به گزارش خبرگزاری ایمنا، مدیریت بهینه منابع آب در شرایط تغییرات اقلیمی و افزایش تقاضای آبی، یکی از چالشهای اساسی کشورهای واقع در کمربند خشک و نیمهخشک جهان به شمار میرود. ایران با قرارگیری در این منطقه جغرافیایی و برخورداری از میانگین بارندگی سالانه حدود ۲۵۰ میلیمتر که حدود یکسوم متوسط جهانی است، با کمبود جدی منابع آب روبهرو بوده و نیازمند به کارگیری راهکارهای علمی و مهندسی برای بهرهبرداری پایدار از منابع آبی محدود خود است.
سدها بهعنوان یکی از مهمترین سازههای هیدرولیکی، نقش کلیدی در کنترل، ذخیرهسازی و توزیع منابع آب ایفا میکنند. در میان انواع سدها، سدهای تنظیمی (Regulating Dams) بهدلیل قابلیت تنظیم دبی جریان رودخانهها و کنترل نوسانات فصلی آب، از اهمیت ویژهای برخوردارند. این سازهها با ذخیرهسازی آب در دورههای پرآبی و رهاسازی کنترلشده آن در فصول کمآبی، امکان تأمین پایدار نیازهای مختلف از جمله کشاورزی، شرب، صنعت و حفظ زیستبومهای آبی را فراهم میآورند.
از منظر هیدرولوژیکی، سدهای تنظیمی با ایجاد تعادل بین عرضه و تقاضای آب، به کاهش خسارات ناشی از سیلابهای فصلی و همچنین تخفیف اثرات خشکسالی کمک میکنند، علاوهبر این این سازهها در تغذیه مصنوعی سفرههای آب زیرزمینی، کنترل فرسایش خاک، رسوبگذاری و حفظ کیفیت آب نقش مؤثری دارند. در بعد اقتصادی-اجتماعی نیز، احداث سدهای تنظیمی با تأمین آب پایدار برای توسعه کشاورزی، زمینهساز ایجاد اشتغال، افزایش تولید محصولات کشاورزی، جلوگیری از مهاجرت روستایی و در نهایت توسعه پایدار مناطق روستایی میشود.
استان اصفهان بهعنوان یکی از استانهای مرکزی کشور که با تنشهای آبی جدی روبهرو است، نیازمند توجه ویژه به زیرساختهای مدیریت آب میباشد. در این راستا، احداث سدهای تنظیمی سرداب و میدانک در شهرستانهای فریدن و فریدونشهر، گامهای مهمی در جهت مدیریت یکپارچه منابع آبی این منطقه محسوب میشوند که در ادامه به تفصیل مورد بررسی قرار میگیرند.
اسماعیل سیاوشی، نماینده مردم فریدن، فریدونشهر و چادگان بویینومیاندشت در مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با خبرنگار ایمنا، بر اهمیت و نقش حیاتی سدهای تنظیمی در مدیریت منابع آبی تأکید کرد و اظهار کرد: این سدها با هدف اصلی تنظیم دبی رودخانهها احداث میشوند و نقش بسیار حیاتی و تعیینکنندهای در مدیریت بهینه منابع آبی در دورههای پرآب و کمآب ایفا میکنند.
سد سرداب: تضمین پایداری و تداوم جریان آب
وی در تشریح عملکرد سد سرداب توضیح داد: این سد تنظیمی با هدف ذخیرهسازی آب مازاد رودخانه در فصول پربارش و رهاسازی تدریجی آن در دورههای کمبارش طراحی و احداث شده است. این اقدام راهبردی منجر به تنظیم پایدار و مستمر جریان آب عبوری از تونل چشمهلنگان میشود.
نماینده مردم فریدن، فریدونشهر، چادگان و بویینومیاندشت افزود: این سد تنظیمی با ظرفیت ذخیرهسازی ۴۵ میلیون مترمکعب آب، در فصول پرآب بهویژه زمستان و بهار آبگیری میشود و در دورههای کاهش آب و خشکسالی، با رهاسازی کنترلشده آب ذخیرهشده، جریان آب را به سمت سد اصلی هدایت میکند و به این ترتیب پایداری دبی را در کل سامانه آبی حفظ میکند.
سیاوشی تصریح کرد: علاوهبر مدیریت مؤثر منابع آبی سطحی، ذخیره آب در این سد به تغذیه مصنوعی منابع آب زیرزمینی و تقویت و احیای چشمههای منطقه، از جمله چشمهلنگان که از اهمیت ویژهای برخوردار است، کمک شایانی میکند و به پایداری بلندمدت منابع آبی منطقه میانجامد.
سد میدانک: زیرساخت توسعه کشاورزی و اشتغالزایی پایدار
وی به نقش کلیدی سد میدانک در توسعه اقتصادی و کشاورزی شهرستان فریدونشهر اشاره کرد و آن را طرحی زیربنایی، راهبردی و تأثیرگذار در مسیر توسعه پایدار کشاورزی منطقه دانست.
سیاوشی توضیح داد: سد میدانک که حدود چهار سال پیش به بهرهبرداری رسیده است، با ظرفیت ذخیرهسازی حدود سه میلیون متر مکعب آب، گام بسیار ارزشمند و مؤثری برای تقویت زیرساختهای کشاورزی منطقه برداشته است.
نماینده مردم فریدن، فریدونشهر، چادگان و بویینومیاندشت افزود: بخش قابلتوجهی از اراضی مرتبط با این سد، با سرمایهگذاری قابلملاحظهای در حدود ۷۰ میلیارد تومان، برای کشت محصولات کشاورزی راهبردی، بهویژه سیبزمینی، واگذار شده است که این امر علاوهبر ایجاد درآمد پایدار برای کشاورزان و سرمایهگذاران، زمینه اشتغالزایی گسترده در منطقه را نیز فراهم کرده است.
نماینده مردم فریدن، فریدونشهر، چادگان و بویینومیاندشت تأکید کرد: افزایش چشمگیر تولید محصولات کشاورزی، ایجاد فرصتهای شغلی مستقیم و غیرمستقیم برای جوانان و ساکنان منطقه، جلوگیری مؤثر از مهاجرت روستاییان به شهرهای بزرگ و تقویت و رونق اقتصاد محلی از مهمترین و برجستهترین دستاوردهای اجرای این طرح زیربنایی محسوب میشوند.
به گزارش ایمنا، سدهای تنظیمی سرداب و میدانک نمونههای موفق مدیریت یکپارچه منابع آبی در شرایط کمآبی هستند، سد سرداب با ظرفیت 45 میلیون متر مکعب، پایداری جریان آب تونل چشمهلنگان را تضمین کرده و در تغذیه سفرههای زیرزمینی نقش کلیدی ایفا میکند. سد میدانک با ذخیره 3 میلیون متر مکعب آب و جذب سرمایهگذاری 70 میلیارد تومانی، زیرساخت توسعه کشاورزی را فراهم آورده و زمینه اشتغالزایی و جلوگیری از مهاجرت روستایی را ایجاد کرده است. این دو طرح الگویی برای توسعه پایدار مناطق روستایی و مدیریت بهینه منابع آب محدود در مناطق خشک و نیمهخشک کشور به شمار میروند.
نظر شما