به گزارش خبرگزاری ایمنا، بیستوپنجم ذیالقعده که در منابع دینی به «دَحوُالأَرض» معروف است، از ایام بسیار پرفضیلت و مورد تأکید در روایات اسلامی به شمار میرود. واژه «دحو» در لغت به معنای گستردن، گستراندن و از جای بیرون آوردن است و «دحوالارض» به معنای گسترده شدن زمین از زیر آب و آغاز خشکیهاست .
منشأ این نامگذاری، آیه ۳۰ سوره مبارکه «نازعات» است که خداوند متعال میفرماید: «وَالْأَرْضَ بَعْدَ ذَٰلِکَ دَحَاهَا»؛ «و زمین را پس از آن بگسترد». بر اساس روایات معتبر، در آغاز خلقت، تمام کره زمین را آب فرا گرفته بود و نخستین خشکی که از زیر آب بیرون آمد، سرزمین مکه مکرمه و مکان بیتالله الحرام بود و سپس سایر زمینها از زیر آن گسترده شدند.
رویدادهای تاریخی روز دحوالارض
دحوالارض، مصادف با رویدادهای مهمی در تاریخ انبیای عظام است که بر عظمت این روز میافزاید. بر اساس منابع حدیثی، در چنین روزی حضرت آدم (ع) هبوط کرد و توبه او پذیرفته شد، سفینه حضرت نوح (ع) بر کوه «جودی» به خشکی نشست، حضرت ابراهیم (ع) و حضرت عیسی (ع) در این روز متولد شدند و این همزمانی نشاندهنده جایگاه ویژه این روز در نظام آفرینش و تقدیر الهی است.
دحوالارض در کلام قرآن کریم
در قرآن کریم به دحوالارض اشاره شده است. خداوند در آیه ۳۰ سوره نازعات می فرماید: «و زمین را پس از آن (آفرینش آسمان و زمین) گسترش داد». بر پایه نظر بیشتر مفسران، منظور از «دَحیها» در این آیه، همان دحوالارض است. یعنی روز پهن شدن و گسترده شدن زمین که براساس روایات در این روز زمین از نقطهای که کعبه در آن واقع شده است، از آب بیرون آمده و شروع به گسترده شدن و پهن شدن کرده تا به شکل امروزی درآمده است.
در آیه ۵ سوره شمس «و الارض و ما طحیها» با توجه به آن که «طحیها» را هم معنای «دحیها» یا حتی از باب تبدیل «دال » به «طا» یک کلمه دانستهاند، به همین موضوع مربوط است.
براساس آیه قرآن «ان اول بیت وضع للناس للذی ببکة مبارکا و هدی للعالمین» (آل عمران: ۹۶)؛ «همانا اولین خانهای که برای مردم ساخته شده در همین مکه و کعبه بنا نهاده شده تا باعث هدایت عالمیان شود» که آیه ثابت میکند نخستین نقطهای که برای مردم قرار داده شده، همین کعبه قبله مسلمانان است.
این آیات ثابت میکند زمین ابتدا به شکل امروزی نبوده و خشکی نداشته و قابل سکونت نبوده است، اما مدتی بعد از همان نقطه کعبه شروع به پهن شدن و گسترده شدن کرده، تا این که برای انسان قابل سکونت شده است.
دحو الارض در روایات ائمه معصوم (ع)
در روایتی از امیرالمومنین(ع) روایت شده است:«نخستین رحمتی که از آسمان به زمین نازل شد، در ۲۵ ذیالقعده بود، کسی که در این روز روزه بگیرد و شبش را به عبادت بایستد، عبادت ۱۰۰ سال را که روزش را روزه و شبش را عبادت کرده، خواهد داشت»، همچنین در روایتی دیگر فرمودهاند: «در آن روز اگر گروهی به ذکر خدا بپردازند، خداوند حاجتشان را پیش از آنکه متفرق شوند برآورده سازد؛ خداوند در این روز هزار هزار رحمت نازل میکند که قسمتی از آن شامل کسانی است که جمع گردند و به ذکر خدا بپردازند و روزش را روزه بدارند و شب آن را عبادت کنند.»
در کتاب شریف «المراقبات» روایت است که امام رضا (ع) که فرمودهاند:«در شب بیستوپنجم ذیالقعده، حضرت ابراهیم (ع) و حضرت عیسی (ع) متولد شدهاند. در این روز، رسول خدا (ص) به قصد حجةالوداع از مدینه با یک صد و چهار هزار یا یکصد و بیست و چهار هزار و حضرت فاطمه (ص) و همه اهلبیت خود از راه شجره به مکه عزیمت نمودند.»
اعمال روز دحوالارض چیست؟
برای این روز بزرگ، اعمال متعددی در کتب ادعیه و منابع فقهی ذکر شده است که مهمترین آنها عبارتند از:
روزه: از مؤکدترین اعمال این روز، روزهداری است که روایات فراوانی بر فضیلت آن تأکید کردهاند. یکی از آن چهار روزی که در تمام سال به برتری و مزیت روزه گرفتن ممتاز است، روز دحوالارض است.
در روایتی آوردهاند که روزه این روز همانند روزه هفتاد سال است و در روایت دیگر نقل کردهاند که جبران روزه هفتاد سال است و هرکه این روز را روزه بگیرد و شب را به عبادت به پایان ببرد، برای او عبادت صد سال نوشته شود. برای روزهدار این روز، هرچه در میان زمین و آسمان است استغفار کند. این روزی است که رحمت خدا در آن پخش میشود و برای عبادت و اجتماع برای ذکر خدا در این روز پاداش بسیاری است.
نماز مخصوص: در مفاتیحالجنان و دیگر منابع دعایی نقل شده است که در وقت چاشت (نزدیک ظهر) دو رکعت نماز خوانده شود. در هر رکعت پس از سوره «حمد»، پنج مرتبه سوره «والشمس» قرائت و پس از سلام نماز، دعای مخصوص این روز خوانده شود.
ذکر و دعا: توجه به درگاه الهی و استغفار در این روز بسیار سفارش شده و در روایات، گشایش روزی و دوری از بلاها از برجستهترین آثار معنوی آن برشمرده شده است. خواندن دعایی که شیخ در کتاب «مصباح» میفرماید خواندن آن مستحب است(اللَّهُمَّ داحِیَ الکَعْبَهِ).
زیارت امامرضا(ع): میرداماد(رحمتالله) در رساله «اربعه اَیام» خود در بیان اعمال روز دحوالارض میفرماید که زیارت امامرضا(علیهالسلام) در این روز برترین کارهای مستحب و مؤکدترین آداب است، همچنین زیارت آن حضرت در روز اول ماه رجبالفرد، در نهایت تأکید بوده و نسبت به آن ترغیب بسیار شده است.
روز دحوالارض، یادآور لطف و رحمت گسترده الهی در آغاز خلقت و زمینهساز زندگی بشری است. مؤمنان با احیای این روز از طریق روزه، نماز و مناجات، علاوهبر بهرهمندی از پاداش عظیم اخروی، فرصت بازگشت به فطرت و تجدید عهد با پروردگار را غنیمت میشمارند. این روز، جلوهای از هماهنگی میان جهان تکوین و تشریع است که در فرهنگ غنی شیعه جایگاهی رفیع دارد.
نظر شما