
وی با تاکید بر اینکه علائم مذکور، علائم اختصاری هانتاویروس نیست و در بسیاری از بیماریهای دیگر نیز مشاهده میشود، اضافه کرد: بهمنظور پیشگیری از ابتلا به هانتاویروس و دیگر بیماریهایی که مرتبط جوندگان است، رعایت نکات بهداشت عمومی باید در نظر قرار گیرد.
مسئول بیماریهای واگیر در مرکز بهداشت استان اصفهان با تاکید بر اینکه رعایت بهداشت محیط و مشارکت مردم، بهترین ابزار پیشگیری از بروز مشکلات بهداشتی است، افزود: تشخیص هانتاویروس تنها با مشاهده علائم ممکن نیست و آزمایشهای تخصصی برای تأیید ابتلا ضروری است.
ابتلا به هانتاویروس در کشور گزارش نشده است / چه کسانی به هانتاویروس مبتلا میشوند؟
فدایی با بیان اینکه اطلاعرسانی مناسب و رعایت بهداشت محیط میتواند خطر ابتلا را به حداقل برساند، تصریح کرد: بیشتر علائم ذکرشده برای این بیماری در بیماریهای همچون بیماریهای تنفسی دیده میشود و به همین علت، تشخیص این بیماری نیازمند آزمایش تخصصی است.
وی ادامه داد: امکان تشخیص هانتاویروس در کشور از سالها پیش در انستیتو پاستور ایران وجود دارد و با توجه به نمونههایی که برای بررسی ارسال شده است، تاکنون در ایران مورد ابتلا به این ویروس گزارش نشده است و تنها رسانهای شدن خبر کشتی تفریحی موجب قرارگیری این ویروس در کانون توجه شده است.
متخصص بیماریهای عفونی با بیان اینکه ابتلا به این ویروس در گروه سنی یا جنسیت خاصی مشاهده نمیشود و ابتلا در افرادی دیده شده است که بهنوعی با فضولات جوندگان ارتباط داشتهاند، گفت: بهطور مثال مبتلایان در جنگلها حرکت میکردند یا شغل آنها نظافت انبارها بوده است و این افراد بدون استفاده از ماسک و ضدعفونی کردن محل در منطقه آلوده حضور داشتهاند و این اقدام منجر به ابتلای آنها به هانتاویروس شده است.
ضرورت رعایت توصیههای بهداشتی برای پیشگیری از ابتلا به هانتاویروس / هانتاویروس واکسن دارد؟
فدایی خاطرنشان کرد: با وجود اینکه موردی از ابتلا به این ویروس در کشور گزارش نشده است، اطلاعیه وزارت بهداشت که موظف به اطلاعرسانی به شهروندان و دانشگاهها بوده است، جدی گرفتن برنامههای مبارزه با جوندگان، استفاده از ماسک هنگام حضور و فعالیت در انبارها و محلهایی که احتمال تکثیر شدن موشها وجود دارد، جارو نکردن فضولات جوندگان و ضدعفونی کردن محل پیش از اقدام به فعالیت در آن، تهویه مناسب فضاها و شستوشو و ضدعفونی کردن دستها بهطور مرتب را مورد تاکید قرار داده است.
وی با بیان اینکه درصد مرگومیر ناشی از هانتاویروس، بسته به نوع ویروس آن، از یک تا ۱۵ درصد است و در مواردی تا ۳۰ درصد نیز گزارش شده است، افزود: در واقع فرمهای شدید این بیماری خطرناک است و انتقال انسان به انسان بسیار نادر است، احتمال مرگومیر ناشی از ابتلا به این ویروس در بعضی مناطق جهان یک تا ۵ درصد است و در بعضی مناطق تا ۳۰ درصد نیز گزارش شده است.
مسئول بیماریهای واگیر در مرکز بهداشت استان اصفهان تصریح کرد: واکسن یا درمان خاصی برای این بیماری تاکنون ساخته نشده است که شاید دلیل آن، شاخص نبودن مسئله در سطح جهان باشد. واکسن تاییدشدهای برای این بیماری وجود ندارد و برای درمان این ویروس، داروی اختصاصی وجود ندارد، اما مبتلایان در بخشهای ویژه بیمارستانها باید بستری شوند و اکسیژن دریافت کنند و با توجه به اینکه ابتلا بهصورت انسان به انسان نخواهد بود، الزامی بر قرنطینه بیمار وجود ندارد، مگر اینکه جداسازی بیمار از دیگر بیماران بهدلیل شرایط درمانی خود بیمار صورت گیرد.
هرچند شیوع هانتاویروس در کشتی تفریحی ذکر شده از حیث ابتلا و بازتاب رسانهای حائز اهمیت است، اما نمیتوان آن را نشانهای از یک تهدید گسترده و قریبالوقوع در سطح جهانی تلقی کرد و بررسی الگوی اپیدمیولوژیک این ویروس نشان میدهد که بدون وجود شرایط ویژه همچون نوع ویروس که قابلیت انتقال از انسان به انسان را داراست، فضای بسته، تهویه ناکافی و تماس طولانیمدت، زنجیره انتقال انسانی تکمیل نمیشود.
از منظر بهداشت عمومی، مهمترین موضوعی که باید مورد تاکید قرار گیرد، نقش پیشگیری اولیه از طریق کنترل جمعیت جوندگان و رعایت موازین بهداشت محیط است. فضولات خشکشده موشها همچنان اصلیترین مخزن انتقال ویروس به انسان محسوب میشود و بهترین راهکار، جلوگیری از دسترسی انسان به فضاهای آلوده یا استفاده از تجهیزات حفاظت فردی همچون ماسک یا ضدعفونی مکانهای مستعد است.
با توجه به اینکه هانتاویروس فاقد واکسن یا درمان اختصاصی است، مراقبتهای حمایتی در بخش مراقبتهای ویژه و تأمین اکسیژن، تنها گزینههای درمانی موجود بهشمار میرود و آنچه اکنون ضرورت دارد، حفظ آمادگی و تقویت آگاهی عمومی درباره راههای ساده پیشگیری، بدون دامن زدن به نگرانی غیرواقعی از یک همهگیری احتمالی است.
نظر شما