به گزارش خبرگزاری ایمنا، کاخ سعد آباد یکی از زیباترین و خوشآبوهواترین مکانهای تاریخی و البته دیدنی تهران است که فضایی دلانگیز و باصفا دارد. این مجموعه با مساحت تقریبی ۳۰۰ هکتار، شامل عمارتها، کاخها، باغها، قناتها و گلخانههای زیبا و چشمنواز است که توسط بهترین مهندسان داخلی و خارجی طراحی شدهاند.
مجموعه سعدآباد، بهاندازهای وسیع و دلباز است که هیچگاه از قدمزدن در کوچهباغهای آن سیر نخواهید شد. تماشای کاخ سعد آباد در پاییز یکی از زیباترین منظرههایی است که میتوانید به تماشا بنشینید. ۱۱۰ هکتار از این مجموعه، به کاخها و عمارتهای آن تعلق دارد. در ساخت ساختمانهای کاخ سعدآباد از تلفیق معماری اصیل ایرانی با معماری اروپایی استفاده شده است که همین موضوع، شکوه و جذابیت آن را چند برابر کرده است.
یکی از ساختمانهای برجسته مجموعه، کاخ سفید است که معماری آن، حاصل تلاش مهندس بوریس روسی و مهندس خرسندی است. در مقابل این بنا، چکمههای رضاخان قرار دارد که نمادی از این کاخ به شمار میرود. این مجسمه در ابتدا کامل بود و در شهر دزفول قرار داشت؛ اما پس از انقلاب، توسط مردم تخریب و آثار باقیمانده آن به کاخ سعد آباد منتقل شد.
فتحالله نیازی، مرمتکار و رئیس موزه هنرهای زیبا، در گفتوگو با خبرنگار ایمنا درباره خسارتهای وارده به این مجموعه مهم بیان کرد: محل حادثه مشخص است، جایی که انفجار بمبهای سنگرشکن به وقوع پیوست. بمبها در مکانهای مختلف فرود آمدند و آسیبهای شدیدی به ساختمانهای تاریخی وارد شد. این ساختمانها شامل امارت والی، موزه برادران امیدوار، و کاخ سبزه که یکی از بناهای ارزشمند مجموعه سعدآباد محسوب میشود، هستند. به طور خاص، کاخ سبزه یکی از برجستهترین نمونههای معماری معاصر ایران است که در زمینههای طراحی و آرایههای معماری منحصر به فرد است. این کاخ به همراه کاخ مرمر در فاصله زمانی بسیار کمی ساخته شدهاند و هر دو دارای عمر بیش از یک قرن هستند.
موج انفجار و اثرات آن بر بناها
وی افزود: انفجار بهطور همزمان موجهای لرزهای عمودی و افقی ایجاد کرد که تمامی بناهای یادشده و پوستههای معماری آنها را تحت تاثیر قرار داد. از آنجا که هنوز وارد مرحله مطالعات دقیق نشدهایم، نمیتوان بهطور قطعی درباره شکست سازهای صحبت کرد. این فرآیند نیاز به تحقیقات و تحلیلهای بیشتری دارد. آسیبهای وارده به این بناها میتواند بهعنوان یک پروتکل تاریخی در مطالعات معماری ایران ثبت شود تا نشان دهد که چگونه بحرانهایی مانند زمینلرزه یا انفجار میتوانند بر ساختمانهای قدیمی تأثیر بگذارند. این اطلاعات میتواند در آینده در حوزه مرمت و معماری به کار آید.
آسیبهای واردشده به اجزای مختلف کاخها
این مرمتکار و رئیس موزه هنرهای زیبا ادامه داد: از جمله آسیبهایی که به بناهای تاریخی وارد شده، میتوان به شکستن شیشهها و دفرمه شدن قابهای پنجرهها اشاره کرد. در این میان، پنجرههای منبتکاری شده که اثر هنرمندان چیرهدست هستند، آسیب دیده و شکستهاند. خوشبختانه، آسیب به بدنه سنگی کاخ کم بوده، اما در برخی نقاط، ترکشها به سنگهای این بنا برخورد کردهاند. سنگهای این کاخ که از نوع سنگهای کمیاب و منحصر به فرد هستند، آسیبهای جزئی دیدهاند.
آرایههای معماری آسیبدیده
نیازی درباره خسارتهای جدی وارد شده به این مجموعه عنوان کرد: یکی از مهمترین ویژگیهای معماری این کاخها، آیینهکاریها و گچبریهای سقف است. متاسفانه بخشی از دیوارههای آیینهکاری فرو ریخته و قسمتی از سقف و گچبریها آسیب دیدهاند. در عین حال، برخی از آثار خاتمکاری و پردههای زربافت آسیب ندیدهاند. معماری این کاخها بهویژه به دلیل استفاده از ساختار دو پوسته چوبی، مقاومتی نسبی در برابر این نوع آسیبها داشته است، بهگونهای که ارتجاعی بودن این ساختار از ریزش بیش از حد جلوگیری کرده است.
وی ادامه داد: ساختمانهای دیگر همچون موزه برادران امیدوار و امارت والی نیز آسیبهای جدی دیدهاند. در امارت والی، خرپاهای چوبی بهدلیل انفجار گلابدره شکسته و دچار فروریزش شدهاند. در موزه برادران امیدوار، بهدلیل سبک بودن ساختار معماری، آسیبهای جدی به سازه وارد شده است. این بنا به دلیل ویژگیهای سازهای خاص خود، به راحتی در برابر انفجار آسیب پذیر بوده است.
آغاز فرایند مرمت
این مرمتکار و رئیس موزه هنرهای زیبا اظهار کرد: در مرحله نخست، اقدامات نجاتبخشی اولیه انجام شد. پس از انفجار، بارندگی شدید آغاز شد و شرایط جوی ناپایدار موجب میشد که آسیبهای بیشتری به بنا وارد شود. در همین راستا، ما بهطور فوری وارد عمل شدیم و اقدام به حفاظت اضطراری از بخشهای آسیبدیده کردیم. در این مرحله، شیروانیها که از بستر چوبی خود جدا شده بودند، تحت حفاظت قرار گرفتند تا از نفوذ باران به فضای داخلی کاخ جلوگیری شود.
آواربرداری و حفاظتهای اضطراری
نیازی معتقد است: مرحله بعدی، آواربرداری از بخشهایی بود که فرو ریخته بودند. این کار با دقت و احتیاط انجام شد تا از آسیب به دیگر بخشهای معماری جلوگیری شود. در این راستا، تمامی آرایهها و تزئینات فرو ریخته، بهدقت جمعآوری و کدبندی شدند تا در مراحل بعدی مرمت از آنها استفاده شود. این تزئینات در حال حاضر در بستههای مشخصی نگهداری میشوند و قصد داریم از برخی از آنها بهعنوان نمادهای جنگ در آینده بهرهبرداری کنیم.
وی یادآور شد: در حال حاضر، ما در مرحله آسیبنگاری علمی قرار داریم. این شامل عکاسی تخت از تمامی دیوارها و بخشهای آسیبدیده بهصورت موزاییکی است. سپس این تصاویر به نرمافزارهای تخصصی منتقل میشوند و آسیبها بر روی آنها مشخص میشود. بعد از آن، طرح درمان برای مرمت این آثار طراحی خواهد شد.
به گزارش ایمنا، تجربه جنگ متجاوزانه رژیم صهیونیستی در جنگ ۱۲ روزه و تخریبهایی که بهدنبال آن صورت گرفت، همراه با عدم پایبندی این رژیم به قوانین و پروتکلهای جنگی، ضرورت حفاظت از آثار تاریخی، فرهنگی و موزهای را به امری بدیهی و غیرقابل انکار تبدیل کرده است. این امر نیازمند تدوین و اجرای برنامههای ویژه برای حفاظت از این آثار است.
مشاهدات میدانی خبرنگاران و گفتههای مسئولین کاخموزه سعدآباد نشان میدهد که علیرغم پیشبینیها و تجارب پیشین در خصوص حملات متجاوزانه دشمن، اقدامات لازم برای صیانت از آثار تاریخی این مجموعه بهطور کامل انجام نشده است. بهویژه اینکه تدابیر حفاظتی برای محافظت از بسیاری از اشیای ارزشمند موجود در موزهها اتخاذ نشده، و همین امر موجب آسیب دیدن این آثار شده است.
نظر شما