به گزارش خبرگزاری ایمنا، در حالی که تنها ۴۸ ساعت از هیاهوی تبلیغاتی کاخ سفید برای بازگشایی اجباری تنگه هرمز میگذشت، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در یک چرخش ناگهانی و در بامداد چهارشنبه، تعلیق موقت عملیات موسوم به «پروژه آزادی» را اعلام کرد.
این عقبنشینی که در پی ایستادگی قاطع نیروهای مسلح ایران و بنبست نظامی در خلیج فارس رخ داد، بار دیگر نشان داد که معادلات قدرت در راهبردیترین آبراه جهان، با توئیتهای تهدیدآمیز و مانورهای رسانهای تغییر نمیکند.
توهمی که ۴۸ ساعت دوام آورد
پروژه آزادی که با هدف درهمشکستن تسلط ایران بر تنگه هرمز و پایان دادن به محاصره دریایی طراحی شده بود، قرار بود از بعدازظهر دوشنبه آغاز شود. ترامپ مدعی بود که این عملیات کشتیهای گرفتار شده را از گلوگاه هرمز خارج خواهد کرد، اما واقعیتهای میدانی به سرعت بر این ادعا سایه افکند. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در توصیفی دقیق، این طرح را «پروژه بنبست» نامید؛ نامی که با گذشت تنها دو روز، صحت آن با عقبنشینی واشنگتن به اثبات رسید.
ترامپ در پستی در پلتفرم «تروث سوشال» مدعی شد که این تعلیق به درخواست پاکستان و چندین کشور دیگر و به دلیل «پیشرفت چشمگیر» در مذاکرات با تهران صورت گرفته است، اما تحلیلگران معتقدند این اظهارات تنها پوششی برای پنهان کردن ناتوانی نظامی در تغییر وضعیت موجود است.
بنبست هرمز و بحران جهانی انرژی
تنگه هرمز که شریان حیاتی انتقال یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) جهان است، اکنون به مدت نه هفته در بنبست کامل میان واشنگتن و تهران قرار دارد. تجاوزات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی موجب شد تا ایران از حق حاکمیتی و کنترل خود بر این تنگه به عنوان یک ابزار بازدارنده استفاده کند.
آمارها تکاندهنده است: تردد نفتکشها از ۱۳۵ فروند در روز پیش از درگیریها، اکنون به «حدود صفر» رسیده است. ایران حتی با انتشار نقشهای جدید، منطقه تحت کنترل دریایی خود را به فراتر از تنگه گسترش داده و بخشهای وسیعی از خط ساحلی امارات را نیز در بر گرفته است. این نمایش قدرت، درعمل هرگونه تضمین امنیتی از سوی آمریکا را بیاثر کرده است.
اعتراف تلخ صهیونیستها: آمریکا توان حفاظت ندارد
یکی از مهمترین ابعاد این عقبنشینی، موضعگیری تند و ناامیدانه مقامات رژیم صهیونیستی بود. شبکه ۱۲ تلویزیون این رژیم به نقل از مقامات ارشد امنیتی فاش کرد که: «آمریکاییها عملاً توانایی حفاظت از کشتیهایی که از تنگه هرمز عبور میکنند را ندارند.»
این منبع صهیونیستی، تصمیم ترامپ را در سایه وضعیت وخیم امنیتی، «دراماتیک» توصیف کرد و افزود که مسیر جایگزین پیشنهادی واشنگتن در امتداد سواحل عمان، به دلیل عرض بسیار کم و نزدیکی به مواضع ایران، «بسیار خطرناک و غیرعملی» است. این اعتراف نشان میدهد که حتی نزدیکترین متحدان واشنگتن نیز به پوشالی بودن چتر حمایتی آمریکا پی بردهاند.
پروژهای که در بدو تولد مُرد
رابرت پیپ، استاد برجسته دانشگاه شیکاگو و مدیر پروژه امنیت و تهدیدات، در تحلیلی فنی، پروژه آزادی را «مرده در بدو تولد» نامید. او معتقد است ترامپ در میان دو طیف افراطی از تصمیمگیری گرفتار شده و دچار «سردرگمی راهبردی» است.
پیپ سه شاخص قطعی برای شکست آمریکا در این نبرد ۶۰ روزه برمیشمارد:
۱. بقای توانمندیها: ذخایر راهبردی ایران با وجود فشارها دستنخورده باقی مانده است.
۲. انزوای دیپلماتیک: متحدان کلیدی آمریکا از مشارکت نظامی مستقیم در این ماجراجویی سرباز زدهاند.
۳. شوک بازار: قیمت نفت به دلیل ریسک ماندگار در هرمز، بالای ۱۱۵ دلار تثبیت شده که به معنای شکست سیاستهای تثبیت انرژی واشنگتن است.
به باور این تحلیلگر، مرحله فعلی جنگ، مرحله «پنهانسازی شکست» توسط کاخ سفید است؛ جایی که رهبران برای حفظ پرستیژ خود، به جای پذیرش واقعیت، مدعی پیروزیهای خیالی میشوند.
روایت وال استریت ژورنال: ترامپ خسته شده است
روزنامه وال استریت ژورنال در گزارشی تحلیلی، پرده از واقعیت درونی کاخ سفید برداشت. الکس وارد، خبرنگار این روزنامه، تاکید کرد که ترامپ از این جنگ فرسایشی خسته شده و به دنبال راهی برای خروج است. او نوشت: «همه نشانهها حاکی از آن است که ترامپ قصد دارد دست از کار بکشد، اعلام پیروزی کند و برود پی کارش.»
این گزارش تایید میکند که «پروژه آزادی» درعمل آتشبس لرزان موجود را تهدید میکرد و واکنش سخت ایران – از جمله شلیک موشکهای کروز به سمت ناوهای آمریکایی و استفاده از قایقهای تندرو – واشنگتن را به این نتیجه رساند که هزینه ماندن در این قمار، بسیار فراتر از تصورات اولیه است.
واکنش ایران: آزموده را آزمودن خطاست
در سوی دیگر میدان، مقامات جمهوری اسلامی ایران با اعتماد به نفس کامل از شکست توطئه جدید واشنگتن سخن میگویند. رضا امیریمقدم، سفیر ایران در پاکستان، در واکنشی قاطع به عقبنشینی ترامپ، با بازنشر پیام وی نوشت: «آزموده را دوباره آزمودن خطاست؛ کسی که اشتباهِ ثابتشده را تکرار کند، پشیمان خواهد شد.»
این موضعگیری نشاندهنده این واقعیت است که ایران برتری راهبردی خود را در منطقه تثبیت کرده و هرگونه عبور و مرور در این آبراهه، تنها بر اساس مجوزها و قوانین حاکمیتی ایران امکانپذیر است.
پیامدهای اقتصادی و راهبردی
شکست پروژه آزادی، محدودیتهای قدرت نظامی آمریکا در تحمیل معادلات جدید بر گلوگاههای دریایی را فاش کرد. وال استریت ژورنال به درستی اشاره میکند که حتی اگر این طرح به صورت محدود اجرا میشد، باز هم اعتماد از دست رفته بازارها بازنمیگشت.
عامل تعیینکننده در هرمز، نه توپ و تانک که «اعتماد شرکتهای بیمه و صنعت کشتیرانی» است. تا زمانی که ایران به عنوان قدرت بلامنازع منطقه، امنیت واقعی را تضمین نکند، حتی قدرتمندترین نیروی دریایی جهان نیز قادر به بازگرداندن وضعیت به حالت عادی نخواهد بود.
عقبنشینی ۴۸ ساعته دونالد ترامپ از عملیات «پروژه آزادی»، نقطه عطفی در تنشهای اخیر میان ایران و آمریکا محسوب میشود.
واشنگتن که با هدف بازپسگیری کنترل تنگه هرمز وارد میدان شده بود، اکنون در تلهای گرفتار شده که خروج از آن نیازمند یک عقبنشینی بزرگ و پذیرش واقعیتهای نوین ژئوپلیتیک است.
ادعاهای ترامپ مبنی بر «موفقیت نظامی عظیم» در حالی مطرح میشود که ناوگان او توان همراهی یک نفتکش ساده را از میان تنگه ندارند. جنگ ایران اکنون وارد فازی شده که در آن، واشنگتن تنها برای «بقای پرستیژ» خود دست و پا میزند، در حالی که کلید صلح و ثبات انرژی جهان، همچنان در دستان تهران باقی مانده است.
نظر شما