به گزارش خبرگزاری ایمنا از قزوین، آموزش و پرورش هر کشور نه با ساختمانهای مدرن و نه با آمارهای بیروح تجهیزاتی بلکه با معلمانی زنده میماند که جرقه یادگیری را در ذهن نسلی آیندهساز روشن میکنند.
در استان قزوین رقابت سالانه معلمان نمونه فرصتی شده است تا این نقشآفرینان خاموش، روشها و تجربیات نوین خود را در معرض داوری و اشتراکگذاری قرار دهند.
امسال نیز از میان دهها معلم منطقهای ۴۶ نفر به مرحله استانی راه پیدا و پس از ارزیابیهای دقیق، سه معلم برتر به سطح کشوری صعود کردند.
آنچه این رقابت را از یک رویداد اداری صرف فراتر میبرد، نه تنها افتخارآفرینی دو معلم قزوینی در سطح ملی بلکه تنوع و عمق رویکردهای آموزشی آنها است، از نگاه چالشمحور و موقعیتگرای «مرتضی طاهری» که دانش را ستون فقرات آموزش میداند، تا «فاطمه هاشمی» تأکید بر مشارکت همزمان دانشآموزان و اولیا در کلاس درس.
نقش چالش و مسئلهسازی در فرایند یادگیری
مرتضی طاهری که به عنوان یکی از معلمان نمونه استان قزوین انتخاب شده است و افتخار راهیابی به مرحله کشوری را نیز دارد، در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با نگاهی عمیق به مقوله آموزش اظهار میکند: باور من این است که دانش، ستون فقرات واقعی هر نظام آموزشی است. اما دانش به تنهایی کافی نیست. اگر نتوانیم آن را به شیوهای زنده، پویا و قابل لمس برای دانشآموز تبدیل کنیم، همانند اسکلتی بدون ماهیچه خواهد بود که توان حرکت ندارد.
وی با تأکید بر نقش چالش و مسئلهسازی در فرایند یادگیری میافزاید: ما معلمان باید بتوانیم در کلاس درس، چالشهای معنادار و متناسب با سطح درک دانشآموزان ایجاد کنیم. نه اینکه فقط مفاهیم را به صورت خطی و حفظکردنی ارائه دهیم. به عبارت دیگر، باید توانایی مسئلهسازی داشته باشیم.
این معلم نمونه تصریح میکند: مسئلههایی که ذهن دانشآموز را درگیر کند، او را به فکر فرو برد و میل به کشف پاسخ را در او برانگیزد. من همیشه سعی میکنم درس را با یک معمای روزمره یا موقعیت مبهم شروع کنم. مثلاً در درس فیزیک، به جای اینکه فرمول فشار را مستقیماً بنویسم، از بچهها میپرسم چرا پاهای شترمرغ پهن است یا چرا کفشهای مخصوص برف بزرگ طراحی میشوند. این پرسشها، جرقه اولیه یادگیری هستند.
طاهری در ادامه به تبیین موقعیت واقعی دانش اشاره کرد و گفت: بعد از ایجاد چالش، مهمترین گام این است که بتوانیم دانش را در یک موقعیت واقعی و ملموس برای دانشآموز تبیین کنیم. دانشی که از بستر زندگی واقعی جدا باشد، به زودی فراموش میشود.
وی اضافه میکند: ما باید به دانشآموز نشان دهیم که این فرمول ریاضی یا این قانون شیمیایی دقیقاً در کجای زندگی روزمره او کاربرد دارد. اما متوقف شدن در همین جا نیز کافی نیست. دانشآموزان امروز ذهنهای پرسشگری دارند و به سوالات عمیق و چراییها فکر میکنند.
این معلم نمونه قزوینی ادامه میدهد: وظیفه ما این است که به آن سوالات عمیق نیز پاسخی درخور و مستدل بدهیم. اگر نتوانیم پاسخ دهیم، باید صادقانه بگوییم «نمیدانم» و همراه با دانشآموزان به دنبال پاسخ بگردیم. این صداقت و همپایی، اعتماد را چند برابر میکند.
طاهری تأکید میکند: آموزش واقعی، یک تعامل زنده است، نه انتقال یکطرفه داده. من خوشحالم که در این رقابتها، توانستم گوشهای از رویکرد چالشمحور و موقعیتگرای خود را به نمایش بگذارم و امیدوارم این رویکرد در مدارس استان فراگیر شود.
رمزی بهنام مشارکت دادن دانشآموزان در همه مراحل یادگیری
فاطمه هاشمی، دیگر معلم برتر استان قزوین که موفق به کسب رتبه کشوری نیز شده است، در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با لبخندی صمیمی از تجربه ارزشمند خود در کلاس درس میگوید: رمز موفقیت من در تدریس چیزی جز مشارکت دادن دانشآموزان در همه مراحل یادگیری نیست.
وی اضافه میکند: من از همان جلسه اول به بچهها میگویم که این کلاس، کلاس من به تنهایی نیست؛ مال همه ماست. از مشارکت فعال دانشآموزان استفاده میکنم. یعنی آنها هستند که موضوع بحث را پیش میبرند، سوال میپرسند، مثال میزنند و حتی روش تدریس را نقد میکنند.
این معلم نمونه کشوری با تأکید بر نقش پویایی کلاس گفت: دانشآموزان در کلاس من هرگز منفعل نیستند. وقتی وارد کلاس میشوند، میدانند که صرفاً شنونده یا یادداشتبردار نیستند. بلکه عضو یک تیم کوچک پژوهشی هستند. من به آنها فرصت میدهم تا در گروههای چندنفره با هم بحث کنند، ایده بدهند، و حتی گاهی نقش معلم را برای چند دقیقه بر عهده بگیرند.
هاشمی عنوان میکند: این روش نه تنها اضطراب و خجستگی را از بین میبرد، بلکه حس مسئولیتپذیری را در آنها تقویت میکند. نتیجه این میشود که دانشآموزان با یکدیگر مشارکت میکنند، از هم یاد میگیرند و برای کمک به همدیگر پیشقدم میشوند.
وی ادامه میدهد: من دیدهام که یک دانشآموز ضعیف در ریاضی، در یک گروه خوب، با توضیح دوستش ناگهان ایده را میگیرد؛ این همافزایی برای من از هر نمرهای ارزشمندتر است.»
این معلم نمونه کشوری در ادامه به نوع دیگری از مشارکت اشاره کرده و میگوید: علاوه بر مشارکت میان دانشآموزان، من از مشارکت اولیا در تدریس هم استفاده میکنم. شاید این روش برای برخی غیرعادی به نظر برسد، اما تأثیر فوقالعادهای داشته است.
هاشمی میافزاید: برای نمونه وقتی قرار است مبحثی مثل «شغل و اقتصاد خانواده» تدریس شود، از چند والد دعوت میکنم که به صورت کوتاه در کلاس حاضر شوند و یک دقیقه درباره حرفه خود صحبت کنند. یا در درس علوم، پدر یا مادری که مهندس است، به ما کمک میکند تا با یک سازه ساده آشنا شویم.
وی ادامه میدهد: این کار والدین را به شرکای واقعی فرایند آموزشی تبدیل میکند و دانشآموز میبیند که مدرسه و خانه، دو جزیره جدا از هم نیستند. همچنین با ارسال فیلمهای کوتاه از فعالیتهای کلاسی در گروه اولیا آنها را تشویق میکنم که در منزل نیز همان چالشهای آموزشی را با بچهها تمرین کنند. نتیجه این رویکرد مشارکتی، افزایش انگیزه، کاهش اضطراب امتحان و عمق بخشیدن به یادگیری بوده است.
این معلم نمونه میگوید: افتخار من این است که دانشآموزانم بعد از سالها، هنوز روش کلاسهای مشارکتی مرا به خاطر دارند. برای من بهترین جایزه، دیدن لبخند درک و فهم بر لبان بچههاست. امیدوارم سایر همکاران نیز جرأت به کارگیری این روشها را پیدا کنند، هرچند در ابتدا نیازمند زمان و برنامهریزی بیشتری است، اما نتیجهاش شاگردانی پرسشگر و خودباور خواهد بود.
روند انتخاب دو معلم نمونه کشوری استان قزوین
روحالله محمدخانی، مدیرکل آموزش و پرورش استان قزوین نیز در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با اشاره به اهمیت رقابتهای علمی و حرفهای میان معلمان میگوید: همکاران من در نواحی و مناطق مختلف استان با شور و اشتیاقی وصفناشدنی در جشنواره الگوهای برتر آموزش شرکت کردند.
وی تصریح میکند: این رویداد تنها یک مسابقه ساده نبود، بلکه فرصتی بود برای بهاشتراکگذاری تجربیات ارزشمند تدریس، نوآوری در روشهای آموزشی و شناخت الگوهای برتر در میان جامعه بزرگ معلمان استان.
مدیرکل آموزش و پرورش استان با تأکید بر فرایند دقیق انتخاب گفت: از میان دهها نفر از معلمان توانمند و خلاقی که در مرحله اول منطقهای به رقابت پرداختند، سرانجام ۴۶ نفر موفق شدند به مرحله استانی راه پیدا کنند.
محمدخانی اضافه میکند: این عزیزان چکیدهای از استعدادها و تلاشهای بیوقفه بودند. اما رقابت در سطح استان نیز بسیار فشرده و نفسگیر بود؛ چراکه هرکدام از این ۴۶ نفر، نماینده شایسته منطقه خود به شمار میرفتند. پس از ارزیابیهای چندمرحلهای توسط داوران مجرب، تنها سه نفر توانستند رتبههای اول تا سوم استانی را کسب کرده و جواز حضور در مرحله کشوری را به دست آورند.
وی ادامه میدهد: این عزیزان چکیدهای از استعدادها و تلاشهای بیوقفه بودند. اما رقابت در سطح استان نیز بسیار فشرده و نفسگیر بود؛ چراکه هرکدام از این ۴۶ نفر نماینده شایسته منطقه خود به شمار میرفتند. پس از ارزیابیهای چندمرحلهای توسط داوران مجرب، تنها سه نفر توانستند رتبههای اول تا سوم استانی را کسب کرده و جواز حضور در مرحله کشوری را به دست آورند.
مدیرکل آموزش و پرورش استان با افتخار به عملکرد معلمان استان یادآور میشود: خدا را شاکرم که از این سه نفر، دو تن از همکاران پرتلاش ما موفق شدند در سطح کشوری نیز بدرخشند و رتبههای برتر را از آن خود کنند. این افتخار بزرگ نشاندهنده ظرفیت بالای نیروی انسانی آموزش و پرورش استان قزوین است.
معلم موفق آنکسی نیست که تنها دانشآموزانی با نمرات بالا تحویل دهد، بلکه کسی است که جرئت ترک منطقه امن تدریس سنتی را دارد. روش معلمانی که امروز الگو شدهاند در ذهن نسلی که فردا اداره این سرزمین را به دست خواهد گرفت، ماندگار خواهد ماند.
نظر شما